Επιβεβαιώθηκε η «μυστική» ατζέντα, η οποία υλοποιήθηκε πλήρως και αποτυπώθηκε πολλάκις από τον Τούρκο πρόεδρο
Στον απόηχο της συνάντησης Μητσοτάκη – Ερντογάν στην Αγκυρα, όπου επιχειρήθηκε να παρουσιαστεί από τo Mέγαρο Μαξίμου ως ακόμα μία «ήρεμη» και ανέμελη σελίδα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, τα συμπεράσματα που προκύπτουν έρχονται να επιβεβαιώσουν το ακριβώς αντίθετο και εκθέτουν ανεπανόρθωτα τον Ελληνα πρωθυπουργό και τα κυβερνητικά στελέχη.
- Από τον Κώστα Καββαδία
Πίσω από το επικοινωνιακό σκηνικό των χαμόγελων, των εναγκαλισμών, των τραγουδιών και των… δώρων, ο απολογισμός που προκύπτει γεννά σοβαρά ερωτήματα για τον ερασιτεχνικά επικίνδυνο τρόπο με τον οποίο ασκείται η εξωτερική μας πολιτική στα χρόνια της διακυβέρνησης Μητσοτάκη και για το ποια ζητήματα συζητήθηκαν τελικά πίσω από τις κλειστές πόρτες.
Επιπλέον έκδηλη είναι η ανησυχία και για τη διπλωματική ευθυγράμμιση με την Αγκυρα σε ζητήματα γεωπολιτικής στρατηγικής, η οποία έρχεται σε σύγκρουση με παραδοσιακές συμμαχικές δυνάμεις. Ειδικότερα, το πρώτο συμπέρασμα που αναδεικνύεται είναι η ύπαρξη μιας μεγαλοπρεπούς «μυστικής» ατζέντας, η οποία υλοποιήθηκε πλήρως και αποτυπώθηκε πολλάκις και από τον Τούρκο πρόεδρο, ο οποίος επανέλαβε αρκετές φορές ότι η εκτενής συζήτηση που είχε με τον Κυριάκο Μητσοτάκη ήταν εφ’ όλης της ύλης και όχι επί συγκεκριμένων θεμάτων, όπως τόνιζε η ελληνική πλευρά πριν από το ραντεβού.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε την οδό μιας διπλωματίας που κινήθηκε σε μεγάλο βαθμό μακριά από τη λογοδοσία, καθώς, παρότι η συνάντηση παρουσιάστηκε παραπλανητικά τις προηγούμενες μέρες ως περιορισμένης ατζέντας και ήσσονος σημασίας, το εύρος των θεμάτων που βρέθηκαν στο τραπέζι δείχνει μια συνολική συζήτηση, με κρίσιμα ζητήματα να εξετάζονται χωρίς να έχει προηγηθεί σαφής ενημέρωση της κοινής γνώμης ή των πολιτικών δυνάμεων. Παράλληλα, μετά τη συνάντηση τα κυβερνητικά στελέχη, συντεταγμένα, επιχείρησαν να προβάλουν προς τα έξω μια σχεδόν ειδυλλιακή εικόνα που όλα είναι καλώς καμωμένα, με δημόσιες αναφορές για κοινά συμφέροντα και αγαστή συνεργασία.
Ωστόσο, το σκηνικό αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις εμπρηστικές κινήσεις της Αγκυρας τις προηγούμενες ημέρες, που περιελάμβαναν ωμή παρέμβαση στα εσωτερικά της χώρας, νέες NAVTEX και NOTAM που «γκριζάρουν» το Αιγαίο -και για τις οποίες δεν είπε κουβέντα ο Μητσοτάκης- και συνέχιση των γνωστών πρακτικών αμφισβήτησης και αναθεωρητισμού. Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλούν και οι συμφωνίες που είχαν συμφωνηθεί, όπως προκύπτει εδώ και αρκετές ημέρες, και απλώς αναγνώστηκαν και ανακοινώθηκαν τυπικά στο ραντεβού των δύο.
Η υπογραφή ενεργειακών και άλλων συνεργασιών παρουσιάστηκε ως θετικό βήμα, ωστόσο η απουσία αναλυτικής ενημέρωσης για το περιεχόμενό τους και για τον τρόπο με τον οποίο εντάσσονται στη συνολική στρατηγική της χώρας δημιουργεί ερωτήματα για τη διαδικασία λήψης αποφάσεων και για το επίπεδο λογοδοσίας και ελέγχου που συνοδεύει τέτοιες κινήσεις. Το χειρότερο είναι ότι αυτές οι συμφωνίες συνδιαμορφώνονταν την ίδια ώρα που η Αγκυρα εξαπέλυε ευθεία και προσβλητική επίθεση κατά του υπουργού Εθνικής Αμυνας Νίκου Δένδια, με την ελληνική κυβέρνηση να αδιαφορεί επιδεικτικά, έχοντας προφανώς τους δικούς της λόγους.
Την ίδια στιγμή, επίσης, κομβικά ζητήματα που θεωρούνται κρίσιμα για τα εθνικά μας συμφέροντα χάθηκαν στη μετάφραση και δεν βρέθηκαν ούτε ως υπόνοια στο επίκεντρο των δημόσιων δηλώσεων. Το θέμα του καλωδίου διασύνδεσης στο Αιγαίο παραμένει ασαφές ως προς το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, με τον πρωθυπουργό να μην ψελλίζει ούτε λέξη, ενώ αφωνία υπήρξε και για το δικαίωμα της επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια. Ακρως ανησυχητική ήταν και η ρητορική του πρωθυπουργού στο ζήτημα των μειονοτήτων.
Οι αναφορές του πρωθυπουργού για την ελληνική μειονότητα της Κωνσταντινούπολης προκάλεσαν εύλογες αντιδράσεις, καθώς η εικόνα που παρουσιάστηκε και περιέγραφε μια ακμάζουσα κοινότητα παρά τη συρρίκνωσή της δεν συμβαδίζει με τη ζοφερή πραγματικότητα μιας μειονότητας που κινδυνεύει πια με εξαφάνιση. Την ίδια στιγμή, η μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη διαρκώς αυξάνεται, απολαμβάνοντας μάλιστα ένα πλαίσιο… παχυλών δικαιωμάτων και ασυλίας που δεν συναντούν ούτε εντός των τειχών της Αγκυρας.
Εξοργιστικοί ήταν και οι πανηγυρικοί τόνοι της κυβέρνησης που επιχείρησε υποκριτικά να παρουσιάσει ως τεράστιας σημασίας γεγονός την άρση του casus belli που υπαινίχθηκε ο πρωθυπουργός κατά τη διάρκεια των κοινών δηλώσεων με τον Ταγίπ Ερντογάν. Στο κυβερνών κόμμα εγκλωβισμένοι στα επικοινωνιακά τους τεχνάσματα αδυνατούν να αντιληφθούν ότι η ουσία δεν βρίσκεται στις διατυπώσεις αλλά στη συνολική συμπεριφορά της Αγκυρας, που παραμένει αμείωτα προκλητική και επιθετική.
Επικοινωνιακό μήνυμα «όλα καλά, όλα ήρεμα»
Με την ορχήστρα να παίζει γνωστά ελληνικά και τουρκικά σουξέ, ανταλλαγή συμβολικών δώρων αλλά και γαστρονομικών απόψεων για την ελληνική και την τουρκική κουζίνα και ένα επιβλητικό video wall στο κέντρο της Αγκυρας που ανέφερε στα ελληνικά το μήνυμα «Καλώς ήρθατε στην Τουρκία, αξιότιμε πρωθυπουργέ», Μητσοτάκης και Ερντογάν φρόντισαν ακόμη και στο δείπνο τους να στείλουν το επικοινωνιακό μήνυμα «όλα καλά, όλα ήρεμα», σε πείσμα όσων διαφωνούν αλλά και σε πείσμα της ίδιας της πραγματικότητας.
Αναγνώρισε την Άγκυρα ως περιφερειακή δύναμη
Οι τραγικές διαστάσεις, όμως, της συνάντησης Μητσοτάκη – Ερντογάν εκτείνονται και σε ευρύτερο γεωπολιτικό επίπεδο, καθώς με ακατανόητο τρόπο και χωρίς να νιώσει την ανάγκη να δώσει λόγο σε κανέναν η στάση της Αθήνας απέναντι στον ρόλο της Τουρκίας ως περιφερειακού παίκτη άλλαξε άρδην, με την Αθήνα να παραβλέπει όσα δεν τη συμφέρουν και να αναγνωρίζει την Αγκυρα ως ευρύτερη περιφερειακή δύναμη, εγκρίνοντας μάλιστα την καταστροφική στρατηγική της Τουρκίας στη Συρία, εκεί όπου με τις ευλογίες του Ταγίπ Ερντογάν σφαγιάζονται καθημερινά οι σύμμαχοι Κούρδοι αλλά και μειονοτικές ομάδες χριστιανών, που ζουν διαρκώς με τον φόβο του αφανισμού από τα εγκληματικά σχέδια του τζιχαντιστή Τζολάνι.
Ισες αποστάσεις
Εξίσου ακατανόητα επικίνδυνη ήταν και η επιλογή του πρωθυπουργού να διατηρηθούν ίσες αποστάσεις με την Τουρκία και το Ισραήλ στο ζήτημα του Παλαιστινιακού και ιδίως σε σχέση με όσα εκτυλίσσονται στη Δυτική Οχθη, με τη διπλωματική γραμμή της χώρας να ευθυγραμμίζεται πλήρως -για τις ανάγκες προφανώς της διατήρησης των ήρεμων νερών- με την τουρκική πλευρά, σε σύγκρουση με τον παραδοσιακό σύμμαχο της χώρας το Ισραήλ. Σε ένα περιβάλλον όπου οι ελληνοτουρκικές σχέσεις παραμένουν εύθραυστες, η ανάγκη για σαφή ενημέρωση και για καθαρές κόκκινες γραμμές εμφανίζεται πιο επιτακτική από ποτέ.
Οι κινήσεις της κυβέρνησης, όπως αποτυπώνονται στον απόηχο της συνάντησης, δείχνουν μια προσπάθεια διατήρησης ισορροπιών, αλλά ταυτόχρονα αφήνουν ανοιχτό το ερώτημα για το αν η επιδίωξη του κλίματος ηρεμίας συνοδεύεται από την απαιτούμενη διαφάνεια και πολιτική λογοδοσία.