Ανήκει σ’ εκείνη τη σπάνια κατηγορία δημιουργών που εμφανίστηκαν νωρίς στο προσκήνιο, αλλά αρνήθηκαν να παίξουν με τους όρους της αγοράς. Τριάντα χρόνια μετά την πρώτη της δισκογραφική εμφάνιση, η Κατερίνα Κυρμιζή παραμένει μια τραγουδοποιός με ξεκάθαρη καλλιτεχνική ταυτότητα και πεισματική προσήλωση στη δική της αλήθεια.
Η ιστορία της Κατερίνα Κυρμιζή δεν είναι μια ιστορία εύκολης επιτυχίας. Είναι η ιστορία μιας δημιουργού που βρέθηκε πολύ νωρίς στο προσκήνιο, αλλά αρνήθηκε να γίνει «προϊόν». Από τα πρώτα της βήματα δίπλα στη Μαρίζα Κωχ μέχρι τη συνεργασία της με τον Γιώργο Λάνθιμο, η ξεχωριστή τραγουδοποιός χάραξε μια πορεία πεισματικά προσωπική.
- Του Ηλία Μαραβέγια
Σε μια βιομηχανία που ζητά συμμόρφωση, εκείνη επέλεξε την καλλιτεχνική ακεραιότητα. Σε μια χώρα που συχνά μπερδεύει την προβολή με την αξία, εκείνη επένδυσε στη διάρκεια. Με αφορμή το άλμπουμ της «Κάκτοι ΙΙΙ», μιλά στο «ENJOY» για τις μάχες, τις αυταπάτες, τα «όχι» που της στοίχισαν, και το άνθος που επιμένει να ανθίζει μέσα στην έρημο της ελληνικής μουσικής πραγματικότητας.
Για την Generation X το όνομά σας είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την «Παραμυθένια» και το «Στην πίσω τσέπη του blue jean». Πώς νιώθετε σήμερα όταν βλέπετε αυτά τα τραγούδια να κουβαλούν τόση συλλογική μνήμη;
Χαίρομαι και είμαι ευγνώμων που κατάφεραν αυτά τα δυο τραγούδια να κερδίσουν το στοίχημα του χρόνου. Είναι μια επιτυχία που πολλοί καλλιτέχνες δεν έχουν γευτεί. Στενοχωριέμαι όμως που το ραδιοφωνικό τοπίο έτσι όπως έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια στερεί την ευκαιρία στις μετέπειτα δισκογραφικές μου απόπειρες να ακουστούν εξίσου. Τα ραδιόφωνα σχετικού ρεπερτορίου της Αθήνας έχουν να παίξουν καινούργιο μου τραγούδι από το 2009.
Στα 19 σας συμμετείχατε στη μουσική παράσταση της Μαρίζας Κωχ «Η Γοργόνα ταξιδεύει τον Μικρό Αλέξανδρο». Τι θυμάστε από εκείνη την πρώτη σας βουτιά στη σκηνή;
Η Μαρίζα Κωχ με έντυσε Ωκεανίδα, με ανέβασε στην σκηνή και είπε «κάνε ό,τι κάνουν οι άλλες Ωκεανίδες». Χωρίς πρόβα, χωρίς να ξέρω τι κάνω, πού πάω, τίποτα… Θυμάμαι ότι ανοιγόκλεινα το στόμα μου και είχα τεντώσει τις κεραίες ώστε να ανταποκριθώ όσο το δυνατόν καλύτερα. Την επόμενη μέρα είχα μάθει ολόκληρο το κείμενο της παράστασης απέξω. Το κείμενο το θυμάμαι ακόμα!
Το δισκογραφικό σας ντεμπούτο έγινε στον δίσκο του Νίκου Γρηγοριάδη «Η μοναξιά του φάρου». Πώς εξελίχθηκε αυτή η συνεργασία σε μια κοινή διαδρομή ζωής και δημιουργίας;
Θαυμάζω τον Νίκο για τη συνθετική του πυγμή, την αστείρευτη λαχτάρα του για τη μουσική, την παιδιάστική του αφοσίωση στη λεπτομέρεια του ήχου, την αθεράπευτη αισιοδοξία του, την ανεπιτήδευτη σοφία του, το νοιάξιμό του για τον συνάνθρωπο. Γι’ αυτό έγινε ο άνθρωπός μου. Αυτές οι ποιότητες του χαρακτήρα του με κέρδισαν και διαρκώς με προκαλούν να γίνω κι εγώ καλύτερη.
Το 1996 κυκλοφορεί το «Κοντσέρτο για σοκολάτα και τριαντάφυλλα» και όλοι μιλούν για σας. Πώς διαχειριστήκατε την τόσο ξαφνική έκθεση σε τόσο νεαρή ηλικία;
Μάλλον άστοχα και φοβικά! Δεν ήξερα πού είχα μπλέξει. Από το παιδικό μου δωμάτιο βρέθηκα στις τηλεοράσεις και στα ραδιόφωνα του κόσμου. Χωρίς να έχω δουλέψει νύχτα, χωρίς καν να προσπαθήσω και πολύ για όλα αυτά. Αυτό που αστόχησα να συλλάβω και να διαχειριστώ επαρκώς ήταν ότι μπαίνοντας στη δισκογραφία, εκείνη την εποχή που οι δισκογραφικές είχαν ισχύ, έγινα ένα brand name. Ημουν νέα και αθώα, και διαποτισμένη με τις ρομαντικές ιδέες των βιβλίων που είχα διαβάσει. Δεν μπορούσα να συλλάβω στην ολότητά τους ούτε την εποχή μου ούτε τη θέση μου μέσα σε αυτήν ούτε τις απαιτήσεις της. Το μόνο που με ένοιαζε ήταν να κυκλοφορήσουν τα τραγούδια μου. Για το μετά δεν είχα ιδέα.
Σε μια εποχή όπου κυριαρχούσαν οι εύπεπτες ποπ και λαϊκές επιτυχίες εσείς επιλέξατε έναν πιο ονειρικό και εσωτερικό δρόμο. Πληρώσατε τίμημα γι’ αυτή την καλλιτεχνική ακεραιότητα;
Το μετά ήρθε και ήταν ζόρικο. Λέτε ότι επέλεξα έναν πιο ονειρικό δρόμο. Δεν ήταν όμως ονειρικός. Καθημερινά έδινα μάχες για να μη φωτογραφηθώ σαν μοντέλο με ρούχα ή εσώρουχα, για να μη γίνω τραγουδίστρια «γλάστρα», κερασάκι σε τούρτες άλλων καλλιτεχνών, συνήθως αντρών που θέλανε δίπλα τους μια «φρέσκια παρουσία», να υπερασπίζομαι τα τραγούδια μου αρνούμενη συνεργασίες που άλλοι θα σκότωναν για να έχουν στο βιογραφικό τους… Οταν είδαν πως δεν μπορούν να με κάνουν ζάφτι, με χαρακτήρισαν ανυπότακτη, κακομαθημένη και μεγαλειοτάτη που τολμούσα -ένα μόμολο 21 ετών- να λέω «όχι, αυτό δεν το κάνω». Για μένα όμως είναι θέση ευθύνης το να είσαι δημιουργός. Ξεκαθάρισα νωρίς πως θα πορευτώ με την αλήθεια μου, χωρίς φτηνά κόλπα, και πλήρωσα πρόθυμα το τίμημα της επιλογής μου.
Προέρχεστε από οικογένεια τραγουδιστών, με νονά τη Ρίτα Σακελλαρίου. Πόσο καθοριστική ήταν η παρουσία της στη διαμόρφωση της σχέσης σας με το τραγούδι και το «νυχτοκάματο»;
Τόσο καθοριστική, που αποφάσισα να μην κάνω ποτέ τη δουλειά του μπαμπά μου, έστω πιο επώνυμα. Προτιμώ να κάνω λάντζα ή να πλένω σκάλες.
Εχετε μιλήσει για την ευθύνη που νιώσατε να φέρετε εισόδημα στο σπίτι από μικρή ηλικία. Πώς επηρεάζει αυτό σήμερα τη στάση σας απέναντι στη δουλειά και την τέχνη;
Κάποια στιγμή το κατάλαβα πως από τα τραγούδια μου, με τον τρόπο που ήθελα να πορευτώ καλλιτεχνικά και την αργή ομολογουμένως παραγωγικότητά μου, δεν μπορώ να επιβιώσω στην Ελλάδα του λαϊκού και έντεχνου πανηγυριού και πως θα έπρεπε να βρω άλλους τρόπους βιοπορισμού, αφού δεν ήθελα να τραγουδάω δεξιά και αριστερά ό,τι προστάζουν οι εποχές και η ανάγκη. Τότε αποφάσισα να ολοκληρώσω τις σπουδές μου στην κλασική κιθάρα κι έγινα δασκάλα. Αλλωστε και ο Νίκος για τους ίδιους ακριβώς λόγους ήταν καθηγητής μουσικής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Πώς αλλιώς θα μπορούσαμε να κάνουμε οικογένεια; Η καλλιτεχνική ακεραιότητα στην Ελλάδα έχει το τίμημά της αν δεν είσαι κόρη ή σύζυγος μαικήνα. Από την κοινωνική μου τάξη ή θα έχω ελεύθερο χρόνο ή χρήματα. Και τα δυο μαζί δεν γίνεται. Βέβαια, έχουμε φτάσει στο σημείο να δουλεύουμε συνέχεια και να τη βγάζουμε ίσα ίσα.
Ο κύκλος «Κάκτοι» ολοκληρώνεται με το «Κάκτοι ΙΙΙ». Γιατί επιλέξατε τον κάκτο ως κεντρική μεταφορά και τι συμβολίζει για εσάς το άνθος μέσα στην ξηρασία;
Επέλεξα τον κάκτο για την επιμονή, την αντοχή και τη θέλησή του να επιβιώσει μέσα στην έρημο. Οι κάκτοι κάποτε είχαν φύλλα. Οι αντίξοες συνθήκες και το εχθρικό περιβάλλον μετάλλαξαν τα φύλλα σε αγκάθια. Είναι μια καλή μεταφορά για όσα έχουν συμβεί στην καλλιτεχνική μου ζωή. Παρ’ όλες τις αντιξοότητες, επιμένω να ανθίζω δημιουργικά, να μεγαλώνω αργά αλλά σταθερά, να επιβιώνω 30 χρόνια τώρα μέσα στην ιδιόμορφη έρημο της ελληνικής μουσικής πραγματικότητας.
Ποια κομμάτια της νέας δισκογραφικής δουλειάς σας ξεχωρίζετε;
Ποτέ μη ρωτάτε έναν δημιουργό ποιο δημιούργημά του αγαπάει περισσότερο. Συνήθως αγαπάμε τα πιο αδύναμα, αυτά που δεν αρέσουν στους πολλούς, όπως μια μάνα αγαπάει το παιδί που έχει μια δυσκολία ή αναπηρία και το συντρέχει με την απόλυτη αφοσίωσή της. Ολα τα τραγούδια του άλμπουμ τα κουβαλώ πολλά χρόνια μέσα μου. Κάποια, τριάντα χρόνια. Τα αγαπάω πολύ όλα. Μάλιστα, συστήνω σε όποιον κάνει τον κόπο να ακούσει το νέο άλμπουμ με αφορμή αυτή τη συνέντευξη να ακούσει και τα «Κάκτοι Ι» και «Κάκτοι ΙΙ».
Στο «Κάκτοι ΙΙΙ» παίζετε κιθάρα, πλήκτρα, κρουστά, κάνετε ενορχηστρώσεις, παραγωγή, ακόμη και το εικαστικό κομμάτι. Θα λέγατε πως είστε συγκεντρωτική στα επαγγελματικά σας, ότι θέλετε να έχετε τον απόλυτο έλεγχο στην τέχνη σας;
Ο συγκεντρωτισμός προέκυψε από ανάγκη. Το να κάνω όμως εξώφυλλα, αφίσες για τα live και βίντεο για τα τραγούδια μου μού δίνει χαρά και συμπληρώνει νοηματικά όποια κενά έχουν αφήσει οι προθέσεις μου. Επίσης έχω τη δυνατότητα να εκφράσω όλα μου τα ταλέντα και τη δημιουργικότητά μου. Ως προς το μουσικό κομμάτι, κι εδώ οι διαθέσιμοι πόροι είναι περιορισμένοι. Μου αρέσει όμως πολύ να επιλέγω τα ρουχαλάκια των τραγουδιών μου, δηλαδή τις ενορχηστρώσεις τους. Ευτυχώς, έχω τον Νίκο μου που συνδράμει στην ενορχήστρωση, στην παραγωγή και στα βιντεοκλίπ, τον μηχανικό ήχου Ηλία Λάκκα στις μίξεις και τους μουσικούς Γιάννη Γρηγορίου, Δημήτρη Αντωνιάδη και Δημήτρη Μπέλλο που θέτουν το υπέρμετρο ταλέντο τους στη διάθεσή μου. Κάνω το καλύτερο που μπορώ με όσα μέσα διαθέτω.
Στα πρώτα σας βιντεοκλίπ συνεργαστήκατε με τον Γιώργο Λάνθιμο πολύ πριν γίνει διεθνούς φήμης σκηνοθέτης. Πώς θυμάστε εκείνη τη συνεργασία και τι διακρίνατε τότε στο βλέμμα του;
Μόλις δύο χρόνια μεγαλύτερός μου και ήταν έτοιμος, με όραμα, κύριος του εαυτού του και της ομάδας του. Ηπιος άνθρωπος, που δεν επέβαλλε, μα κατασκεύαζε ένα προστατευτικό πλέγμα για να εκφραστείς ελεύθερα εντός του. Με καθοδήγησε με διακριτικότητα και φροντίδα επειδή ήμουν ψαρωμένη και άπειρη. Του χρωστώ την εικόνα που έφτιαξε για μένα και τα τραγούδια μου αφήνοντας στίγμα ανεξίτηλο. Θαυμάζω που ανθίζει δημιουργικά εκτός Ελλάδας. Ηταν πολύ μικρή η χώρα μας για το όραμά του.
Σήμερα, με την εμπειρία, τη μητρότητα, τη διδασκαλία στο Δημοτικό Ωδείο Φιλοθέης-Ψυχικού και μια σταθερή καλλιτεχνική πορεία, τι σημαίνει για εσάς «επιτυχία»;
Η ζωή δεν είναι σκηνή μπαλέτου, είναι ρινγκ! Του μποξ. Το να είσαι χαριτωμένη είναι έξτρα μπόνους. Επιτυχία είναι να μείνεις όρθια μέχρι τέλους. Τρώγοντας μπούφλες, δίνοντας μερικές, υπερασπιζόμενη πάντα όσα αγαπάς.
