Ομαδοποιημένες παρεμβάσεις, φορολογικά αλλά και πολεοδομικά κίνητρα προβλέπει το νέο πλαίσιο ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών και επιχειρήσεων
Διαφορετική δομή στο «Εξοικονομώ», φορολογικά και πολεοδομικά κίνητρα και χρηματοδότηση παρεμβάσεων ενεργειακής εξοικονόμησης από τους προμηθευτές, τις οποίες οι καταναλωτές θα αποπληρώνουν σταδιακά μέσω των λογαριασμών ρεύματος, προβλέπει το σχέδιο υπουργικής απόφασης του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τα νέα προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας στις κατοικίες και τις επιχειρήσεις.
- Από τον Βασίλη Παπακωνσταντόπουλο
Ειδικότερα, αλλάζει η προσέγγιση στην υλοποίηση των έργων ενεργειακής αναβάθμισης των κατοικιών μέσω του «Εξοικονομώ», με ομαδοποίηση και τυποποίηση των ενεργειακών παρεμβάσεων στις κατοικίες. Εταιρίες ή κοινοπραξίες που θα επιλεγούν κατόπιν διαγωνισμού ή εναλλακτικά θα εγγραφούν σε σχετικό μητρώο θα είναι υπεύθυνες για τη συγκέντρωση και την υποβολή των δικαιολογητικών, τις πιστοποιήσεις και την υλοποίηση των επιδοτούμενων παρεμβάσεων. Στόχος, να αντιμετωπιστούν τα πολλά προβλήματα που έχουν ανακύψει σε όλους σχεδόν τους κύκλους του προγράμματος και να αυξηθεί η αποτελεσματικότητά τους.
Διαβούλευση
«Τα επιτυχημένα χρηματοδοτικά προγράμματα βελτίωσης της ενεργειακής αποδοτικότητας των κτιρίων κατοικίας θα συνεχιστούν απρόσκοπτα, ενώ θα τροποποιηθούν κατάλληλα ώστε να στοχεύσουν αποτελεσματικότερα στην υποστήριξη των οικονομικά ευπαθών και ενεργειακά ευάλωτων νοικοκυριών. Εμφαση δίνεται στην προσαρμογή και τη βελτίωση του υφιστάμενου χρηματοδοτικού μοντέλου, αποσκοπώντας στην αύξηση των υφιστάμενων επιπέδων μόχλευσης από τους ωφελουμένους» αναφέρεται χαρακτηριστικά στο σχέδιο υπουργικής απόφασης «Εκθεση μακροπρόθεσμης στρατηγικής ανακαίνισης του δημόσιου και ιδιωτικού κτιριακού αποθέματος και μετατροπής του σε κτιριακό δυναμικό απαλλαγμένο από ανθρακούχες εκπομπές και υψηλής ενεργειακής απόδοσης έως το 2050», η διαβούλευση του οποίου ολοκληρώθηκε πριν από λίγο καιρό.
Σε συνέχεια του «Εξοικονομώ 2025» τα προγράμματα δίνουν έμφαση στα τεχνικά χαρακτηριστικά των επιλέξιμων παρεμβάσεων, στα οφέλη που θα προκύψουν από αυτές και στα βήματα που απαιτούνται για τη συμμετοχή τους στο συγκεκριμένο πρόγραμμα. Το συγκεκριμένο μέτρο αναμένεται ότι θα συμβάλει καθοριστικά στην αύξηση του αριθμού των νοικοκυριών που θα επιλέξουν την υλοποίηση των ακόλουθων παρεμβάσεων:
α) Αντικατάσταση κουφωμάτων (πλαίσια/υαλοπίνακες) και τοποθέτηση συστημάτων σκίασης,
β) τοποθέτηση θερμομόνωσης στο κτιριακό κέλυφος, συμπεριλαμβανομένου του δώματος/στέγης και της πιλοτής,
γ) αναβάθμιση συστήματος θέρμανσης, ψύξης και συστήματος παροχής ζεστού νερού χρήσης συμπεριλαμβανομένων συστημάτων ΑΠΕ. Επιπρόσθετα, το μέτρο δύναται να περιλαμβάνει και την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων σε κτίρια κατοικιών με σκοπό την αυτοκατανάλωση της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας.
Το έτερο μέτρο, που προωθεί το ΥΠΕΝ, αποσκοπεί στην αναθεώρηση των υφιστάμενων φορολογικών και πολεοδομικών κινήτρων που παρέχονται από την κείμενη νομοθεσία με σκοπό την αποτελεσματικότερη υλοποίηση παρεμβάσεων εξοικονόμησης ενέργειας σε κτίρια του οικιακού και του μη οικιακού τομέα. Συγκεκριμένα, θα εξεταστούν τόσο η αποτελεσματικότητα της έκπτωσης φόρου για δαπάνες που αφορούν λήψη υπηρεσιών για ενεργειακή, λειτουργική και αισθητική αναβάθμιση κτιρίων όσο και οι φορολογικές αποσβέσεις των επιχειρήσεων.
Οι εναλλακτικές
Ενδεικτικά θα εξεταστούν οι ακόλουθες εναλλακτικές αναθεώρησης του υφιστάμενου φορολογικού πλαισίου:
α) Παροχή αποδοτικότερων φορολογικών κινήτρων σε δικαιούχους προκειμένου να υλοποιούν παρεμβάσεις βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης σε κατοικίες αλλά και σε επαγγελματικούς χώρους.
β) Σύνδεση του φορολογικού κινήτρου με διάφορα χαρακτηριστικά του δικαιούχου (κατάσταση κτιρίου, αριθμός μελών νοικοκυριού, οικονομική κατάσταση κ.ά.).
γ) Αύξηση της έκπτωσης φόρου ανάλογα με την οικονομική κλίμακα φορολόγησης, το οποίο συνδέεται άμεσα με τα έσοδα ενός νοικοκυριού.
δ) Εφαρμογή μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ για υλικά και προϊόντα που αφορούν την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων.
ε) Διόρθωση του θεσμικού πλαισίου έκπτωσης φόρου όσον αφορά τη δυνατότητα συνδυασμού του με χρήση και άλλου χρηματοδοτικού εργαλείου για την ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών.
Η διαδικασία αναθεώρησης των φορολογικών και πολεοδομικών κινήτρων θα συνοδευτεί από την εκπόνηση εμπεριστατωμένης ανάλυσης κόστους-οφέλους, όπου θα τεκμηριώνονται μεταξύ άλλων τόσο τα ενεργειακά οφέλη που προκύπτουν από την υλοποίηση παρεμβάσεων εξοικονόμησης ενέργειας και ΑΠΕ στα κτίρια όσο και μη ενεργειακά οφέλη, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής αύξησης των δημόσιων εσόδων μέσω του ΦΠΑ και του φόρου από επαγγελματίες που απασχολούνται στον κλάδο, καθώς θα αυξάνεται ο όγκος εργασιών και άρα ο κύκλος εργασιών της όμορης αγοράς.
Στα σκαριά η θεσμοθέτηση επιδότησης μέσω των λογαριασμών του ηλεκτρικού ρεύματος
Επίσης, από την άνοιξη αναμένεται να θεσμοθετηθεί η δυνατότητα αποπληρωμής των παρεμβάσεων εξοικονόμησης ενέργειας και ΑΠΕ στα κτίρια μέσω των λογαριασμών ενέργειας (on-bill financing). Η χρηματοδότηση και υλοποίηση των παρεμβάσεων βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης θα αναληφθεί από τους παρόχους ενέργειας ή τρίτα μέρη, ενώ η αποπληρωμή των παρεμβάσεων θα πραγματοποιηθεί από τους ωφελούμενους πελάτες μέσω των λογαριασμών ενέργειας.
Πρακτικά, οι πάροχοι ενέργειας και τρίτα μέρη χρηματοδοτούν τους τελικούς καταναλωτές για την υλοποίηση παρεμβάσεων βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης, οι οποίες θα αποπληρώνονται μέσα σε προκαθορισμένη περίοδο σύμφωνα με τις προβλέψεις της συναφθείσας σύμβασης. Στόχος του ΥΠΕΝ είναι το μέτρο να ξεκινήσει να εφαρμόζεται από την άνοιξη του 2026.
Ποια θα είναι η διαδικασία; Οι πάροχοι ενέργειας θα παρέχουν πληροφόρηση αναφορικά με την ενδεικτική εξοικονόμηση ενέργειας και τη συνεπαγόμενη μείωση του ενεργειακού κόστους, η οποία δύναται να επιτευχθεί με την υλοποίηση των παρεχόμενων παρεμβάσεων βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης στους ενδιαφερόμενους πελάτες. Επιπρόσθετα, τα λοιπά πολλαπλά οφέλη από την υλοποίηση των παρεμβάσεων πρέπει να αναφέρονται με απλοποιημένο τρόπο για την αποτελεσματική ενημέρωση των ενδιαφερόμενων πελατών.
Η προσφορά για υλοποίηση παρεμβάσεων βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης θα περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστον το ποσό χρηματοδότησης, τον τρόπο αποπληρωμή συνδεδεμένο με την επιτευχθείσα εξοικονόμηση ενέργειας, το συνολικό ποσό προς αποπληρωμή, τις ενδεχόμενες εξασφαλίσεις παρόχου ενέργειας, τις εφάπαξ επιβαρύνσεις, τις τακτικές επιβαρύνσεις που περιλαμβάνονται στις δόσεις αποπληρωμής, τον αριθμό των δόσεων και το ποσό κάθε δόσης.
Η χρηματοδότηση των παρεμβάσεων από τους παρόχους δύναται να υλοποιηθεί είτε μέσω ιδίων κεφαλαίων είτε μέσω δανειοδότησης του παρόχου ενέργειας, η οποία θα πραγματοποιηθεί με δικές του ενέργειες. Οι εταιρίες οφείλουν να τιμολογούν την αποπληρωμή των παρεμβάσεων βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης βάσει της σύμβασης χρηματοδότησης που έχει συναφθεί και των συμφωνηθέντων όρων. Επισημαίνεται ότι σε καμία περίπτωση δεν θα εμποδίζεται η αλλαγή παρόχου ενέργειας λόγω της σύμβασης χρηματοδότησης. Η παρακολούθηση και διαχείριση της σύμβασης θα πραγματοποιείται από τον πάροχο υπό την εποπτεία της ΡΑΑΕΥ.
