Η τελευταία μεγάλη έρευνα για το δημογραφικό στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας φέρνει στο φως μια πραγματικότητα που δύσκολα μπορεί πλέον να αγνοηθεί.
Σε αρκετές περιοχές η πληθυσμιακή μείωση φτάνει ή και ξεπερνά το 33%, με το φαινόμενο να αποκτά χαρακτηριστικά δημογραφικής κατάρρευσης, ιδιαίτερα σε αγροτικές και ημιαστικές ζώνες.
Η παρουσίαση των αποτελεσμάτων έγινε από την Αντιπεριφερειάρχη Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης Μελίνα Δερμεντζοπούλου και τον διευθυντή ερευνών ιδιωτικής εταιρείας, σε μια προσπάθεια να αποτυπωθεί για πρώτη φορά τόσο η έκταση όσο και η ποιότητα του δημογραφικού προβλήματος σε επίπεδο Περιφέρειας.
Η κ. Δερμεντζοπούλου υπογράμμισε ότι η Κεντρική Μακεδονία θέλησε να έχει μια καθαρή, πλήρη εικόνα των αιτιών της δημογραφικής κατάρρευσης. Μελετήθηκαν δεδομένα ανά ηλικιακή ομάδα, φύλο και περιοχή, ώστε να διαμορφωθεί ένα ολοκληρωμένο Περιφερειακό Σχέδιο Δράσης που θα τεθεί σε διαβούλευση με δήμους και τοπικούς φορείς.
Η ίδια σημείωσε ότι «λίγοι μόνο αστικοί πυρήνες διατηρούν σταθερό πληθυσμό, ενώ ο υπόλοιπος χώρος αποψιλώνεται». Η εικόνα αυτή οδηγεί σε έναν νέο χάρτη πληθυσμιακής πόλωσης, όπου μεγάλα τμήματα της περιφέρειας γερνούν, αδειάζουν και χάνουν την αναπτυξιακή τους δυναμική.
Πολυπαραγοντική κρίση: γήρανση, μετανάστευση, κατάρρευση γεννήσεων
Η έρευνα καταγράφει μια κατάσταση που εξελίσσεται με ανησυχητική ταχύτητα. Η γήρανση είναι οξύτερη από τον εθνικό μέσο όρο, με εντυπωσιακή αύξηση στις ηλικίες 80 και άνω και δραματική μείωση των ηλικιών 0 έως 39. Ειδικά η ηλικιακή ομάδα 30 έως 39 ετών έχει μειωθεί κατά 26,5%.
Το 2024, η Περιφέρεια κατέγραψε 11.256 γεννήσεις και 21.868 θανάτους. Η φυσική μείωση είναι σταθερή και η τεκνοποίηση μετατοπίζεται σε μεγαλύτερες ηλικίες, χωρίς δυνατότητα αναπλήρωσης των απωλειών.
Την ίδια ώρα, οι παραγωγικές ηλικίες μεταναστεύουν είτε προς την Αθήνα είτε στο εξωτερικό, αποδυναμώνοντας τις τοπικές κοινωνίες και επιταχύνοντας την ερημοποίηση.
Πού καταγράφεται αύξηση και πού κατάρρευση
Μικρή αύξηση πληθυσμού εμφανίζουν μόλις 7 από τους 38 δήμους: Ωραιόκαστρο, Θέρμη, Πυλαία – Χορτιάτης, Κορδελιό – Εύοσμος, Παύλος Μελάς, Καλαμαριά και Κασσάνδρα.
Αντίθετα, Σέρρες, Κιλκίς, Πέλλα και μεγάλο μέρος της Χαλκιδικής εμφανίζουν σοβαρές απώλειες. Στη Νέα Ζίχνη Σερρών η μείωση αγγίζει το 33%, νούμερο που σύμφωνα με τους ειδικούς αντιστοιχεί σε πληθυσμιακή «κατάρρευση».
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία της μελέτης είναι ότι περίπου το 30% των πολιτών ηλικίας 17 έως 44 ετών δηλώνουν ότι δεν επιθυμούν ή διστάζουν να τεκνοποιήσουν. Οι λόγοι εκτείνονται από την οικονομική ανασφάλεια και την εργασιακή επισφάλεια έως τις αλλαγές στον τρόπο ζωής και την αίσθηση ότι το περιβάλλον δεν ευνοεί τη δημιουργία οικογένειας.
Η Περιφέρεια μπαίνει σε φάση «υπεργήρανσης»
Το συνολικό συμπέρασμα της έρευνας είναι σαφές: η Κεντρική Μακεδονία βρίσκεται στο κατώφλι μιας περιόδου υπεργήρανσης, με σημαντικές συνέπειες σε εργασία, υγεία, πρόνοια και την αναπτυξιακή δυναμική της επόμενης δεκαετίας.
Η μελέτη καταλήγει ότι απαιτούνται άμεσες και στοχευμένες παρεμβάσεις σε τρία επίπεδα: οικονομικό, κοινωνικό και χωρικό. Μόνο έτσι η Περιφέρεια μπορεί να παραμείνει ελκυστική για νέους, οικογένειες και επενδύσεις.
Στοιχεία της έρευνας με μια ματιά
Πληθυσμός:
• 1.778.896 κάτοικοι το 2024
• –5,7% από το 2011
• Μεγαλύτερη μείωση: Σέρρες, Κιλκίς, Πέλλα
Γήρανση:
• +43% στις ηλικίες 80+
• –26,5% στις ηλικίες 30–39
• Διάμεση ηλικία χώρας: 46 έτη
Γεννήσεις – Θάνατοι:
• 11.256 γεννήσεις
• 21.868 θάνατοι
• Κατάρρευση τεκνοποίησης στις ηλικίες 20–29
Μετανάστευση:
• Φυγή νέων προς Αθήνα και εξωτερικό
• Απώλειες παραγωγικών ηλικιών στις αγροτικές Π.Ε.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στις επτά Περιφερειακές Ενότητες της Περιφέρειας με δείγμα 1.203 ατόμων, με αναλογική κατανομή βάσει της απογραφής της ΕΛΣΤΑΤ 2021.
