Στην αρχή ακούστηκε σαν ψίθυρος. Υστερα οι φωνές δυνάμωναν. Το “Ε-ε-έρχεται” δονούσε τη χώρα. Και όταν το προεδρικό αεροσκάφος της Γαλλίας που είχε παραχωρήσει ο Ζισκάρ Ντ’ Εστέν προσγειωνόταν στο Ελληνικό και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής πατούσε το πόδι του στην Αθήνα (συνοδευόμενος από τον Μιχάλη Λιάπη και τον Παναγιώτη Λαμπρία), εκείνη τον υποδεχόταν με λαμπάδες και κεριά αναμμένα ως Μεσσία. Δύο εκατομμύρια άνθρωποι είχαν ξεχυθεί στους δρόμους για να υποδεχτούν τον ηγέτη που είχε φύγει ως αυτοεξόριστος χρόνια πριν.
Η νύχτα της 23ης προς 24η Ιουλίου του 1974 θα περνούσε για πάντα στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας. Η νέα δημοκρατία που γεννιόταν εκείνη την ημέρα και προσωποποιούνταν στον Κωνσταντίνο Καραμανλή γεννούσε ελπίδες για μια νέα εποχή. Σαράντα χρόνια από κείνη την μέρα η Ελλάδα για άλλη μια φορά βιώνει τις δικές της αγωνίες και αναζητήσεις. Μα ας γυρίσουμε τον χρόνο πίσω και στα ντοκουμέντα της εποχής.
Σύμφωνα με τηλεγράφημα της αμερικανικής πρεσβείας στην Αθήνα (1974ATHENS05122), ο Αβέρωφ υποστήριζε αρχικά για τη θέση του πρωθυπουργού τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, «γιατί ο Καραμανλής απουσίαζε πολλά χρόνια από τη χώρα».
Τελικά, μεταπείστηκε και ανέλαβε ο ίδιος να ειδοποιήσει τηλεφωνικά τον μετέπειτα ιδρυτή της Νέας Δημοκρατίας και πρωθυπουργό της Ελλάδας.
«Η αρχική αντίδραση του Καραμανλή ήταν αρνητική» είπε ο Αβέρωφ στον Αμερικανό διπλωμάτη. «Ζήτησε τουλάχιστον ένα 48ωρο, αλλά του ξεκαθάρισα ότι η άμεση επιστροφή του ήταν απαραίτητη». Η πίεση είχε αποτέλεσμα, με τον Καραμανλή να φτάνει μέσα σε λίγες ώρες στην Ελλάδα, τα ξημερώματα της 24ης Ιουλίου. Ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, πικραμένος από τη «λύση», έβλεπε το όνειρό του να απομακρύνεται.
Κατά την αναχώρησή του από το Παρίσι -όπου είχε περάσει «χρόνια μοναξιάς, αυτοσυγκεντρώσεως και περισυλλογής»- ο Καραμανλής δηλώνει στους δημοσιογράφους: «Θα επαναλάβω τας λέξεις του αντιπροέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών όταν του ανεκοινώθη ο θάνατος του προέδρου Ρούσβελτ: Προσεύχεσθε δι’ εμέ». Λίγες ώρες αργότερα, στη μία η ώρα τα μεσάνυχτα, θα φτάσει στην Αθήνα κάτω από τις επευφημίες χιλιάδων Ελλήνων. «Τοιαύτη ήτο η ασφυκτική πίεσις του κόσμου να προωθηθεί εις την πίσταν του αερολιμένος, ώστε παρεκάμφθη η αστυνομική δύναμις… Πυκνά πλήθη ενθουσιώντος κόσμου, παρά το προκεχωρημένον της ώρας, υπολογιζόμενα εις πολλάς χιλιάδας, είχον κατακλύσει τον προ του αεροδρομίου χώρον και μέγα μέρος της λεωφόρου Βουλιαγμένης». Με αυτόν τον τρόπο περιγράφουν οι εφημερίδες της εποχής την ιστορική άφιξη Καραμανλή. «Ηταν ένας θρίαμβος – έφτασε ο Μεσσίας για να σώσει ό,τι μπορούσε από τη λαίλαπα της δικτατορίας».
Κατά την άφιξή του και προτού κατευθυνθεί προς τα Παλαιά Ανάκτορα ο Καραμανλής, αναγνωρίζοντας την κρισιμότητα και ιστορική βαρύτητα των στιγμών, κάνει τις πρώτες του δηλώσεις επί ελληνικού εδάφους: «Είμαι ευτυχής διότι επιστρέφω εις την πατρίδαν μου. Ηλθα δια να συμβάλω με όλας τας δυνάμεις που διαθέτω διά την αποκατάστασιν της ομαλότητος και της δημοκρατίας… Υπάρχουν στην ζωήν των εθνών κρίσεις αι οποίαι δύνανται να μεταβληθούν εις αφετηρίας εθνικής αναγεννήσεως και ενός καλύτερου μέλλοντος».
Στις 4.15 το πρωί ορκίζεται πρωθυπουργός. Από κείνη τη στιγμή η ιστορία άρχιζε να γράφεται για την Ελλάδα της Μεταπολίτευσης…
Μήνυμα από τον Παπούλια
Δεν είχε αρμοδιότητες ως Πρόεδρος να μην υπογράψει τα Προεδρικά Διατάγματα και ανέλαβε την ευθύνη για να μην προκαλέσει πολιτική κρίση. Αυτό υποστήριξε ο Κάρολος Παπούλιας στο χθεσινό μήνυμά του για την 40ή επέτειο της αποκατάστασης του δημοκρατικού πολιτεύματος, απαντώντας σε όσους τον κατηγορούν για το «ναι» που έλεγε στις Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου. Παράλληλα, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ομολόγησε ευθαρσώς ότι με το Μνημόνιο υποχώρησε η δημοκρατία, τονίζοντας ότι η κρίση έφερε υποχώρηση της δημοκρατίας, και αυτή είναι η δραματικότερη παρενέργεια της οικονομικής περιπέτειας. Τέλος, ζήτησε φορολογική δικαιοσύνη και από την τρόικα να τηρήσει τη δέσμευσή της για απομείωση του χρέους.
Νίκος Ελευθερόγλου
