Πολλοί αναρωτιούνται αν πρέπει να απαγορευτεί η πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Λες και κάνουν καλό στους ενηλίκους…
Αυτές τις ημέρες δικάζεται ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ της Microsoft για τον εθισμό που προκάλεσε σε μία κοπέλα το Instagram. Επίσης, έχουν υποβληθεί εναντίον του περίπου 3.000 αγωγές για τον ίδιο λόγο: εθισμός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
- Από τον Παναγιώτη Λιάκο
Η κατηγορία για εθισμό είναι απόλυτα δικαιολογημένη. Σχετική ανάλυση έχει κάνει και σε βιβλία και σε συνεντεύξεις του ο Τζάρον Λάνιερ, που θεωρείται φιλόσοφος στον τομέα του προγραμματισμού, αφού ήταν εις εκ των πρωτοπόρων σχεδιαστών προγραμμάτων εικονικής πραγματικότητας.
Ο Λάνιερ έχει δουλέψει στην Atari, στη Microsoft, έχει διδάξει σε πανεπιστήμια και το 2010 το «TIME» τον είχε εντάξει στη χορεία των 100 ανθρώπων με τη μεγαλύτερη επιρροή στον κόσμο. Εχει συγγράψει πέντε βιβλία. Για τον Λάνιερ μέρος της ρουτίνας του προγραμματισμού του «νέου τύπου» ανθρώπου είναι ο εθισμός στον ψηφιακό κόσμο. Κι αυτός ο εθισμός θυμίζει πολύ εκείνον του τζόγου:
«Οι άνθρωποι, γενικά, είναι εθισμένοι. Ο εθισμός αυτός από τεχνική άποψη είναι παρόμοιος με εκείνον του τζόγου. Οταν κάποιος εθίζεται στον τζόγο, δεν θέλει να το πιστέψει. Νομίζει ότι μπορεί να το ελέγξει, αλλά δεν μπορεί. Ετσι, αφού πάρα πολλοί είναι εθισμένοι σε αυτά τα μέσα, όταν τους μιλάς για αυτό, είναι εξαιρετικά δύσκολο να το καταλάβουν, επειδή είναι εθισμένοι. Βασικά, είναι σαν να είσαι υπνωτισμένος αλλά από έναν υπνωτιστή που δουλεύει για κάποιον άλλον! Είναι μια παράξενη κατάσταση». Το σκεπτικό του το αναλύει διεξοδικά στο βιβλίο του «Ten Arguments for Deleting Your Social Media Accounts Right Now» (βλ. εικόνα).
Τα είπε και σε συνέντευξη που παραχώρησε στο TRT World στις 14 Σεπτεμβρίου 2019*, στην οποία πρόσθεσε: «Επιχειρηματικά μοντέλα σαν το facebook και το twitter αλλά επίσης και η Google το μόνο προϊόν από το οποίο κερδίζουν χρήματα είναι η ικανότητα να επηρεάζουν και να αλλάζουν τις συμπεριφορές των χρηστών τους. Οπότε, εσύ δεν είσαι ο πελάτης τους. Πελάτης είναι ο διαφημιστής που βρίσκεται στο παρασκήνιο. Ο διαφημιστής πιστεύει ότι μπορεί να επωφεληθεί από μια μεταβολή σε όσα κάνεις και όσα σκέφτεσαι εσύ. Αυτό είναι δόλιο. Εσύ δεν είσαι σε θέση να αντιληφθείς τι σου κάνουν. Εφαρμόζονται διάφοροι παράξενοι αλγόριθμοι μετατροπής της συμπεριφοράς σου. ολα τα δεδομένα που αντλούνται χρησιμοποιούνται για να τροφοδοτούν αυτούς τους αλγορίθμους. […]
Οι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται τι ακριβώς συμβαίνει. Η άμεση εμπειρία σου χρησιμοποιώντας αυτά τα εργαλεία μπορεί να είναι αρκετά θετική και, αληθινά, από τη δική μου οπτική γωνία βλέπω ότι η δυνατότητα να συνδέομαι με φίλους και όλα τα σχετικά είναι εγγενές χαρακτηριστικό του διαδικτύου… Αυτό είναι καλό και αυθεντικό. Αυτό που με ανησυχεί, και εσύ -εξ ορισμού- δεν το γνωρίζεις, είναι η μετατροπή της συμπεριφοράς σου. Πραγματοποιείται με πολύ δόλιο τρόπο και σταδιακά, μέσω της χρήσης των τεχνικών του συμπεριφορισμού – ένας επιστημονικός κλάδος που μελετά πώς να αλλάζει τη συμπεριφορά οργανισμών όπως ο… άνθρωπος».
Και ποια είναι η λύση; Να εγκαταλείψετε άμεσα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Ερευνες έχουν αποδείξει ότι, αν εγκαταλείψεις τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, γίνεσαι πιο ευτυχισμένος, πιο παραγωγικός, έχεις περισσότερο χρόνο. Αυτό, όμως, ίσως είναι το λιγότερο. Οταν κάποιοι μπορέσουν και το κάνουν αυτό, η κοινωνία γύρω τους βελτιώνεται. Γίνεται πιο γαλήνια και οι άνθρωποι τείνουν να πιστεύουν περισσότερο στα γεγονότα. […] Το εκπληκτικό είναι ότι η τεχνολογία κατόρθωσε να επιδεινώσει κάθε “στρώμα” της ζωής των ανθρώπων αλλά, αφού υπάρχει εθισμός, είναι δύσκολο να γίνει η διαπίστωση».
*Μπορείτε να την παρακολουθήσετε εδώ:
Από τη στήλη «Περι πωλητικης» της «δημοκρατίας»