Η Σάντα Ειρήνη των Ενετών, η εξαγωγή οικοδομικού χώματος, οι 12 επισκέψιμοι αμπελώνες και ο μύθος της Ατλαντίδας
Πλακόστρωτα δρομάκια, καμάρες, παραδοσιακοί οικισμοί, βυζαντινά εκκλησάκια χτισμένα σε απόκρημνες πλαγιές που χάνονται στη θάλασσα, καΐκια που σκίζουν το πέλαγος και παραλίες με μαύρη ηφαιστειακή άμμο. Σε όλα αυτά προσθέστε την επιβλητική Καλντέρα και το ηλιοβασίλεμα από την 
ασβεστωμένη πλαγιά της Οίας και θα καταλάβετε γιατί η -ξακουστή σε όλο τον κόσμο Σαντορίνη- βουλιάζει κάθε χρόνο από εκατοντάδες χιλιάδες τουρίστες, που την επισκέπτονται από κάθε γωνιά του πλανήτη για να «γευτούν» τα κάλλη της. Η «δημοκρατία» αποκαλύπτει ορισμένα από τα μυστικά της Σαντορίνης, που φιγουράρει στη λίστα με τα πιο όμορφα νησιά του κόσμου.
* ΤΟ ΟΝΟΜΑ. Το όνομα Θήρα προέρχεται από τον διοικητή Θήρα, γιο του Αυτεσίωνα της Σπάρτης, που έφτασε στο νησί τον 10ο αιώνα π.Χ. και ίδρυσε τον ομώνυμο οικισμό μέσα στο βουνό. Το δε όνομα Σαντορίνη προέρχεται από τους Ενετούς, που έφτασαν στο νησί τον 12ο αιώνα, και οφείλεται στον Ναό της Αγίας Ειρήνης (Σάντα Ειρήνη) που υπήρχε στο νησί.
* ΤΟ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟ. Η έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης περί το 1650 π.Χ. θεωρείται από τις μεγαλύτερες σε ολόκληρο τον πλανήτη. Οπως είναι γνωστό, η έκρηξη αυτή κατέστρεψε βίαια τον μινωικό πολιτισμό, ενώ νεότερες έρευνες έδειξαν ότι το τσουνάμι που προκάλεσε έφτασε μέχρι τις ακτές του σημερινού Ισραήλ, όπου εναπόθεσε στρώμα φερτών υλικών με πάχος μεγαλύτερο των 40 εκατοστών. Η τελευταία μεγάλη έκρηξη έγινε το 1950 και οι κάτοικοι που την έζησαν περιγράφουν ότι «οι φλόγες ξεπηδούσαν από τη θάλασσα». Στις μέρες μας το ηφαίστειο βρίσκεται σε κατάσταση ηρεμίας. Σε πολλά σημεία του διακρίνονται θερμοί υδρατμοί και θειούχα αέρια, από τα οποία σχηματίζονται κρύσταλλοι θείου λόγω της αποσύνθεσης των αερίων. Η δραστηριότητα του ηφαιστείου στη διάρκεια των αιώνων έδωσε στο νησί τη σημερινή μορφή του με τις σπάνιες γεωλογικές ιδιαιτερότητες.
* ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ. Η θηραϊκή γη αποτελεί σπουδαίο οικοδομικό υλικό και κάθε χρόνο εξάγονται περίπου 2.000.000 τόνοι χώματος. Πόσο χρήσιμο οικοδομικό υλικό είναι το χώμα της Σαντορίνης αποδεικνύεται από το γεγονός ότι χρησιμοποιήθηκε σε μεγάλα έργα, όπως, για παράδειγμα, στην κατασκευή της Διώρυγας του Σουέζ και του λιμανιού στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Η μεγάλη ζήτηση έγινε αιτία να δημιουργηθούν ορυχεία στην Οία, στα Φηρά, στο Ακρωτήρι και στη Θηρασιά. Το 1940 τα ορυχεία της Σαντορίνης παρήγαγαν πάνω από 120.000 τόνους θηραϊκής γης και ελαφρόπετρας και έδιναν εργασία σε περίπου 300 ανθρώπους.
* ΤΟ ΚΡΑΣΙ. Τα κρασιά της Σαντορίνης έχουν δυναμικό χαρακτήρα, πλούσιο σώμα, είναι καλά δομημένα και με τραγανή οξύτητα. Οι επισκέπτες δεν μπορούν να φανταστούν ότι το νησί βγάζει τόσο διαφορετικές ποικιλίες κρασιών, με πιο αντιπροσωπευτικό το Vinsanto. Το νησί διαθέτει 12 επισκέψιμους αμπελώνες, 14.000 στρέμματα εύφορου ηφαιστειακού εδάφους και αποτελεί τον πρώτο οινοτουριστικό προορισμό στην Ελλάδα.
Η τεκτονική τάφρος στο βυθό και η αναπόδεικτη θεωρία
Η Σαντορίνη έχει συνδέσει το όνομά της με τον μύθο της χαμένης Ατλαντίδας. Σύμφωνα με τους υποστηρικτές αυτής της θεωρίας, η Ατλαντίδα είναι τμήμα του νησιού που εξαφανίστηκε μετά την έκρηξη. Τη δεκαετία του ’60, μάλιστα, χρησιμοποιήθηκε για έρευνες ωκεανογραφικό πλοίο, το οποίο διαπίστωσε ότι στην ευθεία Θήρας – Νέας Καμένης – Θηρασιάς υπάρχει τεκτονική τάφρος. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ακόμα κι αν υπάρχει συγγένεια της Σαντορίνης με την Ατλαντίδα, είναι πολύ δύσκολο αυτή να τεκμηριωθεί επιστημονικά, καθώς χρειάζεται εξαιρετικά απαιτητική προσπάθεια προκειμένου να βρεθούν στοιχεία στον βυθό της θάλασσας.
