Τρόμος και οικονομική ασφυξία για χιλιάδες νοικοκυριά, τα οποία βρίσκονται αντιμέτωπα με υπέρογκα πρόστιμα που φτάνουν μέχρι 120.000€, απειλές για διακοπή ρεύματος, ακόμη και ποινικές διώξεις. Πολλά τα ερωτήματα για τη νομιμότητα και τη διαφάνεια αυτής της πρακτικής
Σε καθεστώς φόβου και οικονομικής ασφυξίας οδηγούνται ολοένα και περισσότεροι πολίτες, καθώς η πρακτική του ΔΕΔΔΗΕ να καταλογίζει αυθαίρετα ρευματοκλοπές λαμβάνει διαστάσεις μάστιγας.
- Από την Ιωάννα Τσέφλιου
Χωρίς σαφείς αποδείξεις, χωρίς προηγούμενη ενημέρωση και συχνά χωρίς την παρουσία των ίδιων των καταναλωτών, χιλιάδες νοικοκυριά βρίσκονται αντιμέτωπα με υπέρογκα πρόστιμα, απειλές για διακοπή ρεύματος, ακόμη και ποινικές διώξεις. Πρόκειται για μια κατάσταση που γεννά εύλογα ερωτήματα για τη διαφάνεια, τη νομιμότητα και, τελικά, για τον σεβασμό των δικαιωμάτων του πολίτη σε έναν τομέα ζωτικής σημασίας, όπως η ενέργεια.
Οι καταγγελίες πληθαίνουν, οι αντιδράσεις εντείνονται και οι αρμόδιες Aρχές καλούνται πλέον να δώσουν απαντήσεις για μια πρακτική που μοιάζει να στοχοποιεί συλλήβδην τους καταναλωτές. Τη σοβαρότητα του ζητήματος επιβεβαιώνει η νομική σύμβουλος της ΕΚΠΟΙΖΩ Βίκυ Τζέγκα, η οποία μιλώντας στη «δημοκρατία» περιγράφει ένα κύμα καταγγελιών χωρίς προηγούμενο και εξηγεί τις παρεμβάσεις που έχει ήδη επιχειρήσει η οργάνωση.
Οπως σημειώνει, «έχουμε λάβει το τελευταίο διάστημα περισσότερες από 500 καταγγελίες από καταναλωτές, σχετικά με λανθασμένες ρευματοκλοπές κι έτσι αποφασίσαμε να αποστείλουμε επιστολή στα αρμόδια υπουργεία και στη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), ζητώντας την παρέμβασή τους».
Στη συνέχεια, η κυρία Τζέγκα περιγράφει με λεπτομέρεια τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες αιφνιδιάζονται. «Οι καταναλωτές καταγγέλλουν ότι έχουν λάβει επιστολή, αιφνιδιαστικά χωρίς προηγούμενη ενημέρωση, μέσω δικαστικού επιμελητή, με την οποία κατηγορούνται αυθαίρετα για ρευματοκλοπή.
Με την επιστολή ενημερώνονται πως θα πρέπει να καταβάλουν άμεσα εντός 30 ημερών από την ημερομηνία σύνταξής της και όχι της επίδοσης το συνολικό σε βάρος τους φερόμενο ποσό, το οποίο μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 12.000 ευρώ, ενώ ταυτόχρονα απειλούνται με διακοπή ρεύματος της παροχής τους, όπως και οποιασδήποτε άλλης ενεργής παροχής στο όνομά τους και με ποινικές διώξεις».
Ανησυχία
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί, σύμφωνα με την ίδια, ο τρόπος διενέργειας των ελέγχων. «Οι έλεγχοι γίνονται χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση, παρουσία και συναίνεση του καταναλωτή, γεγονός που δημιουργεί αμφιβολίες, τόσο για το πότε και πώς καταγράφηκαν οι πιθανές “παραβιάσεις” όσο και για την κατάσταση του μετρητή» τονίζει.
Αποκαλύπτει δε πως σε διοικητικό επίπεδο έχει ήδη επιβληθεί νέο πρόστιμο στον ΔΕΔΔΗΕ. «Η ΡΑΑΕΥ τού επέβαλε ακόμα ένα πρόστιμο ύψους 120.000 ευρώ, ύστερα από εξέταση καταγγελίας καταναλωτή για άδικο καταλογισμό ρευματοκλοπής» σημειώνει, ενώ παράλληλα κάνει γνωστό πως υπάρχουν ήδη δικαστικές αποφάσεις που δικαιώνουν καταναλωτές, τονίζοντας ότι «τα καταλογιζόμενα ποσά είναι ιδιαίτερα υψηλά και δυσανάλογα της πραγματικής κατανάλωσης και ζητούνται χρήματα χωρίς να έχει στοιχειοθετηθεί το αδίκημα της ρευματοκλοπής».
Αναφορά στο ακανθώδες αυτό ζήτημα έκανε και ο πρόεδρος του ΙΝΚΑ Γιώργος Λεχουρίτης, επισημαίνοντας στη «δημοκρατία» ότι οι πιέσεις των φορέων έφεραν προσωρινά αποτελέσματα. «Εδώ και 3-4 μήνες παλεύουμε για να πείσουμε τους υπεύθυνους του ΔΕΔΔΗΕ πως δεν είναι η αλήθεια αυτή που παρουσιάζουν. Υπάρχουν πολίτες που αποδεδειγμένα λένε ότι δεν είμαστε ρευματοκλέφτες» δηλώνει και συνεχίζει: «Η πρώτη λοιπόν επιτυχία είναι πως αναγκάσαμε σε πρώτη φάση τον ΔΕΔΔΗΕ να σταματήσει τους εκβιασμούς περί δικαστηρίων, ποινικών διώξεων και διακοπής του ρεύματος. Δεν κόβουν πλέον το ρεύμα, τουλάχιστον μέχρι την οριστική έκβαση των υποθέσεων». Κλείνοντας, ο κ. Λεχουρίτης εξηγεί πως στόχος του ΙΝΚΑ είναι η επανεξέταση όλων των υποθέσεων σε βάθος πενταετίας, «για να ερευνηθούν όλα τα δεδομένα και να δούμε τι ακριβώς συμβαίνει».
Θολό και αποτρεπτικό πλαίσιο υποβολής ένστασης
Σοβαρά ερωτήματα εγείρονται και για τη διαδικασία υποβολής ένστασης από πολίτες που κατηγορούνται για ρευματοκλοπή, καθώς, σύμφωνα με καταγγελίες, στην πράξη η δυνατότητα ουσιαστικής προσφυγής απέναντι στον ΔΕΔΔΗΕ είναι σχεδόν ανύπαρκτη. Καταναλωτές που επιδιώκουν να αμφισβητήσουν τον καταλογισμό προστίμων περιγράφουν ένα θολό και αποτρεπτικό πλαίσιο, χωρίς σαφείς οδηγίες, διαφάνεια ή ανθρώπινη επικοινωνία.
Την εμπειρία αυτή μεταφέρει στη «δημοκρατία» η νόμιμη εκπρόσωπος του ιδιοκτήτη κατοικίας που βρέθηκε αντιμέτωπος με κατηγορία ρευματοκλοπής, κάνοντας λόγο για ένα σύστημα δομημένο αποκλειστικά προς όφελος του διαχειριστή. «Το site είναι πολύ μελετημένο υπέρ του ΔΕΔΔΗΕ, γιατί δεν μπορείς πουθενά να κάνεις ένσταση για ρευματοκλοπή, μπορείς μόνο καταγγελία» τονίζει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας μια ψηφιακή διαδικασία με περιορισμένα πεδία, ελάχιστη δυνατότητα επισύναψης εγγράφων και καμία ενημέρωση για την πορεία της υπόθεσης.
Την εικόνα αυτή επιβεβαιώνει στη «δημοκρατία» και η νομική σύμβουλος της ΕΚΠΟΙΖΩ Βίκυ Τζέγκα, η οποία επισημαίνει ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην ηλεκτρονική πλατφόρμα, αλλά επεκτείνεται και στη φυσική πρόσβαση των πολιτών. «Δεν υπάρχει δυνατότητα φυσικής επικοινωνίας, δεν απαντούν στα τηλέφωνα, τους απαγορεύουν οι υπάλληλοι της φύλαξης να μπουν στο κτίριο και δεν υπάρχει η δυνατότητα προγραμματισμού ραντεβού» αναφέρει, σκιαγραφώντας μια κατάσταση πλήρους διοικητικού αδιεξόδου για όσους ζητούν απαντήσεις. Το αποτέλεσμα, όπως καταγγέλλεται, είναι οι πολίτες να μένουν ουσιαστικά χωρίς δικαίωμα ακρόασης, εγκλωβισμένοι σε μια διαδικασία που λειτουργεί μονομερώς και χωρίς ουσιαστικό έλεγχο.
Σε ομαδική αγωγή καλεί το ΙΝΚΑ τους θιγόμενους
Με φόντο τις εκατοντάδες καταγγελίες περί αυθαίρετων καταλογισμών δήθεν ρευματοκλοπών από τον ΔΕΔΔΗΕ, το ΙΝΚΑ καλεί τους πολίτες σε συλλογική νομική διεκδίκηση. Η οργάνωση καταναλωτών περνά σε πιο δυναμικές κινήσεις, εκτιμώντας ότι το πρόβλημα έχει λάβει τεράστιες διαστάσεις και δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με μεμονωμένες ενέργειες.
Μιλώντας στη «δημοκρατία», ο πρόεδρος του ΙΝΚΑ Γιώργος Λεχουρίτης, απευθύνει σαφές κάλεσμα προς τους θιγόμενους καταναλωτές. «Με βάση τις πολλές εκατοντάδες καταγγελίες που έχουμε λάβει είμαστε στην κατεύθυνση να επιλύσουμε το ζήτημα. Καλούμε τους πολίτες να μην κάνουν ατομικές αγωγές που τους κοστίζουν πολύ, αλλά να έρθουν στο ΙΝΚΑ, ώστε να υποβάλουμε ομαδική αγωγή» σημειώνει, τονίζοντας ότι πρόκειται για λύση με μικρότερο οικονομικό βάρος και μεγαλύτερη νομική ισχύ.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και το δελτίο Τύπου της ομοσπονδίας, στο οποίο γίνεται λόγος για «αδικία των αποφάσεων του ΔΕΔΔΗΕ» και «καταδίκη αθώων καταναλωτών», επισημαίνοντας ότι μόνο μέσα στο 2025 δηλώθηκαν περισσότερες από 30.000 περιπτώσεις ρευματοκλοπής, οι περισσότερες χωρίς αυτόφωρη διαπίστωση. «Το κακό παράγινε, μετατρέποντας το ρεύμα από κοινωνικό αγαθό σε παραγωγή προστίμων» αναφέρει χαρακτηριστικά το ΙΝΚΑ.
Η οργάνωση καλεί όσους ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν σε ομαδικές αγωγές να επικοινωνήσουν μαζί της, αποστέλλοντας πλήρες ιστορικό και στοιχεία της υπόθεσής τους, προκειμένου να ενημερωθούν αναλυτικά για τη διαδικασία και το κόστος.
Πρόστιμο 6.000 ευρώ σε ιδιοκτήτη σπιτιού που ήταν κλειστό 8 χρόνια
Το σκηνικό διοικητικής αυθαιρεσίας, θεσμικής αδράνειας και οικονομικού εξαναγκασμού επιβεβαιώνεται με τον πιο ηχηρό τρόπο μέσα από την καταγγελία που υποβλήθηκε αποκλειστικά στη «δημοκρατία» για αυθαίρετη κατηγορία ρευματοκλοπής. Στην καρδιά της καταγγελίας βρίσκεται ένα σπίτι στην Αθήνα, ιδιοκτησίας μόνιμου κατοίκου εξωτερικού, η οποία για σχεδόν οκτώ χρόνια παρέμενε πρακτικά κλειστή.
Ενα ακίνητο με σποραδική χρήση λίγων ημερών τον χρόνο, γεγονός που αποτυπώνεται καθαρά και αδιαμφισβήτητα στις καταναλώσεις ηλεκτρικού ρεύματος και νερού. Παρ’ όλα αυτά, ο ιδιοκτήτης και η εκπρόσωπός του -τα στοιχεία της οποίας είναι σε γνώση της εφημερίδας- βρέθηκαν ξαφνικά αντιμέτωποι με μια κατηγορία που φέρει όχι μόνο διοικητικό, αλλά και ποινικό βάρος: τη ρευματοκλοπή. Και μαζί της ένα πρόστιμο ύψους 6.000 ευρώ, το οποίο κλήθηκαν να πληρώσουν τμηματικά.
Οπως περιγράφει η νόμιμη εκπρόσωπος του ιδιοκτήτη στη «δημοκρατία», «το σπίτι ήταν κλειστό πρακτικά από το καλοκαίρι του 2015. Ο ιδιοκτήτης του το επισκεπτόταν 10 ημέρες τα Χριστούγεννα κι άλλες τόσες το καλοκαίρι, καθώς μένει στον Καναδά». Η εικόνα αυτή αλλάζει τον Οκτώβριο του 2023, όταν το ακίνητο ενοικιάζεται στους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα. Για λίγους μήνες οι ενοικιαστές πληρώνουν κανονικά, όμως τελικά ζητούν αλλαγή παρόχου. Και τότε ξεκινά η αλυσίδα των γεγονότων.
«Στις 3 Ιανουαρίου 2024 πήγε συνεργείο του ΔΕΔΔΗΕ χωρίς καμία πρότερη ενημέρωση ούτε στον κάτοχο ούτε σε εμάς ούτε στον ενοικιαστή» τονίζει η εκπρόσωπος. Το συνεργείο αφαιρεί τον μετρητή, διαβεβαιώνοντας μια γειτόνισσα ότι πρόκειται για «τυπική διαδικασία», και αφήνει ένα απλό σημείωμα που κάνει λόγο για «πιθανό σενάριο ρευματοκλοπής». Καμία εξήγηση, καμία επίσημη ειδοποίηση, κανένα πρωτόκολλο. Μήνες αργότερα, το καλοκαίρι του 2024, οι εμπλεκόμενοι καλούνται στα κεντρικά της ΔΕΗ για έλεγχο του μετρητή. Εκεί διαπιστώνεται ότι «το ρολόι δεν είναι πειραγμένο».
Οι μετρήσεις είναι εντός ορίων, ο μηχανισμός λειτουργεί κανονικά και δεν προκύπτει παρέμβαση. Το μόνο στοιχείο είναι σπασμένες σφραγίδες, «όπως στη μισή Ελλάδα άλλωστε που αντιμετωπίζει παρόμοια προβλήματα». Παρ’ όλα αυτά, στη φόρμα σημειώνεται ότι «δύναται να γίνει παρεμβολή» χωρίς κανένα άλλο εύρημα. Ακολουθεί λίγο αργότερα η επιστολή-σοκ: κατηγορία για ρευματοκλοπή και πρόστιμο 6.000 ευρώ. «Από τα μέσα Οκτώβρη δίναμε δόσεις ύψους 500 ευρώ τον μήνα, ενώ απάντηση δεν είχαμε λάβει» λέει η γυναίκα, περιγράφοντας έναν φαύλο κύκλο πληρωμών, που δεν αποτελούσε επιλογή αλλά αναγκαστική πράξη για να μην κοπεί το ρεύμα στους νέους ενοικιαστές.
Οπως εξηγεί, στην επίσημη καταγγελία που υποβλήθηκε στον ΔΕΔΔΗΕ περιγράφεται με αναλυτικό τρόπο το ιστορικό της υπόθεσης: ελάχιστες καταναλώσεις ρεύματος και νερού επί σειρά ετών, καθώς και φορολογικά και ταξιδιωτικά στοιχεία που αποδεικνύουν την απουσία του ιδιοκτήτη. Παρ’ όλα αυτά, «η κατηγορία διατηρήθηκε με εικασίες και τυποποιημένες διατυπώσεις χωρίς αποδεικτική βάση».
Παρά την προσφυγή και στη ΡΑΑΕΥ, η μοναδική απάντηση που της είχε δοθεί μέχρι πριν από λίγες ημέρες ήταν ότι η υπόθεση «βρίσκεται στη Νομική Υπηρεσία». Καμία απάντηση επί της ουσίας και καμία αναστολή των οικονομικών απαιτήσεων. Αντιθέτως, οι δόσεις συνέχιζαν να «τρέχουν», οδηγώντας τον καταγγέλλοντα στον δρόμο της νομικής προσφυγής. Τελικά, μόλις την περασμένη εβδομάδα, στελέχη του ΔΕΔΔΗΕ επικοινώνησαν μαζί της μέσω… τηλεφώνου, με σκοπό να την ενημερώσουν πως η ένστασή της έγινε δεκτή. Της είπαν δε ότι οι δόσεις για το πρόστιμο που είχαν καταβληθεί θα επιστραφούν στον τραπεζικό λογαριασμό που είχε δηλωθεί, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν έχει λάβει κάποιο επίσημο έγγραφο που να πιστοποιεί όλα τα παραπάνω.
