Σήμερα, 3 Μαρτίου, η Εκκλησία τιμά τη μνήμη των Αγίων Κλεονίκου και Θεοδώρητου, δύο μαρτύρων της πρώτης χριστιανικής περιόδου, οι οποίοι συνδέθηκαν με το μαρτύριο του Αγίου Ευτροπίου και σφράγισαν με το αίμα τους την πίστη τους στον Χριστό.
Ο Άγιος Κλεόνικος έζησε κατά τους χρόνους των διωγμών του αυτοκράτορα Μαξιμιανού (τέλη 3ου – αρχές 4ου αιώνα μ.Χ.). Καταγόταν από την Αμάσεια του Πόντου, περιοχή όπου η χριστιανική κοινότητα είχε ήδη αναπτυχθεί, αλλά βρισκόταν υπό συνεχή απειλή.
Ήταν στενός συνεργάτης και συμπορευτής του Αγίου Ευτροπίου, αξιωματικού του ρωμαϊκού στρατού που ασπάστηκε τον Χριστιανισμό. Ο Κλεόνικος διακρινόταν για το ιεραποστολικό του φρόνημα, την παρρησία και την αταλάντευτη ομολογία της πίστεως.
Το μαρτύριο
Συνελήφθη μαζί με τους συντρόφους του και οδηγήθηκε ενώπιον του ηγεμόνα Ασκληπιόδωτου. Παρά τα βασανιστήρια – μαστιγώσεις, φυλάκιση, δημόσιο διασυρμό – δεν αρνήθηκε την πίστη του. Η στάση του ενίσχυε και τους άλλους χριστιανούς, γεγονός που εξόργισε τις αρχές.
Τελικά καταδικάστηκε σε σταυρικό θάνατο. Το μαρτύριό του θεωρήθηκε πράξη υπέρτατης μαρτυρίας και θυσίας, ενώ η Εκκλησία τον τίμησε ως αθλητή της πίστεως. Η μνήμη του εορτάζεται στις 3 Μαρτίου.
Ο Άγιος Κλεόνικος αποτελεί πρότυπο ανδρείας ενώπιον της κρατικής εξουσίας, αφοσίωσης στον Χριστό μέχρι θανάτου αλλά και ιεραποστολικής ευθύνης μέσα σε εχθρικό περιβάλλον. Η μορφή του εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των μεγάλων διωγμών πριν από την επικράτηση του Χριστιανισμού με το Διάταγμα των Μεδιολάνων (313 μ.Χ.).
Ο Άγιος Θεοδώρητος
Ο Άγιος Θεοδώρητος υπήρξε επίσης συμμάρτυρας του Αγίου Ευτροπίου και του Αγίου Κλεονίκου. Καταγόταν από την ίδια περιοχή και έζησε την ίδια περίοδο σφοδρών διωγμών.
Το όνομά του (Θεοδώρητος = «δώρο του Θεού») αντανακλά την πνευματική του πορεία. Ήταν άνθρωπος με σταθερή πίστη και πνευματική καλλιέργεια, γεγονός που τον καθιστούσε σημαντικό στήριγμα για την τοπική Εκκλησία.
Όπως και οι σύντροφοί του, συνελήφθη και υπέστη φρικτά βασανιστήρια. Οι πηγές αναφέρουν ότι υπέμεινε ξυλοδαρμούς και μαστιγώσεις, κακομεταχείριση στη φυλακή αλλά και πίεση να προσφέρει θυσία στα ειδωλολατρικά ιερά. Παρέμεινε αμετακίνητος στην ομολογία του Χριστού. Η στάση του χαρακτηριζόταν από πραότητα και πνευματική ειρήνη, ακόμη και ενώπιον του θανάτου.
Ο Θεοδώρητος παρέδωσε τη ζωή του μαρτυρικά, συμμετέχοντας στο κοινό μαρτύριο της ομάδας. Η Εκκλησία τον κατέγραψε στο Αγιολόγιο ως μάρτυρα της πίστεως, και η μνήμη του συνεορτάζεται με εκείνη των συντρόφων του.
Το ιστορικό πλαίσιο των διωγμών
Οι Άγιοι Κλεόνικος και Θεοδώρητος έζησαν σε μια εποχή κατά την οποία η ρωμαϊκή εξουσία θεωρούσε τον Χριστιανισμό απειλή για τη συνοχή της αυτοκρατορίας. Η άρνηση συμμετοχής στη λατρεία του αυτοκράτορα ισοδυναμούσε με πολιτική απείθεια.
Οι διωγμοί αυτοί κορυφώθηκαν λίγο πριν από την επικράτηση του Χριστιανισμού, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερο συμβολισμό στο μαρτύριό τους: θυσιάστηκαν λίγο πριν την ιστορική δικαίωση της πίστης που ομολογούσαν.
