Τον κίνδυνο να παραμείνει αδιάθετο ένα σημαντικό μέρος των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας που προορίζονται για τη στεγαστική πολιτική επισημαίνουν τραπεζικοί κύκλοι, με φόντο τη χαμηλότερη του αναμενόμενου απορρόφηση στα δύο βασικά προγράμματα που βρίσκονται σε εξέλιξη.
Πρόκειται για τα προγράμματα «Σπίτι μου 2» και «Αναβαθμίζω το σπίτι μου», συνολικού προϋπολογισμού 2,4 δισ. ευρώ, τα οποία ολοκληρώνονται το ερχόμενο καλοκαίρι, τον Αύγουστο και τον Ιούνιο αντίστοιχα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις στελεχών του τραπεζικού συστήματος που παρακολουθούν την πορεία των αιτήσεων και των εκταμιεύσεων, εάν δεν υπάρξουν ουσιαστικές παρεμβάσεις, είναι πιθανό να μη διοχετευθούν στην οικονομία κονδύλια που προσεγγίζουν τα 800 εκατ. ευρώ.
Στην περίπτωση του «Σπίτι μου 2», το ενδιαφέρον των πολιτών παραμένει ιδιαίτερα υψηλό, με τη ζήτηση να διαμορφώνεται σε επίπεδα υπερδιπλάσια της αρχικής εμβέλειας του προγράμματος. Μέσω της δράσης, φυσικά πρόσωπα έως 50 ετών μπορούν να λάβουν στεγαστικό δάνειο για την αγορά πρώτης κατοικίας, με επιδότηση επιτοκίου 50% ή 75%, γεγονός που περιορίζει σημαντικά το κόστος εξυπηρέτησης του δανείου.
Παρά την αυξημένη ζήτηση, τα τελευταία στοιχεία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών δείχνουν ότι η απορρόφηση των πόρων κινείται λίγο κάτω από το 65%.
Όπως επισημαίνουν τραπεζικές πηγές, το βασικό πρόβλημα δεν εντοπίζεται στο ενδιαφέρον των δικαιούχων αλλά στη χαμηλή προσφορά κατοικιών που πληρούν τα κριτήρια του προγράμματος. Πολλοί ενδιαφερόμενοι, παρότι εξασφαλίζουν προέγκριση χρηματοδότησης, αδυνατούν να βρουν κατάλληλο ακίνητο ή έρχονται αντιμέτωποι με τιμές που ξεπερνούν τα όρια βιωσιμότητας.
Οι πρόσφατες βελτιώσεις στους όρους του προγράμματος, σύμφωνα με τραπεζικά στελέχη, δεν αντιμετωπίζουν τον πυρήνα του προβλήματος, καθώς δεν διευρύνουν ουσιαστικά την περίμετρο των επιλέξιμων ακινήτων, ενώ ενδέχεται να ενισχύσουν περαιτέρω τη ζήτηση. Στο πλαίσιο αυτό, οι τράπεζες είχαν προτείνει την άρση του κριτηρίου που αφορά το έτος κατασκευής της κατοικίας, το οποίο σήμερα περιορίζεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2007.
Ακόμη χαμηλότερη είναι η απορρόφηση στο πρόγραμμα «Αναβαθμίζω το σπίτι μου», που αφορά την ενεργειακή αναβάθμιση υφιστάμενων κατοικιών μέσω άτοκων δανείων. Ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται σε 400 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 300 εκατ. προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης και τα 100 εκατ. από τις τράπεζες.
Το πρόγραμμα προσφέρει 100% επιδοτούμενο επιτόκιο, χωρίς τραπεζικά έξοδα, ενώ το ύψος του δανείου μπορεί να φτάσει τις 25.000 ευρώ, χωρίς την υποχρέωση επίτευξης συγκεκριμένων ενεργειακών βαθμίδων. Παρά τα ιδιαίτερα ευνοϊκά χαρακτηριστικά του, το ενδιαφέρον των νοικοκυριών παραμένει περιορισμένο.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία, έως τον περασμένο Σεπτέμβριο είχαν απορροφηθεί περίπου 60 εκατ. ευρώ, ποσοστό που αντιστοιχεί σε 15% του συνολικού προϋπολογισμού. Τραπεζικές πηγές σημειώνουν ότι δεν υπάρχει σαφής εξήγηση για τη χαμηλή συμμετοχή, εκτιμώντας ότι οι ιδιοκτήτες προτιμούν προγράμματα που συνδυάζουν δάνειο με άμεση επιδότηση ή ότι το συγκεκριμένο σχήμα δεν έχει προβληθεί επαρκώς.
Με βάση την τρέχουσα εικόνα, οι ίδιες πηγές δεν αναμένουν ουσιαστική μεταβολή μέχρι τη λήξη των δύο δράσεων. Σε ένα θετικό σενάριο, εκτιμούν ότι μέσω του «Σπίτι μου 2» θα διατεθούν 1,5 έως 1,6 δισ. ευρώ, ενώ από το «Αναβαθμίζω το σπίτι μου» δεν αναμένεται να ξεπεραστούν τα 100 εκατ. ευρώ.
