Σημαντική διευκόλυνση για τις μικρές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης φέρνει το νέο καθεστώς απαλλαγής από τον ΦΠΑ, το οποίο τέθηκε σε ισχύ με δύο υπουργικές αποφάσεις που δημοσιεύθηκαν σε ΦΕΚ στις 28 Ιανουαρίου 2026. Το πλαίσιο απλοποιεί ουσιαστικά τις διαδικασίες για τις ενδοκοινοτικές πωλήσεις, καταργώντας την υποχρέωση έκδοσης ΑΦΜ σε κάθε κράτος μέλος και την υποβολή ξεχωριστών δηλώσεων ΦΠΑ ανά χώρα.
Μέσω ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας της ΑΑΔΕ, οι μικρές επιχειρήσεις αποκτούν πλέον τη δυνατότητα να πωλούν αγαθά ή να παρέχουν υπηρεσίες στην ευρωπαϊκή αγορά χωρίς επιβολή ΦΠΑ, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Στόχος του μέτρου είναι η μείωση του διοικητικού κόστους και η ενίσχυση της εξωστρέφειας των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων.
Τα βασικά όρια για την απαλλαγή
Για να ενταχθεί μια επιχείρηση στο νέο καθεστώς, ο συνολικός κύκλος εργασιών σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 100.000 ευρώ ετησίως, τόσο στο τρέχον όσο και στο προηγούμενο ημερολογιακό έτος. Παράλληλα, οι συναλλαγές που πραγματοποιούνται στην Ελλάδα δεν μπορούν να ξεπερνούν τις 10.000 ευρώ σε ετήσια βάση, προκειμένου να ισχύει η εγχώρια απαλλαγή από τον ΦΠΑ.
Για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται αποκλειστικά στην ελληνική αγορά, το μέχρι πρότινος καθεστώς των «Απαλλασσόμενων Μικρών Επιχειρήσεων» μετονομάζεται σε «Ειδικό Εγχώριο Καθεστώς Μικρών Επιχειρήσεων». Το καθεστώς αυτό προβλέπει απαλλαγή από τον ΦΠΑ για όσες εμφανίζουν ετήσιο κύκλο εργασιών έως 10.000 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι το όριο τηρείται και στο προηγούμενο έτος.
Πώς γίνεται η ένταξη στο εγχώριο καθεστώς
Η ένταξη στο εγχώριο καθεστώς πραγματοποιείται μέσω της εφαρμογής «Τα Αιτήματά μου» στο myAADE. Για τις νεοσύστατες επιχειρήσεις, η επιλογή δηλώνεται κατά την έναρξη εργασιών. Η έγκριση παρέχεται από τα αρμόδια τμήματα ΦΠΑ εντός δεκαπέντε εργάσιμων ημερών και ισχύει από την ημερομηνία δημοσίευσης της απόφασης, δηλαδή από τις 28 Ιανουαρίου 2026.
Το νέο διασυνοριακό καθεστώς ΦΠΑ
Για πρώτη φορά, οι μικρές επιχειρήσεις στην Ελλάδα μπορούν να πραγματοποιούν πωλήσεις σε άλλα κράτη μέλη χωρίς να αποκτούν τοπικό ΑΦΜ ή να υποβάλλουν δηλώσεις ΦΠΑ σε κάθε χώρα ξεχωριστά. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να μην υπερβαίνεται το ενωσιακό όριο των 100.000 ευρώ, αλλά και τα επιμέρους εθνικά όρια που ισχύουν σε κάθε κράτος μέλος.
Στην πράξη, μια επιχείρηση που έχει υπερβεί το ελληνικό όριο των 10.000 ευρώ και υπάγεται σε ΦΠΑ στην Ελλάδα, μπορεί να συνεχίσει να πραγματοποιεί πωλήσεις χωρίς ΦΠΑ σε άλλα κράτη μέλη, εφόσον τηρεί τα αντίστοιχα εθνικά όρια αυτών των χωρών.
Η διαδικασία για το διασυνοριακό καθεστώς
Η ένταξη στο διασυνοριακό καθεστώς γίνεται μέσω «προηγούμενης κοινοποίησης» στην ειδική εφαρμογή της ΑΑΔΕ, το «Ευρωπαϊκό Σύστημα Ειδικού Καθεστώτος ΦΠΑ Μικρών Επιχειρήσεων». Η ΑΑΔΕ αναλαμβάνει την επικοινωνία με τα υπόλοιπα κράτη μέλη, εκδίδει τον μοναδικό αριθμό ταυτοποίησης με κατάληξη «-ΕΧ» και παρακολουθεί τη συμμόρφωση της επιχείρησης με τα όρια κύκλου εργασιών.
Οι επιχειρήσεις που υπάγονται στο διασυνοριακό καθεστώς υποχρεούνται να υποβάλλουν τριμηνιαίες αναφορές για το σύνολο των συναλλαγών τους στην Ε.Ε., έως την τελευταία ημέρα του μήνα που ακολουθεί κάθε τρίμηνο. Σε περίπτωση υπέρβασης του ορίου των 100.000 ευρώ, η απαλλαγή παύει αυτοδικαίως και απαιτείται τελική αναφορά εντός δεκαπέντε εργάσιμων ημερών.
Ταυτόχρονη εφαρμογή δύο καθεστώτων
Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα ταυτόχρονης εφαρμογής τόσο του εγχώριου όσο και του διασυνοριακού καθεστώτος, για τις επιχειρήσεις που πληρούν τα σχετικά κριτήρια. Η αίτηση για διπλή ένταξη υποβάλλεται μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος, με μεταβατική εξαίρεση έως το τέλος Μαρτίου 2026. Η πλήρης εφαρμογή του διπλού καθεστώτος ξεκινά από την 1η Απριλίου 2026.
