Η κλιμάκωση της πολεμικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και η «καταιγίδα» βομβαρδισμών επιφέρει πλέον μη αναστρέψιμα πλήγματα στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά. Τα επίσημα στοιχεία που δημοσιοποίησε το ιρανικό υπουργείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Τουρισμού αναφέρουν ότι τουλάχιστον 56 μουσεία και ιστορικοί χώροι σε ολόκληρη την επικράτεια του Ιράν έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές από τους συνεχείς βομβαρδισμούς.
Σύμφωνα με όσα μεταδίδει το διεθνές ειδησεογραφικό δίκτυο Al Jazeera, η επαρχία της Τεχεράνης βρίσκεται στο επίκεντρο της καταστροφής, καταγράφοντας τις μεγαλύτερες απώλειες με 19 μνημεία να έχουν πληγεί σοβαρά. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το εμβληματικό Παλάτι Γκολεστάν, το οποίο περιλαμβάνεται στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Το ιστορικό αυτό συγκρότημα, που αποτέλεσε την έδρα της δυναστείας των Κατζάρ και συχνά παραβάλλεται με τις Βερσαλλίες λόγω της αρχιτεκτονικής του αίγλης, φέρεται να υπέστη φθορές ήδη από τις πρώτες ημέρες των αεροπορικών επιδρομών.
Η καταστροφή επεκτείνεται και στην ενδοχώρα, στην ιστορική πόλη του Ισφαχάν. Η πλατεία Νακς-ε Τζαχάν, ένα από τα πιο εντυπωσιακά αρχιτεκτονικά σύνολα του 17ου αιώνα παγκοσμίως, περιτριγυρισμένη από περίτεχνα τζαμιά και την ιστορική αγορά, έχει δεχθεί σημαντικά πλήγματα. Παράλληλα, στον Περσικό Κόλπο, η παραθαλάσσια πόλη Μπουσέρ είδε την ιστορική συνοικία του λιμανιού Σιράφ να καταρρέει, με παραδοσιακές κατοικίες δύο αιώνων να μετατρέπονται σε ερείπια.
Η UNESCO παρακολουθεί με αγωνία την εξέλιξη των επιχειρήσεων, προειδοποιώντας ότι ο πολιτιστικός πλούτος της περιοχής βρίσκεται υπό άμεσο αφανισμό. Ο Λαζάρ Ελουντού Ασόμο, διευθυντής του Κέντρου Παγκόσμιας Κληρονομιάς, εξέφρασε την έντονη ανησυχία του:
«Η UNESCO ανησυχεί βαθιά για τον πρώτο αντίκτυπο που έχουν ήδη οι εχθροπραξίες σε πολλά μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς. Ζητούμε την προστασία όλων των χώρων πολιτιστικής σημασίας… όλων όσων αφηγούνται την ιστορία όλων των πολιτισμών των 18 χωρών της περιοχής».
Την ίδια στιγμή, η διεθνής κοινότητα εκφράζει τον αποτροπιασμό της για το γεγονός ότι οι συγκρούσεις πλήττουν υποδομές που δεν έχουν καμία στρατιωτική αξία. Ο εκπρόσωπος του ΟΗΕ, Στεφάν Ντουζάρικ, τοποθετήθηκε επί του θέματος με μια σκληρή δήλωση:
«Αυτό που συμβαίνει είναι σαφές σε όλους: Σε αυτές τις ολοένα και πιο σύγχρονες συγκρούσεις, είναι οι άμαχοι που πληρώνουν το τίμημα, είναι οι πολιτικές υποδομές που πληρώνουν το τίμημα, και όλοι έχουμε δει την καταστροφή ανεκτίμητης ιστορικής κληρονομιάς».
Ενώ το Ιράν δημοσιοποιεί τις λίστες των κατεστραμμένων μνημείων, η πλευρά των ΗΠΑ και του Ισραήλ διατηρεί χαμηλούς τόνους. Το Πεντάγωνο απέφυγε να σχολιάσει τις συγκεκριμένες αναφορές, ενώ οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) σημειώσαν πως δεν είχαν «γνώση» των ισχυρισμών που αφορούν ζημιές σε μνημεία προστατευόμενα από την UNESCO.
Η αποτίμηση των ζημιών παραμένει σε εξέλιξη, ωστόσο οι ειδικοί προειδοποιούν ότι όσο η ένταση των πυραυλικών επιθέσεων συνεχίζεται, εκατοντάδες άλλοι αρχαιολογικοί χώροι σε Ιράν, Λίβανο και Ισραήλ παραμένουν εκτεθειμένοι στον κίνδυνο του οριστικού αφανισμού.
Middle East: UNESCO Deploys First Emergency Measures Amid Escalating Violence
In the face of escalating violence across the Middle East, @UNESCO is providing emergency support to protect education personnel and institutions, safeguard culture professionals and at-risk heritage,… pic.twitter.com/0qYqhBiN5c
— UNESCO 🏛️ #Education #Sciences #Culture 🇺🇳 (@UNESCO) March 17, 2026
