Η Κασσιανή (810-865) ήταν μια από τις πιο ξεχωριστές μορφές του Βυζαντίου: ποιήτρια, υμνογράφος, μουσικός και ηγούμενη.
Σε μια εποχή που σχεδόν όλα τα έργα γράφονταν από άνδρες, εκείνη όχι μόνο έγραψε, αλλά υπέγραφε με το όνομά της και δημιούργησε ύμνους που ακούγονται μέχρι σήμερα.
Ομορφιά και πνεύμα
Γεννημένη στην Κωνσταντινούπολη σε εύπορη οικογένεια, γρήγορα εντυπωσίασε για την ομορφιά και την εξυπνάδα της. Οι πηγές αναφέρουν ότι συμμετείχε σε μια από τις περίφημες «νυφοδιαλογές» της αυτοκρατορικής αυλής. Ο νεαρός αυτοκράτορας Θεόφιλος της είπε:
«Εκ γυναικός τὰ χείρω»
και εκείνη απάντησε:
«Καὶ ἐκ γυναικός τὰ κρείττω».
Η φράση αυτή έμεινε στην ιστορία ως δείγμα του πνεύματος και της αυτοπεποίθησής της.
Ηγουμενία και αγώνας
Όταν επέλεξε τον μοναχικό βίο, ίδρυσε ένα μοναστήρι κοντά στα τείχη της Κωνσταντινούπολης και έγινε ηγουμένη.
Η Κασσιανή έζησε σε δύσκολη εποχή, με διωγμούς εναντίον όσων τιμούσαν τις εικόνες. Παρότι μαστιγώθηκε και υπέστη κακουχίες, δεν σιώπησε ποτέ. Τα λόγια της είναι χαρακτηριστικά:
«Μισώ τη σιωπή όταν είναι καιρός να μιλήσω».
Δημιουργία και επιρροή
Η Κασσιανή έγραψε περίπου πενήντα ύμνους, από τους οποίους αρκετοί ακούγονται ακόμα στη βυζαντινή λειτουργία. Επίσης, άφησε πίσω της εκατοντάδες επιγράμματα και γνωμικά, στα οποία μιλούσε για ανθρώπινες αδυναμίες, φιλία, κοινωνικά θέματα και τη θέση της γυναίκας.
Οι σύγχρονοι μελετητές την χαρακτηρίζουν «σπάνιο φαινόμενο» της εποχής της. Η γραφή της επηρεάζεται από την αρχαία ελληνική παιδεία, αλλά τα νοήματά της είναι προσωπικά και συχνά τολμηρά. Δεν έγραφε απλώς για να υμνήσει το Θείο, αλλά για να καθοδηγήσει, να διδάξει, να κρίνει.
Μια γυναίκα που δεν ξέχασε κανείς
Η Κασσιανή πέθανε στην Κάσο γύρω στο 865.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία τη τιμά στις 7 Σεπτεμβρίου και η μορφή της εμφανίζεται συχνά σε εικόνες της Κυριακής της Ορθοδοξίας, ως υπερασπίστρια των εικόνων και του λόγου.
