Από την
Κατερίνα Στυλιανέα
Ο Τζορτζ Σόρος το είχε προβλέψει δημόσια ότι «ορισμένοι θα γίνουν πολύ πλουσιότεροι στο ενδεχόμενο Brexit» πολύ πριν ανοίξουν οι κάλπες του βρετανικού δημοψηφίσματος, και ασφαλώς επιβεβαιώθηκε. Αλλωστε ήταν και ο ίδιος μεταξύ αυτών που επένδυσαν σε αυτό το στοίχημα των αγορών. Αν και παραμένει άγνωστο το ποσό που αυτή τη φορά κέρδισε, ο διεθνής οικονομικός Τύπος επισημαίνει ότι πριν το δημοψήφισμα είχε ρίξει πολύ χρήμα στην αγορά χρυσού -που εκτοξεύτηκε στα ύψη με 8,1% ημερήσια κέρδη μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος-, ενώ αγόρασε και το μεγαλύτερο μεταλλείο χρυσού στον κόσμο (το Barrick Gold, αντί 264.000.000 δολαρίων)!
Στο ίδιο άρθρο του, στην εφημερίδα «Guardian», ο 82χρονος επενδυτής είχε επίσης προβλέψει τη «Μαύρη Παρασκευή» των αγορών που ακολούθησε το δημοψήφισμα, καθώς και την κατάρρευση της στερλίνας. Οπως και έγινε. Η στερλίνα υποχώρησε πάνω από 9% έναντι του δολαρίου, στα χαμηλότερα επίπεδα της ισοτιμίας της των τελευταίων 30 ετών. Οι χρηματιστηριακοί δείκτες σε Ευρώπη, Ασία και ΗΠΑ βάφτηκαν στο κόκκινο της ζημιάς. Στο τέλος της ημέρας, σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών του Reuters, συνολικά 2 τρισεκατομμύρια δολάρια διαγράφηκαν από τις αγορές! Μένει να αποδειχθεί κατά πόσον ο Σόρος θα επιβεβαιωθεί και στις άλλες δύο προβλέψεις που έκανε αναφορικά με το Brexit.
Η πρώτη είναι ότι ο βρετανικός λαός θα γίνει πολύ φτωχότερος. Η δεύτερη, που διατύπωσε σε σχόλιό του στο Project Syndicate μετά το δημοψήφισμα, είναι ότι το Brexit θα καταστήσει «τη διάλυση της Ευρωπαϊκής Ενωσης μη αναστρέψιμη». Πού στηρίζει την πρόβλεψη; Στις ευρωσκεπτικιστικές δυνάμεις που πιέζουν για «Frexit» της Γαλλίας και για «Nexit» της Ολλανδίας, όπως και άλλων μελών, στην αδυναμία και αναποφασιστικότητα των ευρωπαϊκών θεσμών να προωθήσουν μεταρρυθμίσεις για πραγματική τραπεζική ένωση, περιορισμένη δημοσιονομική ένωση αλλά και ισχυρούς μηχανισμούς δημοκρατικής νομιμοποίησης. Κυρίως όμως αποδίδει την πρόβλεψή του στην αδυναμία της Ε.Ε. να ικανοποιήσει τις ανάγκες και τις προσδοκίες των πολιτών της μετά την ουσιαστική κατάρρευση της κοινής αγοράς και των κοινών ευρωπαϊκών αξιών που η Ε.Ε. δημιουργήθηκε για να υπηρετεί.
Θέμα ανεξαρτητοποίησης από Σκοτία
Στις πρώτες δηλώσεις της μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος η πρωθυπουργός της Σκοτίας άνοιγε θέμα νέου δημοψηφίσματος για την ανεξαρτητοποίηση της Σκοτίας από το Ηνωμένο Βασίλειο, με το επιχείρημα ότι το Brexit αλλάζει δραματικά τα δεδομένα για τη χώρα και τον λαό της, που επιθυμεί να παραμείνει στην Ε.Ε. όπως έδειξε η ψήφος του (62%). Χθες η Νίκολα Στέρτζιον αποκάλυψε ότι θα κινηθεί για να αποτρέψει την έξοδο από την Ε.Ε. πριν και από το δημοψήφισμα της ανεξαρτησίας. Θα επιχειρήσει να μπλοκάρει την αναγκαία για την ολοκλήρωση του Brexit νομοθεσία, όταν αυτή κριθεί σε κοινοβουλευτικό επίπεδο.
Αν και όπως επισημαίνουν πολιτειολόγοι το Κοινοβούλιο της Σκοτίας δεν έχει δικαίωμα να ασκήσει βέτο ώστε να μπλοκάρει το Brexit, μπορεί όμως να αρνηθεί να συναινέσει στις αλλαγές διευθέτησης της μετάβασης στο καθεστώς εξόδου από την Ε.Ε. που θα απαιτηθούν. Ο αρμόδιος υπουργός Ντέιβιντ Μούντελ αναγνώρισε ότι δημοψήφισμα για ανεξαρτητοποίηση της Σκοτίας θα γίνει, αν το θέλει ο λαός της, σε συνθήκες εντελώς διαφορετικές από το 2014.
Π. Κρούγκμαν: Μικρές οι οικονομικές απώλειες
Με την επισήμανση ότι «η Βρετανία δεν είναι Ελλάδα», ο Πολ Κρούγκμαν εξηγεί γιατί το Brexit δεν θέτει σε κίνδυνο τη βρετανική οικονομία, παρότι, όπως παραδέχεται, θα πληγούν η παραγωγικότητα, το εισόδημα, το βρετανικό εμπόριο, ενώ θα υπονομευθεί και η θέση του χρηματοοικονομικού κέντρου City του Λονδίνου, που αποτελεί μεγάλη πηγή εξαγωγών και εσόδων.
Οπως εξηγεί, η Βρετανία «έχει δικό της νόμισμα και μπορεί να δανειστεί σε αυτό το νόμισμα, οπότε δεν κινδυνεύει από φυγή κεφαλαίων που θα προκαλούσαν νομισματικό χάος». Σύμφωνα με πρόχειρους υπολογισμούς του νομπελίστα οικονομολόγου, η Βρετανία θα καταλήξει περίπου 2% φτωχότερη εξαιτίας του Brexit. Αντιθέτως, επισημαίνει ότι ο κίνδυνος θα είναι μεγαλύτερος για την Ευρώπη, πολιτικά τουλάχιστον, καθώς προβλέπει ότι το Brexit θα προκαλέσει ενίσχυση των ακραίων εθνικιστικών δυνάμεων στην Ευρώπη. Διαφωνώντας με άλλους αναλυτές, δεν βλέπει το Brexit να προκαλεί δημιουργικό σοκ ή να επηρεάζει τη δυσλειτουργική γραφειοκρατία των Βρυξελλών.
Θύελλα στο Kόμμα των Εργατικών
Οι πολιτικές επιπτώσεις του Brexit δεν είναι μεγάλες μόνο στο στρατόπεδο των Τόρις. Αλυσιδωτές είναι οι αντιδράσεις που έχει προκαλέσει και στο Κόμμα των Εργατικών, ειδικά μετά την απόφαση του ηγέτη τους Τζέρεμι Κόρμπιν να καθαιρέσει τον σκιώδη υπουργό Εξωτερικών του Χίλαρι Μπεν. Ο αρχηγός των Εργατικών φαίνεται ότι έχει υποτιμήσει τις φωνές που ήδη από τα ξημερώματα της Παρασκευής ζητούσαν την απομάκρυνσή του από το τιμόνι του κόμματος. Ο ίδιος εκτιμούσε μάλιστα ότι, αν προβεί σε καρατομήσεις των αντιφρονούντων, θα επιβάλει την απαιτούμενη κομματική πειθαρχία.
Οι κινήσεις του, όμως, του γύρισαν μπούμερανγκ. Ηδη επτά στελέχη Εργατικών (συμπεριλαμβανομένου του Μπεν) έχουν αποσύρει την υποστήριξή τους στην ηγεσία Κόρμπιν. Οι Γκλόρια ντε Πιέρο, Χέιντι Αλεξάντερ, Λούσι Πάουελ και Ιαν Μάρεϊ ανακοίνωσαν ότι αποσύρουν την υποστήριξή τους και παραιτούνται από τη σκιώδη κυβέρνηση των Εργατικών, ενώ το Sky News μετέδιδε χθες ότι παραιτήθηκαν επίσης οι Λίλιαν Γκρίνγουντ και Κέρι Μακάρθι.
Στην πλειονότητά τους οι διαφωνούντες ανέφεραν ότι ο Κόρμπιν δεν είναι ο ηγέτης που θα μπορούσε να οδηγήσει τους Εργατικούς στη νίκη, στις επόμενες βουλευτικές εκλογές. Εκλογές που αναμένεται να πραγματοποιηθούν σύντομα, καθώς ο Ντέιβιντ Κάμερον την Παρασκευή διαμήνυσε ότι θα παραιτηθεί έως τον Οκτώβριο. Ο Κόρμπιν δέχθηκε σκληρές επικρίσεις από μερίδα βουλευτών των Εργατικών, διότι «δεν έκανε αρκετά εντατική εκστρατεία για την παραμονή του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ε.Ε.».
Και 3.000.000 υπογραφές για να γίνει πάλι δημοψήφισμα
Το αίτημα προς το βρετανικό Κοινοβούλιο για ένα δεύτερο δημοψήφισμα έχει συγκεντρώσει ήδη τον αριθμό-ρεκόρ των 3.000.000 υπογραφών.
Μεγαλύτερο κύμα υποστήριξης δεν θα μπορούσαν να περιμένουν οι υποστηρικτές της παραμονής στην Ε.Ε., ενώ ούτε η βρετανική Βουλή έχει λάβει άλλο αίτημα με τόσες υπογραφές!
Το αίτημα στηρίζεται στο χαμηλό ποσοστό που χάρισε τη νίκη στο Brexit στο δημοψήφισμα της Παρασκευής, μόλις 51,9%, και στην προσέλευση που ήταν μικρότερη του 75%. Το κοινοβούλιο οφείλει να εξετάσει το αίτημα από τη στιγμή που έχει συγκεντρώσει περισσότερες από 100.000 υπογραφές.
Εξέταση
Η εξέταση αυτή θα έχει τη μορφή συζήτησης και δεν δεσμεύει για διεξαγωγή ψηφοφορίας ή λήψη κάποιας απόφασης, ενώ δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αμφισβητήσει το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Επίσης, όλο και περισσότερους υποστηρικτές κερδίζει και το αίτημα για ανεξάρτητο Λονδίνο, με τον δήμαρχο Σαντίκ Καν για πρόεδρο!
Αν και ακούστηκε αρχικά ως ανέκδοτο, το «Ζήτω το Lexit («London exit») βρήκε και αυτό μεγάλη απήχηση, υποστηρίζοντας το μότο «Λονδρέζος πρώτα, Ευρωπαίος μετά»!
Το σημαντικό είναι ότι τα δύο αιτήματα, όπως και όσα άλλα «τρέχουν», αντανακλούν τις βαθιές διαιρέσεις που εμφανίστηκαν στη Βρετανία με το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, κυρίως αυτές μεταξύ νέων και ηλικιωμένων, καθώς και της Σκοτίας, της Βόρειας Ιρλανδίας και του Λονδίνου, από τη μια, και των περιφερειών των μεγάλων πόλεων και της υπαίθρου, από την άλλη.
Διχασμός και άρωμα από Χόλιγουντ στα πρωτοσέλιδα
Η σκοτσέζικη «Daily Mail» αποδίδει ίσως με τη μεγαλύτερη ακρίβεια την επόμενη ημέρα του Brexit, επιλέγοντας στο πρωτοσέλιδό της τον τίτλο «Μη Ηνωμένο Βασίλειο», την ίδια στιγμή που η αγγλική έκδοση της εφημερίδας βγάζει το καπέλο στη χώρα, που επέλεξε την έξοδο, με τίτλο «Υποκλιθείτε». Και είναι ένα μόνο παράδειγμα που αποτυπώνει τον διχασμό που επικρατεί στη βρετανική κοινωνία, στην κοινή γνώμη, όπως και στον Τύπο για το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος.
Οι «Times», η εφημερίδα που είχε απολύσει το 1988 τον τότε ανταποκριτή της στις Βρυξέλλες Μπόρις Τζόνσον για ανακριβή ρεπορτάζ του (έγραφε πως η ΕΟΚ δρομολογεί απαγόρευση των τσιπς και τυποποίηση στα μεγέθη των προφυλακτικών!), γύρισαν την πλάτη στον παλαιό συνεργάτη τους και ηγέτη της καμπάνιας υπέρ της εξόδου, υιοθετώντας, την τελευταία στιγμή, θέση υπέρ της παραμονής. Στο φύλλο του Σαββάτου χαρακτήρισε το Brexit «σεισμό» που απειλεί με διάλυση τη χώρα.
Ομως ο Μπόρις Τζόνσον έγινε πρωτοσέλιδο από τον «Independent» με τίτλο «Καλώς ήλθατε στη χώρα του Μπόρις», συνοδευόμενο από οδηγό επιβίωσης… Η «Daily Telegraph» εμπνεύστηκε από το Χόλιγουντ στον τίτλο της «Η αυτοκρατορία αντεπιτίθεται», ενώ με ανάλογο ενθουσιασμό η «Daily Express» χαιρέτισε «Μια ένδοξη νίκη». Ο «Guardian» σήμανε σιγή ασυρμάτου με τίτλο «Over Αnd οut».
Η πρώτη σε κυκλοφορία ταμπλόιντ «Sun» εστίασε στην παραίτηση Κάμερον, χρησιμοποιώντας στο πρωτοσέλιδό της τη φράση που, σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες της, διατύπωσε ο πρωθυπουργός μετά το δημοψήφισμα: «Γιατί να κάνω εγώ τη βρόμικη δουλειά;»
Ο Γιούνκερ «τρέμει» το ντόμινο και οι Φινλανδοί το σκέφτονται
Τον φόβο του ότι θα μπορούσαν να προκηρυχθούν δημοψηφίσματα σαν και αυτό της Βρετανίας και σε άλλες χώρες της Ε.Ε. εξέφρασε σε συνέντευξή του στην «Bild» ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, ο οποίος δεν παρέλειψε να ασκήσει έντονη κριτική στον Ντέιβιντ Κάμερον.
Για τον πρόεδρο της Κομισιόν και άλλα δημοψηφίσματα δεν είναι απίθανο να πραγματοποιηθούν, «διότι κατά κανόνα οι λαϊκιστές δεν αφήνουν καμιά ευκαιρία για να προβάλουν την αντιευρωπαϊκή πολιτική τους κάνοντας πολύ θόρυβο», ενώ, σύμφωνα με τα λεγόμενά του, τώρα θα πρέπει να αποδειχθεί γρήγορα ότι μετά την υπερψήφιση της εξόδου από την Ε.Ε. η Βρετανία θα τα πάει χειρότερα, «οικονομικά, κοινωνικά και σε θέματα εξωτερικής πολιτικής». Λάβρος κατά του Κάμερον, ο Γιούνκερ, μιλώντας στη γερμανική εφημερίδα, επέκρινε τον Βρετανό πρωθυπουργό τονίζοντας: «Οταν κάποιος από τη Δευτέρα έως το Σάββατο καθυβρίζει την Ευρώπη, δεν μπορεί να τον εκλάβει κανείς την Κυριακή ως πεπεισμένο Ευρωπαίο».
Στη Φινλανδία, πάντως, την ίδια στιγμή, το αίτημα να διοργανωθεί δημοψήφισμα για την παραμονή ή την αποχώρησή της από την Ευρωπαϊκή Ενωση, με πρωτοβουλία του εθνικιστικού, αντιευρωπαϊκού κόμματος των Φινλανδών (σ.σ.: των πρώην Αληθινών Φινλανδών), έχει συγκεντρώσει ήδη 10.000 υπογραφές! Ενδιαφέροντα, τέλος, ήταν τα ευρήματα δημοσκόπησης που έγινε στη Γερμανία το Σαββατοκύριακο. Σύμφωνα με τη μέτρηση, το 29% των Γερμανών τάσσεται υπέρ της διεξαγωγής ενός δημοψηφίσματος για την έξοδο της Γερμανίας από την Ε.Ε., ενώ το 70% των Γερμανών πολιτών θεωρεί αναγκαία τη μεταρρύθμιση της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Φόβοι από ΗΠΑ: Κίνδυνος Grexit
Η ανάλυση του πρώην διοικητή της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ Αλαν Γκρίνσπαν για το Brexit είχε και λίγο από Ελλάδα.
Συγκεκριμένα, αναφερόμενος στα προβλήματα που θα προκύψουν στην ευρωπαϊκή οικονομία από την έξοδο της Μεγάλης Βρετανίας από την Ε.Ε. υποστήριξε πως η χώρα μας «βρίσκεται σε πραγματικό κίνδυνο και δεν πρόκειται να συνεχίσει για πολύ ακόμα στο ευρώ, ανεξάρτητα από το τι συμβαίνει σήμερα».
Είπε, εν ολίγοις, πως ένα Grexit είναι πολύ πιθανό το επόμενο διάστημα, καθώς ο πρώην διοικητής της FED εκτίμησε πως το Brexit είναι απλώς η «κορυφή του παγόβουνου» των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η οικονομία στην Ευρωπαϊκή Ενωση.
Ενας πολέμιος της Ευρώπης νέος πρόεδρος της Ισλανδίας
Ο νέος πρόεδρος της Ισλανδίας είναι μόλις 48 ετών, πανεπιστημιακός, με σπουδές στην Οξφόρδη και στο Λονδίνο, μεταφράζει σύγχρονη λογοτεχνία (όπως τα έργα τρόμου και φαντασίας του Στίβεν Κινγκ) και διδάσκει Ιστορία. Ο Γκούντι Γιοχάνεσον ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του μόλις τον περασμένο Μάιο. Μια αντισυμβατική υποψηφιότητα ενός «αουτσάιντερ», που δεν ανήκει στην πολιτική ελίτ ούτε έχει κομματική ή έστω πολιτική ταυτότητα και, κυρίως, δεν διαθέτει λογαριασμούς σε offshore, ώστε να σχετίζεται με το σκάνδαλο που γκρέμισε την πολιτική τάξη της χώρας, συμπεριλαμβανομένου του παραιτηθέντος (μετά τα Panama Papers) πρωθυπουργού. Ετσι πέρασε πρώτος στις δημοσκοπήσεις, με ποσοστά κοντά στο 50%. Η κάλπη του Σαββάτου τού εξασφάλισε ποσοστό 39,1%, επαρκές για να διαδεχθεί τον επί εικοσαετία πρόεδρο Ολαορ Ράκναρ Κρίμσον.
Ο Γιοχάνεσον έχει δώσει την υπόσχεση να παραμείνει εκτός κομματικής πολιτικής, αντικειμενικός στην κρίση του και να ενώνει πάντα τον λαό του. Πολέμιος της ένταξης στην Ε.Ε., δήλωσε αισιόδοξος για το Βrexit, καθώς εκτιμά ότι «θα αλλάξει πολλά προς το καλύτερο για τους Ισλανδούς».
Στην Πολωνία για γεύμα εργασίας ο Ν. Κοτζιάς!
Από τη Βαρσοβία και τη συμμετοχή του στο σημερινό έκτακτο γεύμα εργασίας των Ευρωπαίων ΥΠΕΞ (πλην των έξι ιδρυτικών χωρών-μελών) που συγκάλεσε ο Πολωνός ΥΠΕΞ Βίτολντ Βατσικόφσκι ξεκινά το «θερμό» διπλωματικό καλοκαίρι του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Κοτζιά, ο οποίος έχει ήδη προγραμματίσει 17 ταξίδια σε 22 μέρες, σπάζοντας ακόμη και το ρεκόρ του Τζον Κέρι.
Μάλιστα, ο Ν. Κοτζιάς μεταβαίνει στην Πολωνία με το πρωθυπουργικό αεροσκάφος με στάση στη Σόφια, για να παραλάβει και τον Βούλγαρο ομόλογό του…
Κύριο θέμα της σημερινής συζήτησης, «το μέλλον της Ε.Ε. μετά το βρετανικό δημοψήφισμα». Στην πολωνική πρωτεύουσα αναμένεται να εκφραστεί από τις λοιπές χώρες (πλην Γαλλίας, Γερμανίας, Ιταλίας, Βελγίου, Ολλανδίας και Λουξεμβούργου, που δεν προσεκλήθησαν) έντονη ενόχληση για την εξωθεσμική-διχαστική πρωτοβουλία τους να συζητήσουν προχθές το Brexit χωριστά από τα άλλα κράτη-μέλη.
