Αυστηροποιούνται διά νόμου οι κανονισμοι διαφάνειας στις συναλλαγές των ψηφιακών assets – Στην ΑΑΔΕ θα γνωστοποιούνται τα στοιχεία των επενδυτών
Με σχέδιο νόμου που κατατέθηκε στη Βουλή στις 23/1/2026 η Ελλάδα εισάγει στο εθνικό δίκαιο τον μηχανισμό του ΟΟΣΑ για την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με κρυπτοστοιχεία, μέσω της κύρωσης της Πολυμερούς Συμφωνίας Αρμόδιων Αρχών, σύμφωνα με το Πλαίσιο Αναφοράς Κρυπτοστοιχείων (CARF).
- Του Κώστα Αποστολοπουλου
Πρόκειται για ένα ενιαίο πλαίσιο για την ανταλλαγή των δεδομένων, ώστε οι φορολογικές διοικήσεις να μοιράζονται σε τυποποιημένη μορφή στοιχεία για τους χρήστες των πλατφορμών και για τις συναλλαγές σε crypto, με βάση τη φορολογική κατοικία του εκάστοτε επενδυτή.
Το πρώτο ουσιαστικό νέο στοιχείο για την Ελλάδα είναι ότι ως αρμόδια Αρχή ορίζεται η ΑΑΔΕ, η οποία θα ενεργεί ως εξουσιοδοτημένος αντιπρόσωπος του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για την εφαρμογή των διατάξεων της συμφωνίας. Αυτό σημαίνει ότι η ΑΑΔΕ θα παραλαμβάνει τις ετήσιες αναφορές από τους υπόχρεους παρόχους – πλατφόρμας ανταλλαγής, θα τις οργανώνει σε κοινή μορφή και στη συνέχεια θα κοινοποιεί τις πληροφορίες στις δικαιοδοσίες με τις οποίες η συμφωνία είναι σε ισχύ, με (αναδρομική) ισχύ από την 1η/1/2026 και για τα ακόλουθα ημερολογιακά έτη.
Δεύτερο νέο στοιχείο είναι ότι ο νόμος μεταφέρει το βάρος συλλογής δεδομένων στους «Δηλούντες Παρόχους Υπηρεσιών Κρυπτοστοιχείων», δηλαδή τις πλατφόρμες και τους ενδιάμεσους που διευκολύνουν συναλλαγές ή μεταφορές κρυπτοστοιχείων για λογαριασμό χρηστών. Το ίδιο το νομοθέτημα δεν επιβάλλει κάποιον καινούργιο φόρο στα cryptos, αλλά ουσιαστικά ορίζει έναν κανόνα συστηματικής αναφοράς, ώστε οι πάροχοι να συλλέγουν, να ελέγχουν και να υποβάλλουν στοιχεία με τρόπο που μπορεί να αξιοποιηθεί σε διασταυρώσεις εντός και εκτός Ελλάδας. Απώτερος σκοπός είναι, προφανώς, η αποκάλυψη του πλήρους μεγέθους της φορολογικής βάσης που αφορά τις συναλλαγές κρυπτονομισμάτων, καθώς έως σήμερα η εν λόγω αγορά παραμένει σε μεγάλο βαθμό αρρύθμιστη.
Οπως ορίζει το νομοσχέδιο, η αρμόδια Αρχή κοινοποιεί στοιχεία ταυτοποίησης του δηλωτέου χρήστη, όπως ονοματεπώνυμο, διεύθυνση, δικαιοδοσία ή δικαιοδοσίες κατοικίας, ΑΦΜ και για φυσικά πρόσωπα ημερομηνία και τόπο γέννησης, μαζί με στοιχεία του δηλούντος παρόχου. Για κάθε σχετικό κρυπτοστοιχείο προβλέπεται συγκεντρωτική αποτύπωση του τύπου του ανταλλασσόμενου κρυπτοστοιχείου και ακαθάριστων ποσών ή αξιών και αριθμού συναλλαγών. Με αυτόν τον τρόπο η εικόνα της δραστηριότητας γίνεται συγκρίσιμη μεταξύ χωρών και προσφέρεται για διασταύρωση.
Ακόμα ένα νέο στοιχείο είναι το χρονοδιάγραμμα υποβολής. Το πλαίσιο προβλέπει ότι οι πληροφορίες υποβάλλονται έως τις 31 Μαρτίου του ημερολογιακού έτους που έπεται του έτους αναφοράς. Αρα, οι κινήσεις που θα πραγματοποιηθούν μέσα στο 2026 θα τροφοδοτήσουν τις πρώτες υποβολές έως 31/3/2027. Η χρονική αυτή υστέρηση είναι κρίσιμη, καθώς οι διασταυρώσεις δεν γίνονται σε πραγματικό χρόνο, αλλά διαμορφώνουν μια ετήσια εικόνα, η οποία μπορεί στη συνέχεια να αξιοποιηθεί σε ελέγχους και διασταυρώσεις.
Τέταρτο νέο στοιχείο είναι οι κανόνες ταυτοποίησης και φορολογικής κατοικίας. Ο πάροχος οφείλει να λαμβάνει αυτοπιστοποίηση που του επιτρέπει να προσδιορίσει τη φορολογική κατοικία ή τις φορολογικές κατοικίες του χρήστη και να ελέγχει αν είναι εύλογη σε σχέση με τις πληροφορίες που διαθέτει. Ειδικά για προϋπάρχοντες ιδιώτες χρήστες, προβλέπεται μεταβατικό περιθώριο έως δώδεκα μήνες από την έναρξη ισχύος των κανόνων, ώστε να συγκεντρωθούν τα απαραίτητα στοιχεία. Η δέουσα επιμέλεια συνδέεται και με πληροφορίες που συλλέγονται στο πλαίσιο υποχρεώσεων κατά της νομιμοποίησης εσόδων, κάτι που ανεβάζει τον πήχη των ελέγχων ταυτοποίησης.
Πέμπτο νέο στοιχείο είναι η μετατροπή της συμμόρφωσης σε οργανωμένη υποχρέωση. Οι δηλούντες πάροχοι υποχρεώνονται να θεσπίζουν ολοκληρωμένα και αποτελεσματικά εσωτερικά συστήματα και διαδικασίες συμμόρφωσης προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμφωνία και τις εφαρμοστικές διατάξεις. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι δεν αρκεί μια τελική καταγραφή στο τέλος του έτους, καθώς απαιτούνται εσωτερικοί έλεγχοι, διαδικασίες και τεκμηρίωση, ώστε να μπορεί να αποδειχθεί πώς προέκυψαν τα αναφερόμενα στοιχεία.
Εκτο νέο στοιχείο είναι η ρητή ένταξη της ανταλλαγής στον κανόνα προστασίας προσωπικών δεδομένων. Δηλούντες πάροχοι και αρμόδια Αρχή είναι υπεύθυνοι επεξεργασίας, μεμονωμένα ή από κοινού, στο πλαίσιο του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων. Προβλέπονται υποχρεώσεις ενημέρωσης των υποκειμένων και αναφορά σε δικαιώματα προσφυγής και καταγγελίας στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.
Συνολικά, το αποτέλεσμα είναι ότι αλλάζει η πιθανότητα διασταύρωσης. Για έναν φορολογικό κάτοικο Ελλάδας που χρησιμοποιεί πλατφόρμα εγκατεστημένη σε άλλη χώρα, η πληροφορία μπορεί να αναφερθεί στην αρμόδια Αρχή της χώρας του παρόχου και μέσω ανταλλαγής να καταλήξει στην ΑΑΔΕ. Αντίστροφα, για χρήστη που δηλώνεται ως κάτοικος άλλης δικαιοδοσίας αλλά χρησιμοποιεί ελληνικό πάροχο, η ΑΑΔΕ μπορεί να είναι εκείνη που θα αποστείλει τα στοιχεία στη χώρα κατοικίας. Η πρώτη πλήρης υποβολή αναμένεται το 2027.
Δεύτερη νομοθετική παρέμβαση ενισχύει το πλαίσιο
Το ανωτέρω νομοσχέδιο «συμπληρώνει» και η δεύτερη κατάθεση νόμου, ο οποίος αφορά τους χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς. Με αυτόν κυρώνεται προσθήκη στην πολυμερή συμφωνία ανταλλαγής πληροφοριών και τροποποιούνται εφαρμοστικές διατάξεις του ν. 4428/2016, ώστε να ενσωματωθούν επικαιροποιήσεις στο Κοινό Πρότυπο Αναφοράς (CRS). Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το πλαίσιο κινείται στην ίδια κατεύθυνση με την DAC8, η οποία θέτει ενιαία υποχρέωση αναφοράς για τα cryptos στην Ε.Ε., επίσης με εκκίνηση το 2026.
Πηγή: Εφημερίδα Dealnews
