Την πρώτη τους επαφή με τις φορολογικές υποχρεώσεις καλούνται να έχουν φέτος χιλιάδες νέοι που ενηλικιώθηκαν μέσα στο προηγούμενο έτος, καθώς η συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας τους συνεπάγεται, υπό προϋποθέσεις, την υποχρέωση υποβολής ξεχωριστής φορολογικής δήλωσης.
Παρότι αρκετοί θεωρούν ότι η ενηλικίωση από μόνη της αρκεί για να δημιουργήσει υποχρέωση απέναντι στην Εφορία, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η φορολογική νομοθεσία προβλέπει ότι δήλωση πρέπει να υποβάλει κάθε φυσικό πρόσωπο που έγινε 18 ετών μέσα στο προηγούμενο έτος και απέκτησε πραγματικό ή τεκμαρτό εισόδημα. Ωστόσο, υπάρχουν και περιπτώσεις στις οποίες οι νέοι απαλλάσσονται από τη συγκεκριμένη διαδικασία, γεγονός που προκαλεί συχνά σύγχυση τόσο στους ίδιους όσο και στις οικογένειές τους.
Πότε η φορολογική δήλωση είναι υποχρεωτική
Ξεχωριστή φορολογική δήλωση οφείλουν να υποβάλουν οι 18χρονοι που μέσα στο 2025 απέκτησαν οποιαδήποτε μορφή εισοδήματος. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται όσοι εργάστηκαν, ακόμη και περιστασιακά, έλαβαν επιδόματα, εισέπραξαν ενοίκια ή είχαν εισόδημα από αγροτική ή επιχειρηματική δραστηριότητα. Αντίστοιχα, υποχρέωση υπάρχει και για όσους απέκτησαν εισόδημα από υπεραξίες που προήλθαν από μετοχές, ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια ή άλλες επενδύσεις.
Υποχρέωση υποβολής δήλωσης έχουν επίσης όσοι διαθέτουν περιουσιακά στοιχεία που δημιουργούν τεκμήρια διαβίωσης, όπως αυτοκίνητο ή άλλο περιουσιακό στοιχείο που συνεπάγεται αντικειμενική δαπάνη.
Το ίδιο ισχύει για νέους που δεν διαμένουν μαζί με τους γονείς τους, αλλά κατοικούν σε ακίνητο στο οποίο διαθέτουν, ακόμη και σε μικρό ποσοστό, δικαίωμα πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας ή σε κατοικία που τους έχει παραχωρηθεί δωρεάν από γονείς, συγγενείς ή φίλους.
Στη λίστα των υπόχρεων περιλαμβάνονται ακόμη όσοι προχώρησαν μέσα στο προηγούμενο έτος σε έναρξη επαγγελματικής δραστηριότητας ή ίδρυσαν δική τους επιχείρηση, καθώς και όσοι είναι έγγαμοι κατά την ημερομηνία υποβολής της φορολογικής δήλωσης.
Ποιοι απαλλάσσονται από την υποχρέωση
Δεν απαιτείται ξεχωριστή φορολογική δήλωση από νέους που κατά τη διάρκεια του 2025 δεν απέκτησαν κανενός είδους πραγματικό ή τεκμαρτό εισόδημα και δεν διαθέτουν περιουσιακά στοιχεία που δημιουργούν τεκμήρια διαβίωσης.
Βασική προϋπόθεση είναι να φιλοξενούνται στην κατοικία των γονέων τους ή άλλων συγγενών και φίλων. Εξαίρεση προβλέπεται και για φοιτητές που σπουδάζουν σε διαφορετική πόλη από αυτή της μόνιμης κατοικίας της οικογένειάς τους και διαμένουν σε μισθωμένη κατοικία.
Απαραίτητοι οι κωδικοί στο Taxisnet
Για την υποβολή φορολογικής δήλωσης απαιτείται η ύπαρξη Αριθμού Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ) και ενεργών κωδικών πρόσβασης στο Taxisnet.
Η ΑΑΔΕ εκδίδει πλέον αυτόματα ΑΦΜ για ανηλίκους ηλικίας από 12 έως 18 ετών. Όσοι, όμως, δεν έχουν αποκτήσει ακόμη κλειδάριθμο θα πρέπει να ολοκληρώσουν τη σχετική ηλεκτρονική διαδικασία, ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση στις ψηφιακές υπηρεσίες της φορολογικής διοίκησης.
Τι ισχύει για τους φοιτητές και τη φοιτητική κατοικία
Ένα από τα συχνότερα ζητήματα αφορά τους φοιτητές που σπουδάζουν μακριά από το πατρικό τους σπίτι.
Όταν ο φοιτητής δεν αποκτά ούτε πραγματικό ούτε τεκμαρτό εισόδημα, δεν υποχρεούται να υποβάλει φορολογική δήλωση. Στην περίπτωση αυτή, η κατοικία που μισθώνεται για τις ανάγκες των σπουδών δηλώνεται από τον γονέα ως δευτερεύουσα κατοικία στη δική του φορολογική δήλωση, ακόμη και όταν το μισθωτήριο συμβόλαιο έχει υπογραφεί στο όνομα του παιδιού.
Επιπλέον, ακόμη και αν ο φοιτητής επιλέξει προαιρετικά να υποβάλει μηδενική φορολογική δήλωση, δεν επιβαρύνεται με την ελάχιστη ετήσια αντικειμενική δαπάνη διαβίωσης.
Η «παγίδα» του αυτοκινήτου
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις περιπτώσεις όπου ο νέος διαθέτει αυτοκίνητο ή άλλο περιουσιακό στοιχείο που δημιουργεί τεκμαρτό εισόδημα. Εφόσον υποβληθεί φορολογική δήλωση και ενεργοποιηθεί το σχετικό τεκμήριο, αυτό μπορεί να αμφισβητηθεί ως μαχητό, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Συγκεκριμένα, αυτό είναι δυνατό όταν αποδεικνύεται ότι ο νέος συγκατοικεί με συγγενείς πρώτου βαθμού που καλύπτουν τις δαπάνες διαβίωσής του, όταν υπηρετεί τη στρατιωτική του θητεία ή όταν είναι εγγεγραμμένος άνεργος και λαμβάνει επίδομα ή βοήθημα ανεργίας.
Η σωστή ενημέρωση για τις φορολογικές υποχρεώσεις από την πρώτη κιόλας χρονιά της ενηλικίωσης θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς βοηθά τους νέους να αποφύγουν λάθη, περιττές επιβαρύνσεις και προβλήματα κατά την υποβολή της φορολογικής τους δήλωσης.
