Ερωτήματα εγείρονται από τη στασιμότητα των αστυνομικών ερευνών για την αποκάλυψη του κυκλώματος που έχει κλέψει μεγάλο αριθμό βυζαντινών και μεταβυζαντινών εικόνων, τεράστιας αξίας, από ναούς κυρίως της Ηπείρου.
Κι αυτό μολονότι υπάρχουν στοιχεία και καταθέσεις μαρτύρων που δείχνουν προς συγκεκριμένη κατεύθυνση, αλλά και παρά την επίσημη συμβολή του υπουργείου Πολιτισμού για την διαλεύκανση της υπόθεσης.
Εννοείται ότι η καθυστέρηση ευνοεί τους υπόπτους, οι οποίοι… λαμβάνουν τα μέτρα τους.
Το κουβάρι της υπόθεσης άρχισε να ξετυλίγεται μετά τις κλοπές εικόνων τα Χριστούγεννα του 2009 στο Κουκούλι Ιωαννίνων. Ο Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου λεηλατήθηκε και οι θρασύτατοι δράστες αφαίρεσαν συνολικά 40 εικόνες. Αμέσως μετά, ο τότε νομάρχης Ιωαννίνων Αλέξανδρος Καχριμάνης, ο οποίος και σήμερα, ως περιφερειάρχης Ηπείρου πρωτοστατεί στις προσπάθειες επαναπατρισμού των θρησκευτικών κειμηλίων, ζήτησε φωτογραφίες από τις κλεμμένες εικόνες και όσες συγκεντρώθηκαν αναρτήθηκαν στη σελίδα της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης.
Αρχικά, ένας ιερωμένος εντόπισε μια από τις εικόνες στο Μοναστηράκι. Στη συνέχεια, έπειτα από ηλεκτρονική αναζήτηση της Περιφέρειας Ηπείρου, εντοπίστηκαν εικόνες σε γκαλερί του Λονδίνου και του Αμστερνταμ.
Οι εικόνες που εντοπίστηκαν στο Λονδίνο βρίσκονταν στην κατοχή του Ρίτσαρντ Τεμπλ, του Αγγλου ιδιοκτήτη της Temple Gallery. Σε κατάθεσή του στη Σκότλαντ Γιαρντ, ο Τεμπλ έδωσε το όνομα του ανθρώπου από τον οποίο προμηθεύτηκε τις εικόνες αυτές. Σε όλες τις περιπτώσεις ήταν ο ίδιος «συλλέκτης», ένας Ελληνας γύρω στα 40, τον οποίο εμπιστευόταν τα τελευταία χρόνια και ο οποίος του είχε πει ότι οι εικόνες ήταν οικογενειακά κειμήλια. Ανέφερε ακόμη ότι, παρότι δεν ήταν υποχρεωμένος να τις επιστρέψει, αποφάσισε να τις δώσει στο ελληνικό κράτος για να μην πληγεί το κύρος της γκαλερί του, ενώ διέκοψε τη συνεργασία με τον συγκεκριμένο προμηθευτή.
Από τις 11 εικόνες που εντοπίστηκαν στην γκαλερί Temple, οι 10 προέρχονταν από τον Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Κουκούλι Ιωαννίνων, ενώ η άλλη από τον Αγιο Τρύφωνα Βίκου Ιωαννίνων.
Μετά τον εντοπισμό των πρώτων εικόνων, οι Βρετανοί, σε συνεργασία με την Ελληνική Αστυνομία, άρχισαν να ψάχνουν τα αρχεία του Τεμπλ. Η έρευνα αυτή οδήγησε τον ιδιοκτήτη της εν λόγω γκαλερί να «κατεβάσει» από την ιστοσελίδα της πολλές από τις εικόνες που διατίθεντο προς πώληση, ενδεικτικό ίσως της παράνομης διακίνησής τους.
Κλεμμένες εικόνες, όμως, εντοπίστηκαν και στην γκαλερί HWC Dullaert στο Αμστερνταμ, και κατασχέθηκαν λίγο προτού διατεθούν προς πώληση. Επειτα από -επίσης- σκληρές διαπραγματεύσεις, πήραν κι αυτές τον δρόμο της επιστροφής. Ετσι, τον περασμένο Δεκέμβριο επέστρεψαν από την ολλανδική πρωτεύουσα 10 μεταβυζαντινές εικόνες που είχαν εντοπιστεί στην Dullaert. Από αυτές, οι έξι προέρχονταν από μοναστήρια και ξωκλήσια της Ηπείρου -κυρίως της περιοχής Ζαγορίου- και μαζί με τις 11 που επιστράφηκαν από την Temple Gallery βρίσκονται πλέον στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού των Ιωαννίνων.
Σημειώνεται ότι οι εικόνες που έχουν βρεθεί είναι ελάχιστες μπροστά σε αυτές που έχουν κλαπεί και εικάζεται ότι οι υπόλοιπες έχουν διοχετευτεί προς άλλες αγορές.
Μετά τον θόρυβο και τον εντοπισμό εικόνων σε Αμστερνταμ και Λονδίνο, οι κλοπές στην Ηπειρο έχουν σχεδόν εκλείψει, ωστόσο τέτοια περιστατικά… μετακινήθηκαν σε ναούς της βόρειας Ηπείρου.
Δημήτρης Κυριακόπουλος
