Βαριές επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία έφερε η σύρραξη στη Μέση Ανατολή
Εποχές 2022 που οι τιμές εκτοξεύτηκαν σε δυσθεώρητα επίπεδα αναμένεται να έρθουν σύντομα στη χώρα μας μετά την ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή. Οι πολίτες εκφράζουν την έντονη ανησυχία τους για το ενδεχόμενο επανάληψης μιας εφιαλτικής περιόδου, οι επιπτώσεις της οποίας διήρκεσαν για τουλάχιστον μία διετία και έκτοτε παραμένει το «φάντασμα» της αισχροκέρδειας με την πλήρη ανοχή της κυβέρνησης.
Πέρα από τις τιμές στα καύσιμα, που σύντομα θα φτάσουν, όπως όλα δείχνουν, τα 2 ευρώ το λίτρο, από τον επόμενο μήνα εκτιμάται πως θα υπάρξουν αυξήσεις και στα τιμολόγια ρεύματος και φυσικού αερίου. Το εφιαλτικό σκηνικό θα συμπληρώσουν οι νέες ανατιμήσεις στα τρόφιμα, που πλέον παραδέχονται ανοιχτά και οι ίδιοι οι υπουργοί της Ν.Δ. Για παράδειγμα, εφόσον η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή συνεχίσει με την ίδια ένταση, μέσα στις επόμενες ημέρες αναμένονται αυξήσεις ακόμα και στην τιμή του ψωμιού, καθώς το κόστος της ενέργειας θα επηρεάσει τόσο τα έξοδα μεταφοράς όσο και μια σειρά από πρώτες ύλες.
Κόπωση των ψηφοφόρων
Ηδη οι πρώτες ανατιμήσεις στα καύσιμα, οι τιμές των οποίων εκτοξεύτηκαν από τις πρώτες ώρες του πολέμου, έχουν «σβήσει» όλο το όφελος που έχουν αποκομίσει οι πολίτες από τη μείωση της φορολογίας. Πρόκειται για το πλέον πολυδιαφημισμένο μέτρο της κυβέρνησης, που για τους περισσότερους ελληνες δεν ξεπερνά τα 10 ευρώ τον μήνα, ακόμα και για οικογενειάρχες με παιδιά.
Μέσα σε όλα αυτά η κυβέρνηση έχει στραμμένο το μυαλό της στις εκλογές, καθώς οι δημοσκοπήσεις δεν δείχνουν μόνο την πολιτική κόπωση των ψηφοφόρων, αλλά μια κυβέρνηση σκανδάλων, επισυνδέσεων και καιροσκόπων.
Αντί να ανακοινώσει ένα πακέτο μέτρων που θα οδηγούσε στην πραγματική μείωση της ακρίβειας και όχι στην αποκλιμάκωση των αυξήσεων, πληροφορίες από το οικονομικό επιτελείο αναφέρουν πως τον ερχόμενο Απρίλιο που η Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία (Eurostat) θα πιστοποιήσει το υπερπλεόνασμα του 2025 δεν θα δώσει ούτε ευρώ σε μέτρα στήριξης. Ολα τα χρήματα θα κατευθυνθούν στις παρεμβάσεις που σχεδιάζει να εξαγγείλει ο πρωθυπουργός στην ερχόμενη ΔΕΘ, καθώς τότε θα ξεκινήσει πρακτικά η προεκλογική περίοδος.
Τα τρία σενάρια για τις τιμές της βενζίνης
Οι ραγδαίες εξελίξεις στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής έχουν μετατραπεί σε έναν δυσεπίλυτο γρίφο για τους διεθνείς οίκους που επιχειρούν να αποτυπώσουν τις οικονομικές επιπτώσεις, λόγω της ανόδου των τιμών στην ενέργεια.
Συγκεκριμένα, οι διεθνείς οίκοι έχουν βάλει στο τραπέζι τρία διαφορετικά εφιαλτικά σενάρια για την πορεία του πετρελαίου, με το ένα να είναι χειρότερο από το άλλο, καθώς κάθε κλιμάκωση του πολέμου οδηγεί σε υψηλότερες τιμές: από το πρόσωπο που θα αναλάβει την εξουσία στο Ιράν, το πόσες χώρες θα εμπλακούν στον πόλεμο, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, έως τα πυραυλικά χτυπήματα σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις χωρών του Κόλπου.
Σε περίπτωση που η διεθνής τιμή του πετρελαίου διατηρηθεί για ελάχιστες ημέρες στα 80 δολάρια το βαρέλι (βρίσκεται σε αυτό το επίπεδο εδώ και λίγες ημέρες), η τιμή της απλής αμόλυβδης θα ξεπεράσει τα 1,90 ευρώ το λίτρο, το diesel τα 1,70 ευρώ το λίτρο και το πετρέλαιο θέρμανσης το 1,35 ευρώ το λίτρο. Πρόκειται για επίπεδα που ελάχιστα απέχουν από τις σημερινές τιμές των καυσίμων στη χώρα μας.
Το δεύτερο σενάριο προβλέπει οι διεθνείς τιμές να αγγίξουν το «φράγμα» των 100 δολαρίων το βαρέλι. Σε αυτό το ενδεχόμενο, που δεν είναι πλέον απίθανο να συμβεί, η μέση τιμή της βενζίνης θα ξεπεράσει τα 2 ευρώ και θα αγγίξει τα 2,10 ευρώ – 2,20 ευρώ το λίτρο, το πετρέλαιο κίνησης τα 1,90 ευρώ – 2 ευρώ το λίτρο και το πετρέλαιο θέρμανσης το 1,50 ευρώ το λίτρο.
Το χείριστο σενάριο είναι η διεθνής τιμή του πετρελαίου να βρεθεί στα 140 δολάρια το βαρέλι. Τότε η τιμή της απλής αμόλυβδης θα ξεπεράσει τα 2,40 ευρώ – 2,50 ευρώ το λίτρο, το diesel τα 2,20 ευρώ – 2,30 ευρώ το λίτρο και το πετρέλαιο θέρμανσης τα 1,80 ευρώ – 1,90 ευρώ / λίτρο.
Ανατιμήσεις «φωτιά» στα τρόφιμα
Παρά τις κυβερνητικές εξαγγελίες περί έτοιμου, έκτακτου πακέτου μέτρων που, όπως υποστηρίζεται, θα είναι ικανό να «σβήσει» τυχόν νέες ανατιμήσεις, οι καταναλωτές εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικοί. Στην πράξη, η πλειονότητα θεωρεί σχεδόν βέβαιο ότι θα υπάρξει νέο κύμα αυξήσεων στα τρόφιμα, το οποίο θα προστεθεί στις ήδη έντονες πληθωριστικές πιέσεις που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι μέσα σε μόλις έναν χρόνο οι τιμές σε βασικά είδη διατροφής έχουν αυξηθεί με διψήφια ποσοστά. Ενδεικτικά, το μοσχάρι κατέγραψε άνοδο 25,4%, ενώ τα φρούτα αυξήθηκαν κατά 11,8%. Πρόκειται για ανατιμήσεις που επιβαρύνουν άμεσα τον οικογενειακό προϋπολογισμό, καθώς αφορούν προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του μοσχαριού. Πριν από έναν χρόνο ένα κιλό κόστιζε περίπου 13,50 ευρώ. Σήμερα η τιμή του φτάνει κοντά στα 16,93 ευρώ, δηλαδή 3,43 ευρώ ακριβότερα ανά κιλό.
Ακόμη και αν μια οικογένεια καταναλώνει μόλις δύο κιλά τον μήνα, η επιβάρυνση αγγίζει σχεδόν τα 7 ευρώ μηνιαίως. Με τον τρόπο αυτόν μεγάλο μέρος από όποια οφέλη προκύπτουν από αυξήσεις μισθών ή φορολογικές ελαφρύνσεις εξανεμίζεται στην πράξη από τις ανατιμήσεις στα ράφια.
Την ίδια στιγμή, πριν ακόμη αποτυπωθούν πλήρως οι επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή στην εφοδιαστική αλυσίδα και στο ενεργειακό κόστος, πληροφορίες από την αγορά αναφέρουν ότι ορισμένες εταιρείες και προμηθευτές έχουν ήδη ενημερώσει τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ για νέες αυξήσεις τιμών. Οι αυξήσεις αυτές αναμένεται να εμφανιστούν σταδιακά στα ράφια τις επόμενες ημέρες και αφορούν ακόμη και βασικά προϊόντα διατροφής.
Συγκεκριμένα, εκτιμάται ότι οι τιμές στα ψάρια μπορεί να αυξηθούν έως και 19%, στα αβγά έως 14%, στις μαρμελάδες περίπου 11% και στα αλλαντικά, όπως το σαλάμι, γύρω στο 5%. Παράλληλα, αναμένονται αυξήσεις περίπου 4% στον ελληνικό καφέ, 3% στα γαλακτοκομικά, 2,4% στο ηλιέλαιο και περίπου 2% στα τυριά, εντείνοντας περαιτέρω την πίεση στους καταναλωτές.
Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό, καθώς οι διεθνείς εξελίξεις στις τιμές ενέργειας και μεταφορών επηρεάζουν άμεσα το κόστος παραγωγής και διακίνησης τροφίμων. Εάν συνεχιστεί η ανοδική τάση, δεν αποκλείεται να υπάρξουν επιπλέον ανατιμήσεις μέσα στο έτος.
Μέτρα-παρωδία ετοιμάζει η κυβέρνηση
Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης συνεχίζει να κοροϊδεύει τους πολίτες, προαναγγέλλοντας ένα πακέτο μέτρων για την αντιμετώπιση των ανατιμήσεων, το οποίο όμως επιχειρεί να κρατήσει ως… επτασφράγιστο μυστικό, ωστόσο πληροφορίες αναφέρουν πως το περιβόητο πακέτο μέτρων θα αποδειχτεί ακόμα μια φορά… παρωδία.
Με την ακρίβεια να έχει σαρώσει τα ελληνικά νοικοκυριά όλα αυτά τα χρόνια, με παρεμβάσεις τύπου «καλάθι του νοικοκυριού» που ουδέποτε μείωσαν τις τιμές, τώρα αναφέρει πως για να επαναφέρει το ημίμετρο του «fuel pass» θα πρέπει η διεθνής τιμή του πετρελαίου να ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι και η τιμή της απλής αμόλυβδης στην αντλία τα 2-2,10 ευρώ το λίτρο.
Με αυτόν τον τρόπο η κυβέρνηση της Ν.Δ. έχει… εδραιώσει ως λογική την τιμή της βενζίνης στα 1,70-1,80 ευρώ το λίτρο, θεωρώντας τη «λογική» και ανεκτή από τους πολίτες. Ο ίδιος σχεδιασμός προβλέπει πως για να ενεργοποιηθεί κάποια παρέμβαση στις τιμές του ρεύματος θα πρέπει η τιμή της κιλοβατώρας να ξεπερνά το 0,16 ευρώ ανά κιλοβατώρα. Πρόκειται για δυσθεώρητα επίπεδα η τιμή του ρεύματος πριν ξεσπάσει ο πόλεμος της Ουκρανίας κινούνταν κάτω από το 0,10 ευρώ ανά κιλοβατώρα.
Η κυβερνητική κοροϊδία απέναντι στους πολίτες αναμένεται να αποκαλυφθεί ακόμα μία φορά, καθώς ένα από τα μέτρα που σχεδιάζεται για την αντιμετώπιση των νέων ανατιμήσεων στα σούπερ μάρκετ είναι τα προϊόντα… με ταμπελάκι το οποίο θα αναγράφει ότι είναι μειωμένο το προϊόν αλλά δεν είναι αυξημένη η τιμή. Και αυτό για να αντιμετωπίσουν περιπτώσεις προϊόντων όπου η τιμή διατηρείται ίδια αλλά μειώνεται το βάρος της συσκευασίας ένα φαινόμενο το οποίο έχει γίνει πολύ έντονο την περίοδο της ενεργειακής και έπειτα πληθωριστικής κρίσης της περιόδου 2022- 23.
Η Επιτροπή Ανταγωνισμού θα πηγαίνει στο σούπερ μάρκετ και θα πιστοποιεί πως το προϊόν των 500 γραμμαρίων κόστιζε 5 ευρώ, αλλά τώρα όμως είναι 400 γραμμάρια. Ακόμη ένα μέτρο που θα παρουσιαστεί ως… εργαλείο πραγματικής μείωσης της νέας ακρίβειας θα αφορά το βιομηχανικό ρεύμα. Ωστόσο, πρόκειται για ένα μέτρο το οποίο σχεδιάζει η κυβέρνηση εδώ και μήνες για να αντιμετωπιστεί η υπάρχουσα ενεργειακή κρίση έπειτα από πιέσεις των βιομηχάνων της χώρας, ενώ αφορά μόνο τις επιχειρήσεις που θεωρούνται κοστοβόρες και όχι όλες τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις της χώρας.
Ενα μέτρο επίσης που σχεδιάζεται είναι η επαναφορά του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των πρατηριούχων. Με αυτόν τον τρόπο κάθε πρατήριο καυσίμων θα πρέπει να προσθέτει ένα συγκεκριμένο ποσοστό κέρδους σε κάθε τιμολόγιο αγοράς από τα διυλιστήρια. Ωστόσο, ακόμα μια φορά η κυβέρνηση θα αφήσει ανεξέλεγκτα τα ίδια τα διυλιστήρια που ανεβοκατεβάζουν τις τιμές χωρίς κανέναν έλεγχο, ενώ καταγράφουν τεράστια υπερκέρδη.
Κερδοσκοπία και ανύπαρκτος έλεγχος
Και όμως αληθινό, ζούμε ακόμα μια φορά στην εποχή του πολέμου για τη Μέση Ανατολή και στην εποχή της αισχροκέρδειας κερδοσκοπίας παντού στην αγορά στην Ελλάδα. Ηταν στραβό το κλίμα της ακρίβειας και τώρα το έφαγε ο γάιδαρος και το αποτέλειωσε.
- Γιώργος Λεχουρίτης*
Ως ΙΝΚΑ Γενική Ομοσπονδία Καταναλωτών Ελλάδας όλα αυτά τα χρόνια δίνουμε κάθε μέρα τη μάχη ενάντια στα θέλω της κυβέρνησης και της αγοράς. Δυστυχώς για τη χώρα μας, με τη βαριά βιομηχανία του τουρισμού, εάν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση, θα έχουμε πολλά πλήγματα για την ελληνική οικονομία.
Ανεργία, κλείσιμο επιχειρήσεων, μείωση εσόδων θα είναι η μεγαλύτερη οικονομική ασφυξία και κρίση. Οι έλεγχοι στην αγορά είναι τυπική διαδικασία και όχι ουσιαστική. Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της αγοράς και προστασίας του καταναλωτή με δήθεν ελέγχους στην αγορά, αλλά όταν καταργείται το ποσοστό κέρδους στις 31/6/2025 πώς είναι δυνατόν να μπει έλεγχος των τιμών; Μας δουλεύουν ψιλό γαζί όλοι μαζί, υπουργός Ανάπτυξης, υπουργείο Ανάπτυξης και ανεξάρτητες Αρχές. Εχουμε πάνω από 10 ανεξάρτητες Αρχές και προστασίας του πολίτη καταναλωτή. Αποτέλεσμα; Μηδέν.
Ισως να φταίει που δεν έχουμε μια σνεξάρτητη Αρχή που θα ελέγχει τις ανεξάρτητες Αρχές. Και όλα αυτά που συμβαίνουν με την κυβέρνηση της ακρίβειας παντού στην αγορά να παρακολουθεί το μέλλον. Αντί να πάει για έλεγχο στα διυλιστήρια, πηγαίνει για έλεγχο στα πρατήρια καυσίμων. Αντί να πάει να ελέγξει την τιμή αγοράς στο χωράφι, πηγαίνει για έλεγχο στο σούπερ μάρκετ. Εχουμε μπλέξει με μια κυβέρνηση που λειτουργεί έπειτα από τις εξελίξεις. Θυμός, εκνευρισμός, αγανάκτηση εις βάρος αυτών που καθορίζουν τη ζωή μας χωρίς εμάς. Κάθε μέρα και χειρότερα. Ενοίκια στο ζενίθ, καύσιμα στα ύψη, ρεύμα στον Θεό.
Και όμως τα παπαγαλάκια της κυβέρνησης, τα τρολάκια της Ν.Δ. και η «Ομάδα Αλήθειας» βουτηγμένα στο ψέμα. Εχουμε χαμηλούς μισθούς, μας λένε. Μα άμα αυξήσεις τους μισθούς, τότε και ο επιχειρηματίας θα αυξήσει τις τιμές των προϊόντων. Συμπέρασμα, πληθωρισμός. Ενα είναι σίγουρο πως η κυβέρνηση θέλει την ακρίβεια παντού στην αγορά, γιατί έτσι βάζει περισσότερα λεφτά στα κρατικά ταμεία. Και μετά θα δούμε επιδόματα «ψίχουλα», όπως το ανέκδοτο του Χότζα. Υπάρχει λύση; Και βέβαια υπάρχει και το ξέρουν, απλώς δεν θέλουν να το εφαρμόσουν. Δεν είναι ανίκανοι, όχι είναι ικανότατοι που εξυπηρετούν 10 με 20 οικογένειες στην Ελλάδα. Αντί να εφαρμόσουν το παρατηρητήριο τιμών στις 27 χώρες της Ε.Ε., έχουν το e-katanalotis, έτσι για χωρίς ουσία.
Πού είναι η δέσμευση του υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου για αναγραφή διπλής τιμής νωπών προϊόντων; Τιμή παραγωγού και τιμή καταναλωτή; Τι περιμένουν να φτάσει το μαρούλι στα 4 ευρώ το ένα; Εμείς, ως ΙΝΚΑ Γενική Ομοσπονδία Καταναλωτών Ελλάδας, και εγώ προσωπικά, ως πρόεδρος του Δ.Σ. της Ομοσπονδίας Καταναλωτών, τα λέω κάθε μέρα. Η κυβέρνηση ακούει; Ομως το χειρότερο όλων αυτών δεν είναι οι τιμές, αλλά η ποιότητα των προϊόντων διατροφής.
Η τιμή φαίνεται, η ποιότητα όχι. Δεν μπορούν να αγοράζουν έναν τόνο πατάτα Νάξου, να εισάγουν 20 τόνους πατάτες Αιγύπτου, να τις αναμειγνύεουν και να τις πουλάνε ως ελληνικές. Δεν μπορούν να εισάγουν γάλα και κρέας και να τα βαφτίζουν ελληνικά. Δεν γίνεται να κολλούν ετικέτες αυτοκόλλητα στα φρούτα εισαγωγής και να τα κάνουν starting Βόλου. Πού είναι οι υπηρεσίες ΕΦΕΤ;Δυστυχώς, έχουν διαλύσει το κράτος και τη δημόσια διοίκηση. Ζητούμενο είναι ένα καλύτερο αύριο και μέλλον για τα παιδιά μας, τα εγγόνια μας, τους φίλους και συγγενείς.
Για την Ελλάδα, ρε γαμώτο, για την αξιοπρέπεια των γερόντων και όχι μόνο. Μήπως έχουμε υγεία, παιδεία, ασφάλεια και κοινωνικό κράτος; Μήπως έχουμε ανεξάρτητες Αρχές και Δικαιοσύνη; Τι από όλα αυτά έχουμε;
*Πρόεδρος ΙΝΚΑ Γενικής Ομοσπονδίας Καταναλωτών Ελλάδας
