Σοβαρούς κραδασμούς στην αγορά του ελαιολάδου προκαλεί η πώληση–σταθμός από τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Αγίων Αποστόλων, ο οποίος διέθεσε δέκα βυτία φετινού ελαιολάδου στην τιμή των 5,35 ευρώ το κιλό. Η εξέλιξη αυτή, που συνιστά τη χαμηλότερη τιμή της φετινής εμπορικής περιόδου, σηματοδοτεί απότομη πτώση κατά 2,50 ευρώ/κιλό μέσα σε λιγότερο από τρεις εβδομάδες, προκαλώντας κύμα ανησυχίας σε παραγωγούς και εμπόρους.
Πρόκειται για την πρώτη σημαντική εμπορική πράξη που καταγράφει δραματική πτώση τιμών μέσα σε μόλις λίγες εβδομάδες. Η πώληση ήρθε έπειτα από τη δεύτερη δημοπρασία του Συνεταιρισμού, η οποία απέβη άκαρπη λόγω απουσίας αγοραστικού ενδιαφέροντος για μια ενιαία παρτίδα έξι βυτίων. Αντίθετα, στην πρώτη δημοπρασία, για δύο βυτία, η τιμή είχε φτάσει στα 7,85 ευρώ/κιλό.
Η νέα συμφωνία, σχεδόν 2,50 ευρώ χαμηλότερα μέσα σε μόλις 20 ημέρες, προκάλεσε κύματα ανησυχίας στην αγορά, ειδικά καθώς την ελληνική υποχώρηση ακολούθησε χθες και η απότομη πτώση των ιταλικών έξτρα παρθένων στα 7,5 ευρώ/κιλό, δημιουργώντας ντόμινο εξελίξεων στη Μεσόγειο.
Μια εύθραστη ισορροπία
Η διεθνής αγορά ελαιολάδου βρίσκεται σε μια εύθραστη ισορροπία, όπως χαρακτηριστικά περιγράφεται στο 112ο τεύχος του περιοδικού Ελιά & Ελαιόλαδο. Οι βροχές που επιτέλους ευεργετούν τους ελαιώνες της Ανδαλουσίας –έστω και καθυστερημένα– έχουν αναθερμάνει τις συζητήσεις και τις προβλέψεις για τη φετινή παραγωγή, επηρεάζοντας άμεσα τις προσδοκίες και τις τιμές.
Η πτώση στην Ελλάδα, αν και αιφνιδίασε πολλούς, δεν είναι πρωτοφανής, καθώς η αγορά του χύμα ελαιολάδου παραμένει εξαιρετικά ευάλωτη, ιδίως στις πρώτες εβδομάδες της εμπορικής περιόδου.
Σε μια «ρηχή» αγορά, όπως η ελληνική, όπου διακινούνται λίγα βυτία και οι τιμές ετεροκαθορίζονται από την Ισπανία, κάθε μεταβολή στην ισπανική παραγωγή ή τιμολόγηση μεταφράζεται σε άμεσο πλήγμα για τους Έλληνες παραγωγούς.
Η Ισπανία, η οποία ηγεμονεύει στην παγκόσμια αγορά λόγω όγκου, προμηθεύει μεταξύ άλλων και την ιταλική βιομηχανία με περίπου 350.000 τόνους ελαιολάδου ετησίως. Αυτή η ανισορροπία δυνάμεων, όπως σημειώνουν παράγοντες της αγοράς, «δεν ανατρέπεται ούτε με τα λόγια ούτε από τη μια μέρα στην άλλη».
Το «παράθυρο ευκαιρίας» που χάθηκε
Η περίοδος 2022–2024 αποτέλεσε μια εξαίρεση. Η ισπανική παραγωγή μειώθηκε δραματικά, οι τιμές εκτινάχθηκαν στα ύψη και οι πωλητές είχαν –για πρώτη φορά μετά από χρόνια– το «πάνω χέρι». Ωστόσο, η εποχή αυτή πέρασε. Από πέρσι η παγκόσμια προσφορά και ζήτηση επανήλθαν σε ισορροπία, οδηγώντας σε αναπροσαρμογή τιμών και συνθηκών.
Η Ελλάδα, δυστυχώς, δεν αξιοποίησε τη χρυσή ευκαιρία της διετίας 2022/23. Παρά την πολύ καλή παραγωγή των 350.000 τόνων, το ελληνικό ελαιόλαδο παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό χύμα, καλύπτοντας τις ελλείψεις της Ισπανίας και της Ιταλίας με επιπλέον 100.000 τόνους χωρίς να επενδύσει επαρκώς στην τυποποίηση και εξωστρέφεια.
Χαρακτηριστικά, οι εξαγωγές επώνυμου, τυποποιημένου ελαιολάδου προς τρίτες χώρες εκτός Ε.Ε. μειώθηκαν από 25.000 σε 23.000 τόνους, δείγμα μιας ανεκμετάλλευτης ευκαιρίας για ενίσχυση της προστιθέμενης αξίας του προϊόντος.
Η ανάγκη για ουσιαστικές λύσεις
Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά, «θα πρέπει να θέσουμε τον δάκτυλο επί τον τύπο των ήλων», δηλαδή να εστιάσουμε στις πραγματικές αιτίες του προβλήματος:
- στην αδυναμία συντονισμού του τομέα,
- στην έλλειψη στρατηγικής για την τυποποίηση,
- και στην ανεπάρκεια μακροπρόθεσμου σχεδίου για τη βιωσιμότητα της ελληνικής παραγωγής.
Η ανάγκη για «ουσιαστικές και συγκεκριμένες προτάσεις», όπως υπογραμμίζεται, είναι επιτακτική, προκειμένου το ελληνικό ελαιόλαδο να αποκτήσει την υπεραξία που θα το προστατεύσει από τις διακυμάνσεις και τον ανταγωνισμό.
Όπως επισημαίνει το Παρατηρητήριο Τιμών Ελαιολάδου (24/10/2025): «Η Ποιότητα
Υπό συνθήκες ισορροπίας προσφοράς – ζήτησης ο παράγων Ποιότητα (με κεφαλαίο Π) αναδεικνύεται σε καθοριστικό. Οι μεν αγοραστές εξετάζουν την παραμικρή λεπτομέρεια (φυσικοχημικά, οργανοληπτικά, υπολειμματικότητα), οι δε πωλητές ανταποκρίνονται όχι μόνο καταβάλλοντας κάθε προσπάθεια βελτίωσής της αλλά και με την προσεκτική ποιοτική κατάταξη ώστε να αποφύγουν την υποβάθμιση των καλών ποιοτήτων».
Σε μια αγορά που σταδιακά σταθεροποιείται, η ποιότητα καθίσταται πλέον ο καθοριστικός παράγοντας επιτυχίας. Η διαφοροποίηση μέσω ανώτερων φυσικοχημικών και οργανοληπτικών χαρακτηριστικών, η ιχνηλασιμότητα και η καθαρότητα των παρτίδων είναι αυτά που θα ξεχωρίσουν τους παραγωγούς στο νέο τοπίο.
Βροχές-ανάσα μετά από χρόνια ξηρασίας
Οι τελευταίες ημέρες έφεραν ευεργετικές βροχοπτώσεις σε περιοχές που είχαν να δουν νερό εδώ και χρόνια. Στη Λέσβο, ειδικά, οι ελαιώνες «ποτίστηκαν» επιτέλους μετά από μακρά περίοδο ξηρασίας, γεγονός που χαρακτηρίζεται από τους τοπικούς παραγωγούς ως «χαρμόσυνα πρωτοβρόχια».
Οι καιρικές αυτές συνθήκες δίνουν ελπίδα για αναζωογόνηση της ερχόμενης παραγωγής, χωρίς όμως να αναιρούν την αβεβαιότητα που επικρατεί στις τιμές και στις εμπορικές συμφωνίες.
Οι τιμές (βυτίο, ex-work) αυτή την εβδομάδα στην Ελλάδα για τα περσινής εσοδείας κυμάνθηκαν μεταξύ:
Τιμές και προοπτικές
Τα εμπορικά κέντρα της Μεσογείου εκπέμπουν αντικρουόμενα σήματα:
- Από τη μία, η Ιταλία καταγράφει μια απότομη αναπροσαρμογή τιμών,
- Από την άλλη, οι ελληνικές τιμές δείχνουν να σταθεροποιούνται μετά την απότομη πτώση,
Ενώ οι βροχές στην Ισπανία ενδέχεται να λειτουργήσουν ως «βαρόμετρο» για τη συνολική πορεία της αγοράς.
Σε κάθε περίπτωση, η φετινή περίοδος προμηνύεται απρόβλεπτη και κρίσιμη, με τους παραγωγούς να καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα σε μειωμένες τιμές και αυξανόμενο κόστος παραγωγής.
