Η απόφαση της κυβέρνησης για πλαφόν αποτελεί στην πραγματικότητα επικοινωνιακό πυροτέχνημα, παρά αποτελεσματική οικονομική παρέμβαση
Οι υψηλές τιμές των καυσίμων στην πατρίδα μας δεν προέκυψαν ξαφνικά, ως συνέπεια του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Μπορεί αυτό να λειτουργεί ως επιβαρυντικός παράγοντας, αλλά δεν είναι η βασική αιτία. Εδώ και χρόνια η διαμόρφωση της τιμής των καυσίμων σχετίζεται πρωτίστως με τη φορολογική πολιτική του κράτους, τη λειτουργία της φιλελεύθερης αγοράς και παθογένειες που επιτρέπουν το λαθρεμπόριο και την αισχροκέρδεια.
Αρκεί να δει κάποιος τη σύνθεση της τιμής της βενζίνης, όπου ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) και ο ΦΠΑ αντιστοιχούν στο 55%-60% της τιμής της, ενώ το κέρδος των διυλιστηρίων στο 30%-35%! Αυτό σημαίνει ότι προτού ακόμη λειτουργήσει η αγορά, προτού δηλαδή προστεθούν τα κόστη μεταφοράς, εμπορίας και λιανικής διάθεσης, το κράτος έχει επιβάλει ένα τεράστιο φορολογικό βάρος. Εχει μετατρέψει, δηλαδή, τα καύσιμα σε έναν από τους εύκολους μηχανισμούς φορολογικής αφαίμαξης των πολιτών, μέσω ενός φορολογικού καθεστώτος που λειτουργεί περισσότερο ως εισπρακτικός μηχανισμός, παρά ως εργαλείο οικονομικής ισορροπίας.
Ταυτόχρονα παραμένει άλυτο ακόμα ένα μεγάλο πρόβλημα, αυτό της λαθρεμπορίας καυσίμων. Παρά τις εξαγγελίες και τα κατά καιρούς «μέτρα», οι παράνομες διακινήσεις, οι «πειραγμένες» ποσότητες, οι ελλιπείς έλεγχοι και τα εγκληματικά δίκτυα παραμένουν μία πραγματικότητα. Ως συνέπεια, το κράτος χάνει χρήματα και οι νόμιμες επιχειρήσεις λειτουργούν σε περιβάλλον αθέμιτου ανταγωνισμού. Μέσα σε όλο αυτό το πλαίσιο, η απόφαση της κυβέρνησης για πλαφόν στις εταιρίες μεταφοράς και εμπορίας, και κυρίως στα πρατήρια καυσίμων, αποτελεί στην πραγματικότητα ένα επικοινωνιακό πυροτέχνημα, παρά ως μία αποτελεσματική οικονομική παρέμβαση.
Το πλαφόν ουσιαστικά μεταφέρει το βάρος στα τελευταία και πιο αδύναμα τμήματα της αγοράς και στον τελικό καταναλωτή. Οταν το κράτος περιορίζει τεχνητά το έτσι κι αλλιώς πολύ μικρό περιθώριο κέρδους των πρατηριούχων (3%-5%), που προσπαθούν να επιβιώσουν σε ένα περιβάλλον αυξημένων λειτουργικών δαπανών, υψηλής φορολογίας και έντονου ανταγωνισμού, χωρίς να αγγίζει τις πραγματικές αιτίες της ακρίβειας, τότε δημιουργεί συνθήκες ασφυξίας για εκατοντάδες επιχειρήσεις, παράγοντας ουσιαστικά αντίθετα αποτελέσματα από αυτά που διακηρύσσονται.
Η πίεση στη λιανική μαθηματικά θα οδηγήσει σε κλείσιμο πρατηρίων, στη μείωση του ανταγωνισμού (καρτελοποίηση μέσω πρατηρίων ιδιοκτησίας των εταιρειών) και τελικά σε ακόμα μεγαλύτερη στρέβλωση της αγοράς. Αντί δηλαδή να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα στη ρίζα του, απλώς μετακυλίεται στους τελευταίους κρίκους της αλυσίδας. Το ζήτημα των καυσίμων, όμως, δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά βαθιά εθνικό και κοινωνικό, αφού η υπερβολική επιβάρυνση του ενεργειακού κόστους υπονομεύει την παραγωγική της ικανότητα.
Η στήριξη της εθνικής οικονομίας δεν πρέπει να εξαντλείται σε λόγια και απατηλές επικοινωνιακές πρακτικές. Μία πραγματικά εθνική πολιτική πρέπει να προστατεύει ουσιαστικά την οικονομική αντοχή της κοινωνίας και την ανταγωνιστικότητα της χώρας. Κι αυτό για να γίνει απαιτείται σταδιακή μείωση της υπερφορολόγησης, αποφασιστική καταπολέμηση του λαθρεμπορίου και δημιουργία συνθηκών υγιούς ανταγωνισμού σε όλες τις βαθμίδες της αγοράς.
Μόνο έτσι θα μπορέσει να υπάρξει ουσιαστική ανακούφιση τόσο για τους πολίτες όσο και για τις επιχειρήσεις. Και μόνο με τις παρεμβάσεις αυτές μπορεί να διαμορφωθεί μία αγορά καυσίμων που θα λειτουργεί με διαφάνεια, δικαιοσύνη και ισορροπία. Αυτός είναι και ο μόνος τρόπος ώστε η πατρίδα και οι πολίτες της να πάψουν να πληρώνουν το βαρύ τίμημα μιας πολιτικής που επιβαρύνει δυσανάλογα τα ελληνικά νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.
* Διευθυντής περιοδικού «Ενδοχώρα»
