Η Ελλάδα πρωταθλήτρια στην έμμεση φορολογία σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ
Η νέα ετήσια έκθεση του ΟΟΣΑ για το 2024 φωτίζει μια πραγματικότητα που αισθάνονται καθημερινά τα ελληνικά νοικοκυριά: η χώρα βρίσκεται στις πρώτες θέσεις διεθνώς σε εξάρτηση από την έμμεση φορολογία, δηλαδή τους φόρους που επιβαρύνουν την κατανάλωση.
Ο ΦΠΑ και οι ειδικοί φόροι στα καύσιμα, τον καπνό και το αλκοόλ λειτουργούν ως βασικοί πυλώνες των εσόδων του κράτους, αλλά ταυτόχρονα αυξάνουν το κόστος ζωής και εντείνουν τις κοινωνικές ανισότητες.
Φορολογικά έσοδα πάνω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ
Η έκθεση δείχνει ότι τα συνολικά φορολογικά έσοδα της Ελλάδας έφτασαν το 39,8% του ΑΕΠ, αυξημένα από 38,9% έναν χρόνο πριν. Το ποσοστό τοποθετεί τη χώρα στη 10η θέση μεταξύ των κρατών του ΟΟΣΑ και πολύ πάνω από τον μέσο όρο του 34,1%.
Η Ελλάδα ξεπερνά οικονομίες μεγαλύτερες και πιο διαφοροποιημένες όπως η Γερμανία, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, γεγονός που υπογραμμίζει τη διαχρονική υπερφορολόγηση της ελληνικής οικονομίας.
Στο μείγμα των εσόδων, οι ασφαλιστικές εισφορές καταλαμβάνουν μια ιδιαίτερα υψηλή θέση. Αντιστοιχούν στο 28,8% των συνολικών φορολογικών εσόδων, έναντι 25,5% κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ. Η εξάρτηση από τις εισφορές αντανακλά τη δομή της ελληνικής κοινωνικής ασφάλισης, η οποία παραμένει βαριά και επιβαρύνει σημαντικά την εργασία.
Η Ελλάδα στην κορυφή της έμμεσης φορολογίας
Το πιο αποκαλυπτικό εύρημα του ΟΟΣΑ είναι ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην 5η θέση διεθνώς σε εξάρτηση από τους φόρους κατανάλωσης. Περίπου 4 στα 10 ευρώ των φορολογικών εσόδων προέρχονται από ΦΠΑ και ειδικούς φόρους. Συγκεκριμένα:
- το 22,5% των εσόδων προέρχεται από ΦΠΑ
το 18,2% από ειδικούς φόρους κατανάλωσης
Τα ποσοστά αυτά υπερβαίνουν κατά πολύ τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ που είναι 31,3%. Η διαφορά αυτή εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί η ακρίβεια στην Ελλάδα παραμένει επίμονα υψηλή, καθώς οι έμμεσοι φόροι «ενσωματώνονται» παντού, από το ράφι του σούπερ μάρκετ μέχρι το βενζινάδικο.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η έμμεση φορολογία είναι αντίστροφα προοδευτική, δηλαδή χτυπά περισσότερο τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Και αυτό αποτυπώνεται στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς που υφίστανται την πίεση μιας διαρκούς αύξησης του κόστους ζωής.
Χαμηλό μερίδιο άμεσης φορολογίας και δυσανάλογη επιβάρυνση μισθωτών
Σε αντίθεση με πολλές ανεπτυγμένες χώρες, η Ελλάδα συγκεντρώνει σχετικά μικρό ποσοστό εσόδων από τον φόρο εισοδήματος. Το 15,5% των συνολικών φορολογικών εσόδων προέρχεται από άμεση φορολογία, έναντι 23,7% στον ΟΟΣΑ. Οι συγκρίσεις είναι ενδεικτικές: στη Δανία ο φόρος εισοδήματος αποτελεί το 57,2% των εσόδων και στη Σουηδία το 26,9%.
Παράλληλα, ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι τα φορολογικά βάρη στην Ελλάδα πέφτουν κυρίως στους μισθωτούς και στους συνταξιούχους. Τα έσοδα από αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες παραμένουν αναλογικά χαμηλά, γεγονός που αποτυπώνει χρόνιες παθογένειες στη φορολογική βάση της χώρας.
Από το 2010 έως το 2024 η Ελλάδα καταγράφει συνολική αύξηση 7,4 ποσοστιαίων μονάδων στα φορολογικά έσοδα ως ποσοστό του ΑΕΠ. Πρόκειται για την τρίτη μεγαλύτερη άνοδο μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ, πίσω μόνο από Σλοβακία και Ιαπωνία.
