Παρουσιάζεται σήμερα από τον Υπουργό Εσωτερικών
Μπροστά στο κύμα αντιδράσεων που προκάλεσε η πρόβλεψη για έναν νέο φόρο στην ακίνητη περιουσία, η κυβέρνηση έκανε τελικά πίσω και απέσυρε από τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης το Τέλος Περιφερειακής Ανάπτυξης, το οποίο είχε χαρακτηριστεί ως «περιφερειακός ΕΝΦΙΑ». Ωστόσο, η υποχώρηση είναι μόνο μερική, καθώς διατηρείται κανονικά το Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης υπέρ των δήμων, ένα νέο τέλος που επίσης θα επιβάλλεται στην αξία των ακινήτων.
Το τελικό κείμενο του Κώδικα, το οποίο παρουσιάζει σήμερα ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος, στις 3 το μεσημέρι, περιλαμβάνει τελικά μόνο το ένα από τα δύο νέα αυτοδιοικητικά τέλη που είχαν σχεδιαστεί αρχικά, αφήνοντας εκτός το περιφερειακό σκέλος ύστερα από τις έντονες αντιδράσεις που εκδηλώθηκαν κατά τη δημόσια διαβούλευση.
Τι φέρνει το νέο πλαίσιο
Το νέο θεσμικό πλαίσιο φέρνει σημαντικές αλλαγές στο εκλογικό σύστημα, στη χρηματοδότηση των ΟΤΑ, στις αρμοδιότητες των αυτοδιοικητικών αρχών, στο καθεστώς των συμβασιούχων και στη λειτουργία των δημοτικών παιδικών σταθμών. Ωστόσο, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνεται στις διατάξεις που αφορούν στην ακίνητη περιουσία και τα νέα τέλη που προβλέπονται για τους ιδιοκτήτες ακινήτων.
Μάλιστα, το τελικό κείμενο του νομοσχεδίου κρύβει μία σημαντική ανατροπή, καθώς αποσύρθηκε η πρόβλεψη για την επιβολή του λεγόμενου «περιφερειακού ΕΝΦΙΑ», ενώ διατηρήθηκε το νέο τέλος που θα μπορούν να επιβάλλουν οι δήμοι.
Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, η κυβέρνηση αποφάσισε να αποσύρει τη διάταξη, υιοθετώντας τις παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στη διαβούλευση. Όπως επισημαίνεται, η εφαρμογή του μέτρου θα οδηγούσε σε πρόσθετη επιβάρυνση της ακίνητης περιουσίας και σε απώλεια διαθέσιμου εισοδήματος για τους πολίτες.
Εάν η διάταξη παρέμενε σε ισχύ, η συνολική επιβάρυνση θα μπορούσε να φτάσει έως και το 1,05‰ της αξίας των ακινήτων. Στο ανώτατο όριο του Τέλους Τοπικής Ανάπτυξης (0,70‰) θα προστίθετο επιπλέον συντελεστής έως 0,35‰ από τις Περιφέρειες, δημιουργώντας μια συνολική επιβάρυνση που θα ξεπερνούσε ακόμη και το Ενιαίο Τέλος Ακινήτων (ΕΤΑΚ) των ετών 2008-2009, το οποίο επιβαλλόταν με συντελεστή 1‰.
Παράλληλα, το συνολικό βάρος για τους ιδιοκτήτες θα έφθανε σε επίπεδα σχεδόν τριπλάσια από το σημερινό Τέλος Ακίνητης Περιουσίας (ΤΑΠ), το οποίο διαμορφώνεται έως 0,35‰.
Με την οριστική διαγραφή του άρθρου 477 από το τελικό κείμενο του Κώδικα, καθίσταται πλέον αδύνατη η επιβολή πρόσθετης φορολογικής επιβάρυνσης σε περιφερειακό επίπεδο.
Παραμένει το νέο Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης στους δήμους
Αντίθετα, το Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης υπέρ των δήμων διατηρείται κανονικά στο νομοσχέδιο και ρυθμίζεται στα άρθρα 392 έως 396.
Το νέο τέλος θα επιβάλλεται επί της συνολικής αξίας της ακίνητης περιουσίας που βρίσκεται εντός των ορίων κάθε δήμου και θα αντικαταστήσει υφιστάμενες διατάξεις που αφορούν το Τέλος Ακίνητης Περιουσίας (ΤΑΠ) και τον Φόρο Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων (ΦΗΧ).
Ο συντελεστής θα καθορίζεται με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου και θα κυμαίνεται από 0,30‰ έως 0,70‰ επί της αξίας των ακινήτων, με δυνατότητα διαφοροποίησης ανά δημοτική ενότητα.
Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα υπέρβασης του ανώτατου ορίου, εφόσον αποδεικνύεται ότι τα εκτιμώμενα έσοδα ενός δήμου υπολείπονται του 95% των εσόδων που εισπράχθηκαν από ΤΑΠ και ΦΗΧ κατά το οικονομικό έτος 2025.
Το τέλος θα βαρύνει τον κύριο του ακινήτου κατά την 1η Ιανουαρίου κάθε έτους ή, σε περίπτωση επικαρπίας ή νομής, τον επικαρπωτή ή τον νομέα.
Για τα ηλεκτροδοτούμενα ακίνητα, η είσπραξη θα γίνεται μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος. Όταν ο λογαριασμός εκδίδεται στο όνομα μισθωτή, το ποσό που καταβάλλεται θα αφαιρείται από το μίσθωμα, εκτός αν προβλέπεται διαφορετικά στη σύμβαση μίσθωσης.
Οι υπόλοιπες αλλαγές του νέου Κώδικα
Ο νέος Κώδικας φέρνει επίσης σημαντικές αλλαγές στο εκλογικό σύστημα της Αυτοδιοίκησης. Καταργείται πλήρως ο δεύτερος γύρος των δημοτικών και περιφερειακών εκλογών, με δημάρχους και περιφερειάρχες να εκλέγονται από την πρώτη Κυριακή εφόσον συγκεντρώσουν ποσοστό 42%+1 των ψήφων.
Σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί το όριο αυτό, θα ενεργοποιείται σύστημα εναλλακτικής ψήφου, καθώς οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν και δεύτερο συνδυασμό, οι ψήφοι του οποίου θα προσμετρώνται σε δεύτερη καταμέτρηση.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ακόμη ηλεκτρονικές κάλπες, δημοψηφίσματα, πενταετή αυτοδιοικητική θητεία, σαφέστερο διαχωρισμό αρμοδιοτήτων μεταξύ δήμων, περιφερειών και κράτους, αλλαγές στις προϋποθέσεις αργίας αιρετών και δυνατότητα χορήγησης επιδομάτων γέννησης από τους δήμους.
Παράλληλα, ενσωματώνεται το πάγιο αίτημα της ΚΕΔΕ για τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους (ΚΑΠ), ενώ το άρθρο 540 προβλέπει παρακρατήσεις που μπορούν να φτάσουν έως και το 30% της μηνιαίας κρατικής επιχορήγησης σε δήμους και περιφέρειες που δεν εξυπηρετούν τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις τους.
Σημαντικές είναι και οι παρεμβάσεις στη λεγόμενη «διάταξη Βορίδη», καθώς εισάγονται τροποποιήσεις που διευκολύνουν σε ορισμένες περιπτώσεις τη μονιμοποίηση συμβασιούχων μέσω της δικαστικής οδού, ενώ προβλέπεται και η δημιουργία νέων θέσεων τακτικού προσωπικού σε δημοτικούς παιδικούς, βρεφικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς, μέσω διαδικασιών που θα υλοποιηθούν με τη συμμετοχή του ΑΣΕΠ.