Το εγχείρημα σταμάτησε όταν αποκαλύφθηκε ότι δεν υπήρχε νόμιμη άδεια για επέμβαση τέτοιας έκτασης σε μια ιδιαίτερου φυσικού κάλλους προστατευόμενη περιοχή
- Γιώργος Χατζηδημητρίου
Στα 2.300 μέτρα ύψος, στον υπερήφανο Γράμμο, στέκονται βυθισμένα κάτω απ’ το χιόνι και σκουριάζουν εδώ και μήνες τα μηχανήματα του Στρατού που ανέβηκαν από τα Μαστοροχώρια της Κόνιτσας για να ανοίξουν, χωρίς κανένας να μπορεί να διακρίνει κάποια προφανή σκοπιμότητα, έναν δρόμο στην άλλη πλευρά του βουνού, στην αλπική ζώνη της Πίνδου.
Η διάνοιξη άρχισε το 2024 από την Περιφέρεια Ηπείρου και τον Στρατό. Κι όλη ζημιά εκτείνεται σε περίπου 6 χλμ. Τρία χλμ. από την πλευρά της Ηπείρου, άλλα δύο από την πλευρά της Καστοριάς και μισό χλμ. που ενώνει τις δύο παρανομίες. Το εγχείρημα σταμάτησε όταν αποκαλύφθηκε ότι δεν υπήρχε νόμιμη άδεια για επέμβαση τέτοιας έκτασης σε μια ιδιαίτερου φυσικού κάλλους προστατευόμενη περιοχή.
Από το υπουργείο Εθνικής Αμυνας δήλωναν ότι απλώς ξανανοίγουν παλαιό δρόμο. Τέτοιος δρόμος εκεί όμως, όπως γνωρίζουν όλοι οι ντόπιοι, δεν υπήρχε. Υπήρχε μονοπάτι. Κι ο Στρατός, όπως σημειώνουν οι γνωρίζοντες κι οι αρμόδιες υπηρεσίες, ούτε άδεια εξασφάλισε ούτε και εξαίρεση για έργα εντός οικολογικά σημαντικών περιοχών πήρε.
Ο Στρατός ισχυρίστηκε απλώς ότι ασκεί πλήρη κυριότητα στο μέρος, επικαλούμενος αόριστα ικανοποίηση επιχειρησιακών αναγκών. Στην πραγματικότητα όλοι έβλεπαν ότι «κάτι δεν στέκει καλά» στην επίσημη αφήγηση… Πώς ανοίγονται δρόμοι στη χώρα; Και ποιος κρυβόταν πίσω από αυτήν τη βίαιη επέμβαση, αγνοώντας τους κείμενους νόμους;
Εξαιρετικό ενδιαφέρον
Η υπόθεση παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον για τον τρόπο που «αυτονομούνται» ορισμένες δημόσιες υπηρεσίες στην πατρίδα μας… Οι άνθρωποι του βουνού, που είναι το τέταρτο υψηλότερο της Ελλάδας μετά τον Ολυμπο, τον Σμόλικα και τον Βόρα, καθώς και περιβαλλοντικές οργανώσεις δεν κατονομάζουν επίσημα κανέναν.
Συνδέουν όμως στις κουβέντες τους τις διανοίξεις με το γεγονός ότι ψηλά στο βουνό ο τέως αρχηγός ΓΕΣ Φράγκος Φραγκούλης βοήθησε στην ανέγερση μιας εκκλησίας λίγο χαμηλότερα από το Μνημείο Γκέσου (κορφή του Γράμμου), που είναι αφιερωμένο στους πεσόντες στον Εμφύλιο, με σκοπό, όπως λέει («Καθημερινή») ο Βασίλης Νιτσιάκος, καθηγητής Κοινωνικής Λαογραφίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, τη δημιουργία, μεταξύ άλλων, «νέων διαδρομών για οχήματα 4×4, που φαίνεται πως είναι το όραμα κάποιων για την περιοχή».
Με αναρτήσεις στην προσωπική του ιστοσελίδα ο στρατηγός ε.α. προτρέπει φανατικά στην ολοκλήρωση του έργου, υποστηρίζοντας, χωρίς όμως αυτό να προκύπτει από πουθενά, ότι σε διαφορετική περίπτωση η αλπική, σπάνιας ομορφιάς λίμνη Γκιστόβα θα…περάσει στην Αλβανία!
Οι άνθρωποι του χωριού Αετομηλίτσα (παλιό Ντένισκο), που σκόρπισαν στους πέντε ανέμους και τώρα σαν τα αποδημητικά πουλιά ανακαλύπτουν ξανά τον ρημαγμένο τόπο τους κι επιστρέφουν, όπως και περιβαλλοντικές οργανώσεις (Αρκτούρος, Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης, Ορνιθολογική, Καλλιστώ, MedINA, Μπουλούκι) συνασπίζονται μπροστά στον κίνδυνο, υπογραμμίζοντας: «Η περιοχή του Γράμμου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ορεινά οικοσυστήματα της χώρας, με ιδιαίτερη οικολογική, γεωμορφολογική και πολιτισμική αξία. Παράλληλα, χαρακτηρίζεται από πλούσια βιοποικιλότητα, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διατήρηση της άγριας ζωής και των οικοσυστημάτων της Πίνδου».
Δικογραφία
Οταν σταμάτησε η διάνοιξη, ανοίχτηκε μια δικογραφία που έκτοτε αραχνιάζει στην Εισαγγελία Ιωαννίνων, εν αναμονή της δημοσίευσης της τελικής έκθεσης της Επιθεώρησης Περιβάλλοντος. Στο μεταξύ, όμως, η Εθνική Αρχή Διαφάνεια (ΕΑΔ), που έλεγξε καλοκαίρι του 2025 τη νομιμότητα των ενεργειών της Περιφέρειας Ηπείρου, ανακάλυψε ότι ο περιφερειάρχης, ο γνωστός και μη εξαιρετέος Αλέξανδρος Καχριμάνης, μπήκε -ως μη όφειλε- σε ξένα χωράφια! Ιδού τι λέει:
- «Ο περιφερειάρχης, καθ’ υπέρβαση της χωρικής του αρμοδιότητας και χωρίς να ενημερώσει τις Αρχές γειτονικής περιφέρειας, με σχετικά αιτήματα και λοιπή αλληλογραφία κινητοποίησε στρατιωτικές υπηρεσίες, με αποτέλεσμα αυτές να πραγματοποιήσουν διάνοιξη οδού επί της κορυφογραμμής ορεινού όγκου, εκτός των διοικητικών ορίων αρμοδιότητάς του».
- «Επί της ίδιας κορυφογραμμής πραγματοποιήθηκε και άλλη διάνοιξη οδού, από ιδιώτη ανάδοχο, χωρίς να τηρηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης».
Νοέμβριο του 2025 εντοπίζονται μηχανήματα του Στρατού στα Μαστοροχώρια Κόνιτσας, τα οποία την επόμενη μέρα ανεβαίνουν στην κορυφογραμμή και σαν να μη συμβαίνει τίποτε ενώνουν τις δύο παράνομες διανοίξεις του 2024, εκκινώντας από την παράνομη διάνοιξη της Περιφέρειας Ηπείρου.
Μήπως να αφήσουν τα βουνά στην ησυχία τους;
Με το νέο έτος η Επιθεώρηση Περιβάλλοντος, που κατόπιν καταγγελίας είχε πραγματοποιήσει αυτοψία στην περιοχή τον Οκτώβριο του 2024, δημοσίευσε την Οριστική Εκθεση Ελέγχου της, συλλαμβάνοντας έκθετη την Περιφέρεια Ηπείρου σε τουλάχιστον παραβάσεις της κείμενης περιβαλλοντικής νομοθεσίας.
Η πρώτη αφορά εκτέλεση έργου εκσυγχρονισμού, επέκτασης και τροποποίησης οδοποιίας και διάνοιξης εντός προστατευόμενης Περιοχής Natura 2000, σε δασική έκταση εντός αλπικής ζώνης, χωρίς περιβαλλοντική άδεια.
Και η δεύτερη, περιβαλλοντική υποβάθμιση προστατευόμενης περιοχής με κωδικό «GR1320002 Κορυφές όρους Γράμμος του Ευρωπαϊκού Δικτύου Natura 2000».
Η υπηρεσία διαπιστώνει περιβαλλοντική ζημία σε προστατευόμενα είδη και φυσικούς οικοτόπους καθώς και στο έδαφος, επιβάλλει πρόστιμο 14.200 ευρώ και χρονοδιάγραμμα διορθωτικών ενεργειών με προθεσμία ολοκλήρωσης εντός εξαμήνου και ταυτόχρονα προβλέπει την απαγόρευση χρήσης της παράνομης διάνοιξης από μηχανοκίνητα.
Η Οριστική Εκθεση Ελέγχου / Πράξη Βεβαίωσης Παράβασης της υπηρεσίας έχει διαβιβαστεί στην Περιφέρεια Ηπείρου για ανάρτηση στην ιστοσελίδα της, καθώς και στην Εισαγγελία Ιωαννίνων για τις δέουσες ενέργειες. Το Πλάνο Διορθωτικών Ενεργειών, μάλιστα, δεν απαλλάσσει τον ελεγχόμενο φορέα από τυχόν ποινικές ή αστικές ευθύνες λόγω μη συμμόρφωσής του και δεν δικαιολογεί τη λειτουργία έργων ή δραστηριοτήτων χωρίς τις αναγκαίες αδειοδοτήσεις. Μετά τη λήξη του Εμφυλίου, τα βουνά του Γράμμου επέστρεψαν στην αιώνια ησυχία τους. Μήπως είναι καλύτερα να συνεχίσουν να τα αφήσουν έτσι;
