Δύο χρόνια πριν, στην έκθεσή του, περιέγραφε τις βρομιές στον οργανισμό και τους ψεύτικους ελέγχους, αλλά η κυβέρνηση φρόντισε να τη θάψει
Παρότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ ήταν ο οργανισμός που είχε την ευθύνη της καταβολής των ενισχύσεων, των ελέγχων και των διασταυρώσεων στοιχείων, ο οργανισμός στήριζε τη λειτουργία του σε ιδιώτες οι οποίοι είχαν και καθήκοντα «διοικητικής φύσης» χωρίς να μπορεί να παρέμβει. Την επισήμανση αυτή κάνει στην έκθεσή του το 2023 ο Συνήγορος του Πολίτη, που ασχολήθηκε με τον ΟΠΕΚΕΠΕ έπειτα από καταγγελίες πολιτών, την οποία κοινοποίησε στον τέως υπουργό Λευτέρη Αυγενάκη.
«Οι αρμοδιότητες που αναθέτει επί σειρά ετών ο ΟΠΕΚΕΠΕ σε ιδιώτες αναδόχους δεν περιορίζονται στην παροχή λογισμικού υποβολής ενιαίας αίτησης ενίσχυσης και την υποστήριξη σε τεχνολογικά θέματα. Περιλαμβάνουν καθήκοντα διοικητικής φύσης ως αναπόσπαστο τμήμα της διαδικασίας καταβολής επιδοτήσεων σε ανταπόκριση σχετικών αιτημάτων των παραγωγών. Σε αυτά τα καθήκοντα περιλαμβάνονται η διεξαγωγή διασταυρωτικών ελέγχων, η διόρθωση σφαλμάτων μέσω διοικητικών πράξεων αλλά και η πληροφόρηση αναφορικά με διοικητικές διαδικασίες. Η ανάθεση αυτή βάσει όσων προεκτέθηκαν φαίνεται να έχει ως αποτέλεσμα την εξάρτηση της διαδικασίας καταβολής επιδοτήσεων από την εταιρία – τεχνικό σύμβουλο και, κατά συνέπεια, την αποδυνάμωση του ΟΠΕΚΕΠΕ, ο οποίος, όπως αποδείχτηκε, αδυνατεί να επιτελέσει πλήρως το έργο του χωρίς τη συνδρομή του ιδιώτη αναδόχου» αναφέρεται στην έκθεση.
Εμπλοκές
Ο Συνήγορος εστιάζει και στο γεγονός ότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ λειτουργούσε υπό καθεστώς πίεσης, με αποτέλεσμα να υπάρχουν αλλεπάλληλες εμπλοκές που προέκυψαν στην πορεία του ΟΣΔΕ (Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Ελέγχου), στις διαδικασίες ανάδειξης τεχνικού συμβούλου και δημιουργούν σε κάθε περίπτωση κλίμα αβεβαιότητας ως προς τις επικείμενες ετήσιες πληρωμές. Επιπρόσθετα, βαίνουν εις βάρος τού κυρίως έργου και των καθηκόντων του ΟΠΕΚΕΠΕ: Πέραν τακτικών πληρωμών σειράς επιδοτήσεων σε ετήσια βάση, ο οργανισμός οφείλει να εξετάζει, να διορθώνει μέσω διοικητικών πράξεων και να υποβάλλει σε διασταυρωτικούς ελέγχους αιτήσεις ενίσχυσης προηγούμενων ετών.
Η διαδικασία αυτή απαιτεί ενεργά και σε πλήρη λειτουργία μηχανογραφικά συστήματα. Από την εμπειρία του Συνηγόρου του Πολίτη οι καθυστερήσεις στη διενέργεια διασταυρωτικών ελέγχων ενιαίων αιτήσεων ενίσχυσης παρελθόντων ετών είναι υπέρμετρες, έχουν αντίκτυπο στη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων παραγωγών σε δράσεις προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης και έχουν αποτελέσει αντικείμενο πληθώρας αναφορών. Το ζήτημα, μάλιστα, έθεσε η Αρχή με πρόσφατο έγγραφό της, στο οποίο επισημαίνει ότι οι εκκρεμότητες καταβολής ενισχύσεων παρελθόντων ετών που ανάγονται στα έτη 2014 ή 2015 θέτουν εν αμφιβόλω την αποτελεσματικότητα του συστήματος καταβολής των ενισχύσεων γενικότερα.
Οι έλεγχοι αυτοί συνδέονται με την προμήθεια και τη λειτουργία του κατάλληλου λογισμικού, που, όπως προκύπτει από σχετική συζήτηση στη Βουλή, επίκειται να αναπτυχθεί. Ας σημειωθεί εδώ ότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ στην ετήσια έκθεσή του ήδη από το έτος 2019, απαντώντας σε όσα διαλαμβάνονται στην ειδική έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη, ανέφερε ότι «η καταβολή ενισχύσεων αμέσως μετά την αποδοχή ενστάσεων δεν είναι εφικτή. Για την οριστική επίλυση αυτού του ζητήματος μελετάται η δυνατότητα ανάπτυξης μηχανογραφικού υποσυστήματος καταβολής πληρωμών σε μεμονωμένους δικαιούχους». Το σύστημα, ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει αναπτυχθεί.
Και ενώ η κατάσταση οδηγούσε σε αδιέξοδο , το ΥΠΑΑΤ δρομολόγησε την ενσωμάτωση των λειτουργιών στο ΟΣΔΕ στο κυβερνητικό νέφος. Ωστόσο, δεν είχαμε ανάλογα αποτελέσματα: «Προέκυψε, όμως, σειρά προβλημάτων τεχνικής φύσης, προφανώς διότι η μετάβαση έγινε εσπευσμένα, χωρίς να προηγηθούν η κατάλληλη μελέτη και η προετοιμασία. Παράλληλα, δεν παρασχέθηκαν στα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων η κατάλληλη υποστήριξη σε θέματα μηχανογράφησης αλλά και συνδρομή σε ζητήματα διοικητικής φύσης. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι εκπρόσωποι των ενώσεων δηλώσαν την πρόθεσή τους να στραφούν στον προηγούμενο τεχνικό σύμβουλο, καταβάλλοντας το σχετικό τίμημα, λόγω της λειτουργικότητας της φόρμας που παρείχε αλλά και της άμεσης ανταπόκρισής του σε ερωτήματά τους.
Παρά την προσπάθεια για ενίσχυση του θεσμικού ρόλου του ΟΠΕΚΕΠΕ με την ενσωμάτωση της ενιαίας αίτησης ενίσχυσης στο κυβερνητικό νέφος, ο κομβικός ρόλος των ιδιωτικών εταιριών στη διαδικασία καταβολής ενισχύσεων φαίνεται ότι συνεχίζεται, καθώς η ανάπτυξη και η προσαρμογή των απαιτούμενων πληροφοριακών συστημάτων και διασυνδέσεων που θα υποστηρίξουν την ΚΑΠ 2023-2027 ανατέθηκαν σε σύμπραξη εταιριών πληροφορικής».