Αρειος Πάγος: Οι καθοριστικές λεπτομέρειες που θα αποσαφηνιστούν στο τελικό κείμενο για τα δάνεια που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη
Με μεγάλη αγωνία αναμένεται μέσα στον επόμενο μήνα η καθαρογραμμένη απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου αναφορικά με τα δάνεια που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη. Σε αυτήν θα αποσαφηνιστούν κρίσιμες λεπτομέρειες που θα ορίσουν τον οδικό χάρτη για την αποπληρωμή τους και επηρεάζουν τόσο τους δανειολήπτες και τα funds που έχουν στην κατοχή τους τα δάνεια όσο και τα δημόσια ταμεία.
Βασικότερο όλων είναι το στοιχείο της αναδρομικότητας, τόσο σε ό,τι αφορά τους δανειολήπτες και τις τράπεζες – funds όσο και σε ό,τι αφορά τον λογαριασμό που θα κληθεί να πληρώσει το Δημόσιο. Ειδικά για το δεύτερο σκέλος, το οικονομικό επιτελείο δεν… τολμά να κάνει εκτιμήσεις, όμως το μόνο σίγουρο είναι πως το 1 δισ. ευρώ θα φαντάζει σε αυτήν την περίπτωση ως «μικροποσό».
Επιπλέον, θα πρέπει να προσδιοριστεί τι θα γίνει με τις δόσεις που έχουν ήδη καταβάλει οι δανειολήπτες με τόκους οι οποίοι κρίθηκαν παράνομοι: θα επιστρέφονται αυτόματα τα χρήματα στους λογαριασμούς τους, θα μειώνεται το τελικό κεφάλαιο, αυτό θα κρίνεται σε κάθε περίπτωση ξεχωριστά ή θα είναι και αυτό προϊόν διαπραγμάτευσης; Ετερο κρίσιμο ερώτημα αφορά όσους δανειολήπτες είχαν προσφύγει στα Ειρηνοδικεία και οι αιτήσεις τους είχαν απορριφθεί. Υπενθυμίζεται πως η υπόθεση έφτασε να κρίνεται στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου επειδή ακριβώς πρωτόδικα εκδίδονταν αντιφατικές αποφάσεις ανά την Ελλάδα: κάποιες έκριναν πως ο τόκος του δανείου πρέπει να υπολογίζεται επί του συνολικού κεφαλαίου και κάποιες το αντίθετο.
Στο άκουσμα της απόφασης τραπεζικοί κύκλοι άρχισαν να διαδίδουν -ενδεχομένως και με στόχο να τρομοκρατήσουν κυβέρνηση και δικαστές- ότι ανοίγει τον ασκό του Αιόλου και για «κόκκινα» δάνεια που ρυθμίζονται μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού. Και μπορεί το κίνητρό τους να είναι σαφές, αυτό πάντως δεν αποκλείει το σενάριο μιας έκπληξης από το τελικό κείμενο. Σε κάθε περίπτωση, αυτό που θα πρέπει να φροντίσουν κυβέρνηση και Τράπεζα της Ελλάδος είναι να αποτρέπουν τις τράπεζες από το να κλείσουν εντελώς τις στρόφιγγες όσον αφορά τα στεγαστικά δάνεια ή να αυστηροποιήσουν έτι περαιτέρω τους όρους.
Οι τόκοι
Υπενθυμίζεται ότι με 35 ψήφους έναντι 12 η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου έκρινε ότι οι τόκοι δεν «τρέχουν» από την πρώτη ημέρα επί του συνολικού κεφαλαίου, όπως υποστήριζαν τράπεζες και servicers, αλλά υπολογίζονται αποκλειστικά επί της μηνιαίας δόσης. Αυτό συνεπάγεται σημαντική μείωση του τελικού ποσού που θα πληρώσουν οι δανειολήπτες αλλά και της δόσης. Με το παράλογο τρικ που εφάρμοσαν servicers και funds οι τόκοι ήταν τόσο υψηλοί με αποτέλεσμα η δόση να είναι ίδια με αυτήν που πλήρωνε κάποιος πριν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη. Συνεπώς, χανόταν ο βασικός στόχος του νόμου, που ήταν η προστασία των ευάλωτων.
Εν τω μεταξύ, αίτημα επαναπροσδιορισμού των απαιτήσεων δανείων που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη διατυπώνει το ΙΝΚΑ – Γενική Ομοσπονδία Καταναλωτών Ελλάδας. Η ομοσπονδία ζητά από τράπεζες και εταιρίες διαχείρισης απαιτήσεων (funds και servicers) να συμμορφωθούν με το ισχύον νομικό πλαίσιο, να υπολογίζουν τις μηνιαίες καταβολές με βάση το τρέχον επιτόκιο και να επιστρέψουν ποσά που εισπράχθηκαν παράτυπα.
Παράλληλα, επισημαίνεται η υποχρέωση παροχής πλήρους ενημέρωσης προς τους δανειολήπτες για τη συνολική κατάσταση των δανείων τους, ενώ υπενθυμίζεται ότι υπάρχουν αποφάσεις των Ειρηνοδικείων που καθορίζουν τα ποσά καταβολής. Το ΙΝΚΑ τονίζει ότι το ζήτημα εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο ελέγχου της λειτουργίας των εταιριών διαχείρισης απαιτήσεων στην Ελλάδα, για το οποίο έχει καταθέσει καταγγελία στην Ευρωπαία εισαγγελέα μαζί με εμπορικούς φορείς.
Λούκα Κατσέλη: Σημαντική δικαίωση για τις ευάλωτες ομάδες
Θετικά αποτίμησε την απόφαση η… κατεξοχήν υπεύθυνη για το θέμα Λούκα Κατσέλη. Η πρώην υπουργός, επί της θητείας της οποίας θεσπίστηκε ο ομώνυμος νόμος (3869/2010), τη χαρακτήρισε σημαντική και δίκαιη. Οπως τόνισε, «σε μια περίοδο έντονης οικονομικής αβεβαιότητας και αυξήσεων του κόστους διαβίωσης, μια πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση οφειλετών και ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, που με δικαστική απόφαση βρίσκονται σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής οφειλών, θα οδηγούσε σε νέο κύμα πλειστηριασμών, σε αύξηση των ανισοτήτων και σε απόγνωση χιλιάδες συμπολίτες μας.
Δεδομένης της κερδοφορίας του χρηματοπιστωτικού συστήματος και των περιορισμένων ωφελειών που θα προέκυπταν από το αίτημά τους, μια απόφαση που θα δικαίωνε τις τράπεζες και τους διαχειριστές δανείων θα αποτελούσε ακόμα μία πράξη άδικης αναδιανομής εισοδήματος από τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά στις τράπεζες και στα funds. Θα είχε επίσης αρνητικές συνέπειες και για το τραπεζικό σύστημα καθώς θα αύξανε το ποσοστό μη εξυπηρετούμενων δανείων στο χρηματοπιστωτικό σύστημα με αρνητικές επιπτώσεις για την αξιολόγησή τους και θα μείωνε τις τιμές των ακινήτων στον ισολογισμό τους λόγω νέου κύματος πλειστηριασμών.
Η απόφαση του Αρείου Πάγου εναρμονίζεται πλήρως με την πρόθεση του νομοθέτη: να δοθεί, ύστερα από δικαστική απόφαση, στα φυσικά πρόσωπα που βρίσκονται σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής μια δεύτερη ευκαιρία να ρυθμίσουν τις οφειλές τους με βάση τις δυνατότητές τους και να προστατεύσουν την πρώτη τους κατοικία».
