Μετά τη φρικτή δολοφονία της 23χρονης Ουκρανής Ιρίνα Ζαρούτσκα, ανοίγει ξανά η συζήτηση για τις εκτελέσεις και τα όρια της δικαιοσύνης
Η Βόρεια Καρολίνα εισέρχεται σε νέα, αμφιλεγόμενη φάση στο ποινικό της σύστημα, καθώς ο κυβερνήτης Τζος Στάιν υπέγραψε τον λεγόμενο «Νόμο της Ιρίνα», μια μεταρρύθμιση που επιτρέπει την επαναφορά του εκτελεστικού αποσπάσματος ως μεθόδου θανάτωσης για βαριά εγκλήματα.
Το νομοθέτημα, γνωστό επίσημα ως Bill 307, εγκρίθηκε με ευρεία πλειοψηφία από τη Γερουσία και τη Βουλή της πολιτείας, όπου κυριαρχούν οι Ρεπουμπλικανοί.
Αφορμή αποτέλεσε η σοκαριστική δολοφονία της 23χρονης Ουκρανής Ιρίνα Ζαρούτσκα, η οποία βρήκε τραγικό θάνατο τον Αύγουστο μέσα σε τρένο στη Βόρεια Καρολίνα. Ο δράστης, ο άστεγος ΝτεΚάρλος Μπράουν Τζούνιορ, φέρεται να έπασχε από σοβαρά ψυχιατρικά προβλήματα και είχε πρόσφατα αφεθεί ελεύθερος με εγγύηση χωρίς μετρητά. Το έγκλημα προκάλεσε θύελλα οργής, με την κοινή γνώμη να ζητά αυστηρότερες ποινές και αυξημένο έλεγχο για τους ψυχικά ασθενείς δράστες.
Τι προβλέπει ο «νόμος της Ιρίνα»
Ο νέος νόμος εισάγει μια σειρά από ριζικές αλλαγές στη δικαιοσύνη της πολιτείας:
- Επαναφέρει την εκτέλεση με εκτελεστικό απόσπασμα ως εναλλακτική μέθοδο θανατικής ποινής, πέραν της θανατηφόρου ένεσης.
- Παρακάμπτει ορισμένες νομικές προσφυγές που είχαν παγώσει όλες τις εκτελέσεις στη Βόρεια Καρολίνα από το 2006.
- Επιβάλλει οι εφέσεις για θανατικές ποινές να εκδικάζονται εντός δύο ετών από την κατάθεσή τους, ώστε να μην παρατείνονται για δεκαετίες.
- Περιορίζει τις προφυλακίσεις και τις εγγυήσεις για κατηγορουμένους σε βίαια εγκλήματα.
- Καθιστά υποχρεωτικές αξιολογήσεις ψυχικής υγείας για όσους είχαν νοσηλευτεί ακούσια τα προηγούμενα τρία χρόνια και εμπλέκονται σε βίαιες πράξεις.
Η πολιτεία έχει σήμερα 122 θανατοποινίτες, με τις εκτελέσεις να έχουν παγώσει εδώ και σχεδόν είκοσι χρόνια λόγω δικαστικών ενστάσεων.
Αντιδράσεις και πολιτικές προεκτάσεις
Ο κυβερνήτης Στάιν, αν και Δημοκρατικός, υπέγραψε τον νόμο υποστηρίζοντας ότι «ενισχύει τη δημόσια ασφάλεια και επιβάλλει τη δίκαιη απονομή δικαιοσύνης». Δήλωσε ωστόσο ότι δεν προτίθεται να εγκρίνει εκτελέσεις με εκτελεστικό απόσπασμα κατά τη διάρκεια της θητείας του, η οποία ολοκληρώνεται το 2029.
Οι Ρεπουμπλικανοί, αντίθετα, υπερασπίζονται θερμά τη διάταξη, υποστηρίζοντας ότι η εκτέλεση με πυροβολισμό είναι αποτρεπτική και αξιόπιστη μέθοδος, απαλλαγμένη από τις νομικές και τεχνικές αμφισβητήσεις που συνοδεύουν τις θανατηφόρες ενέσεις. Όπως δήλωσε ο Τζον Χινάντ, πρόεδρος των Ρεπουμπλικανών της κομητείας New Hanover, «η κοινωνία πρέπει να γνωρίζει ότι η εγκληματική βία έχει πραγματικές συνέπειες. Το εκτελεστικό απόσπασμα, όσο παλιό κι αν είναι, παραμένει η πιο καθαρή μορφή απονομής δικαιοσύνης».
Παράλληλα, οι ρυθμίσεις για την ψυχική υγεία κατηγορουμένων θεωρούνται μεν θετικές, αλλά εγείρουν το ερώτημα αν επαρκούν για να αποτρέψουν εγκλήματα σαν αυτό της Ζαρούτσκα. Το τραγικό περιστατικό ανέδειξε ένα κενό στη διαχείριση ασθενών που κυκλοφορούν ελεύθεροι παρά το ιστορικό βίας τους, γεγονός που το νέο νομοθέτημα επιχειρεί να καλύψει.
