Ο Αλέξης Τσίπρας παρουσιάζει στη Στέγη Ποντιακού Πολιτισμού στην Κοζάνη το βιβλίο του «Ιθάκη», σε μία εκδήλωση στην οποία τοποθετείται πολιτικά για όλα τα φλέγοντα ζητήματα της επικαιρότητας.
Ακολουθεί η ομιλία του Αλέξη Τσίπρα.
Φίλες και φίλοι,
Είναι πάντα χαρά μου να βρίσκομαι εδώ στην Κοζάνη, καρδιά της Δυτικής Μακεδονίας, που υπήρξε για πολλές δεκαετίες η ενεργειακή καρδιά της πατρίδας μας.
Της περιοχής που έθεσε τον ορυκτό της πλούτο, αλλά και το περιβάλλον της, τις ίδιες τις ζωές των ανθρώπων της, στην υπηρεσία της οικονομικής ανάπτυξης και της προκοπής της πατρίδας μας.
Και σήμερα, μετά την βίαιη και δίχως σχέδιο απολιγνιτοποίηση φυτοζωεί εγκαταλελειμμένη, με μια ανεργία στα ύψη, με νέους που φεύγουν, με περιβαλλοντικές πληγές που δεν έχουν κλείσει.
Σχεδίαζα λοιπόν σήμερα να αφιερώσω την ομιλία μου στην ανάγκη να προτείνουμε μια δίκαιη διέξοδο για τον τόπο σας. Τη Δυτική Μακεδονία, που δε ζητά ελεημοσύνη, ούτε μια θέση στις λίστες του ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά δικαίωμα στην αξιοπρέπεια και το μέλλον.
Θα ξεκινήσω όμως την παρέμβασή μου -και όλοι καταλαβαίνετε γιατί- από τη δυστοπία του πολέμου που βιώνουμε.
Από τις 165 μαθήτριες που σκοτώθηκαν στο Ιράν, το θανάσιμο πινγκ πονγκ των πυραύλων και των drones, τις πολεμικές ιαχές και τις εικόνες φρίκης που πλημμυρίζουν τους τηλεοπτικούς μας δέκτες.
Όχι δυστυχώς σε κάποια ταινία τρόμου, αλλά σε απευθείας μετάδοση της τρομακτικής πραγματικότητας. Η αγριότητα του πολέμου για πρώτη φορά με τόσο βαριές συνέπειες, αγγίζει όχι μόνο τη γειτονιά μας, αλλά κι εμάς.
Την Ελλάδα και τη Κύπρο. Γιατί αυτό που συμβαίνει στο Ιράν δεν είναι απλά μια περιφερειακή σύγκρουση. Είναι η είσοδος σε μια νέα εποχή γενικευμένης γεωπολιτικής αστάθειας.
Με τρομακτικούς κινδύνους που δεν αφορούν κάποιους άλλους, μακριά από μας. Αφορούν όλους μας. Γιατί κάθε βόμβα που πέφτει, κάθε drone που διασχίζει τον ουρανό, κάθε πύραυλος που μετατρέπει τη νύχτα σε μέρα απειλεί τις ζωές όλων μας.
Το δικαίωμά μας στην ασφάλεια.
Το δικαίωμά μας στην ευημερία.
Το δικαίωμά μας στην ειρήνη.
Και ανοίγει διάπλατα ένα νέο – τρομακτικό – κεφάλαιο της ανθρώπινης ιστορίας που βλέπουμε για μια ακόμη φορά να ξετυλίγεται από τη Μέση Ανατολή.
Με αυτουργούς κυρίως το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αλλά για να είμαστε απόλυτα ειλικρινείς, ξέρουμε ότι όλο αυτό δεν άρχισε με τον Πρόεδρο Τραμπ, απλά τώρα γίνεται χωρίς προσχήματα.
Το είδαμε στο Ιράκ.
Συνεχίστηκε με το Αφγανιστάν.
Μετά με τη Λιβύη.
Και με τη Συρία.
Και το είδαμε καθηλωμένοι από θλίψη και οργή να κορυφώνεται στη Γάζα.
Είδαμε επίσης τους Ευρωπαίους ηγέτες να καταδικάζουν – και ορθώς – την αιματηρή εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, Να καταδικάζουν, ορθώς, τη Χαμάς, για τη σφαγή αθώων ανθρώπων.
Αλλά να μην τολμούν – πρώτος και καλύτερος ο Έλληνας πρωθυπουργός – να πουν μια λέξη για τη γενοκτονία στη Γάζα. Τους είδαμε επίσης να επιβάλλουν κυρώσεις – και ορθώς – στη Ρωσία, για την εισβολή , την καταστροφή και τους 15,000 νεκρούς αμάχους στην Ουκρανία.
Αλλά να μην τολμούν να επιβάλουν απαγόρευση ούτε σε έναν ισραηλινό αξιωματούχο για τους δεκάδες χιλιάδες νεκρούς αμάχους στην Παλαιστίνη .
Τους είδαμε να στέλνουν όπλα στους Ουκρανούς για να αμυνθούν από τους ρωσικούς βομβαρδισμούς, αλλά να βγάζουν ανούσιες δηλώσεις υποστήριξης για τα παιδιά που έπεφταν νεκρά από σφαίρες ή ασιτία στη Γάζα.
Είδαμε τους Ευρωπαίους ηγέτες – και ορθά – να ανοίγουν την αγκαλιά τους στους 6 εκατομμύρια Ουκρανούς πρόσφυγες.
Αλλά τους είδαμε να κλείνουν τα σύνορα και να βγάζουν πύρινους λόγους για την «εισβολή» -έτσι την είπαν- 1,5 εκατομμυρίου Σύριων.
Σήμερα λοιπόν εμφανίζονται οι ηγέτες της ακροδεξιάς και κάνουν αυτό που έκαναν οι φασίστες προκάτοχοί τους στον μεσοπόλεμο.
Εκμεταλλεύονται τις αντιφάσεις, την υποκρισία, τη δειλία και την αδυναμία των νεοφιλελεύθερων πολιτικών των τελευταίων 35 χρόνων, για να μας πείσουν ότι ο μόνος δρόμος είναι η βία και ο κυνισμός.
Και στην Ελλάδα εκπρόσωποι αυτής της ακροδεξιάς ρητορικής δεν υπάρχουν μόνο σε περιθωριακά κόμματα, αλλά και στην ίδια την κυβέρνηση, με βασικούς εκφραστές τους υπουργούς υγείας και μετανάστευσης, που έχουν πια εγκαταλείψει τον αντισημιτισμό της νιότης τους και έχουν υιοθετήσει την πιο ακραία φιλοπόλεμη ρητορική.
Και αυτό το καινούργιο τρομακτικό κεφάλαιο που ανοίγει, σε αυτόν τον νέο – αλλά και τόσο παλιό – κόσμο, έχει μια σταθερά παντού : Το δίκαιο του ισχυρού.
Από την Ανατολή ως τη Δύση και από το Βορά έως το Νότο. Και σε ότι αφορά τη Δύση από την οποία προσδοκούσαμε τουλάχιστον τον σεβασμό σε ένα στοιχειώδες πλαίσιο κανόνων και διεθνούς Δικαίου, τι βλέπουμε;
Τις απειλές για τη Γροιλανδία, την παράνομη επέμβαση στη Βενεζουέλα, τη στήριξη της γενοκτονίας στη Γάζα, και εσχάτως τον Αμερικανό Πρόεδρο, μαζί με τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό να προχωρούν σε μια καταστροφική πολεμική επιχείρηση στο Ιράν, που βυθίζει την ευρύτερη περιοχή όλο και περισσότερο στον πόλεμο και στη βία.
Αυτό που κάποτε λέγαμε Δύση και αισθανόμασταν, αν όχι ευτυχείς τουλάχιστον ασφαλείς να ανήκουμε εκεί, έχει πλέον μετατραπεί σε άγρια Δύση.
Χωρίς κανόνες, χωρίς λογοδοσία και με μόνο γνώμονα τα εξόφθαλμα συμφέροντα των ισχυρών. Και παρακολουθώντας το δημόσιο διάλογο στη χώρα μας γι’ αυτόν τον πόλεμο, διαπιστώνεις ότι απουσιάζουν οι στοιχειώδεις παραδοχές.
Το ένα και στέρεο δεδομένο, πριν πάμε στις προθέσεις και τους σκοπούς, ομολογημένους και ανομολόγητους. Ότι η επίθεση του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών είναι παράνομη και παραβιάζει τις αρχές του διεθνούς δικαίου.
Και αυτό το λένε ευτυχώς, απολύτως ξεκάθαρα ο Πρωθυπουργός της Ισπανίας, αλλά και ο Γάλλος Πρόεδρος. Δεν τολμά όμως ούτε να το ψελλίσει ο Έλληνας πρωθυπουργός.
Δεν τολμά καν να πει ότι υπήρχε διπλωματικός δρόμος για τον έλεγχο των πυρηνικών του Ιράν. Και ότι ο Τραμπ ήταν αυτός που αποχώρησε από τη Συμφωνία το 2018.
Αντ’ αυτού είπε ρητά ότι «η ασφάλεια της ναυσιπλοίας και η σταθερότητα περνάνε από τον έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν».
Δηλαδή αυτό που ζούμε – με τους χιλιάδες Έλληνες εγκλωβισμένους σε εμπόλεμες ζώνες. Με τους 20,000 ναυτικούς και τα 200 δεξαμενόπλοια εγκλωβισμένα – συμβάλλει στην ασφάλεια τη ναυσιπλοίας και τη σταθερότητα;
Και θέλω με αυτήν την ευκαιρία να πω ότι οι σκέψεις μας είναι με αυτούς τους ανθρώπους και να καλέσω την κυβέρνηση να πράξει ό,τι χρειάζεται για την ασφαλή και άμεση επιστροφή τους στην Ελλάδα.
Φίλες και φίλοι,
Ο κος Μητσοτάκης δυστυχώς αποδεικνύεται μνημείο αμοραλισμού και υποτέλειας.
Θα θυμάστε, όσο Πρόεδρος των ΗΠΑ ήταν ο Μπάιντεν, πόσο επικριτικός ήταν ο ίδιος για τον Τραμπ.
Ακόμη και στις προσωπικές επιθέσεις που συχνά εξαπέλυε εναντίον μου χρησιμοποιούσε το όνομα Τραμπ και το χαρακτηρισμό Τραμπισμός, ως βρισιά και κατηγορία εις βάρος μου.
Και σήμερα εμφανίζεται ως πρόθυμος γελωτοποιός του Βασιλιά. Να σέρνεται στους διαδρόμους των Συνόδων του ΝΑΤΟ, εκλιπαρώντας αναξιοπρεπώς για μια συγκαταβατική του ματιά.
Να υπερασπίζεται και να δικαιολογεί τις πιο ακραίες επιλογές. Όπως έκανε στην περίπτωση της Βενεζουέλας- που δήλωσε ότι δεν είναι η ώρα να μιλήσουμε για το διεθνές δίκαιο.
Και όπως κάνει και τώρα, χωρίς να εκτίθεται ο ίδιος, αλλά αναθέτοντας τη «βρώμικη δουλειά» στα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ και τις ακροδεξιές εφεδρείες του.
Που από σημαιοφόροι της «σωστής πλευράς της ιστορίας» έγιναν σταυροφόροι της «ισχυρής πλευράς της ιστορίας».
Και επαναλαμβάνουν ξανά και ξανά και ξανά ότι δεν υπάρχει άλλη επιλογή για την Ευρώπη και ειδικά για την Ελλάδα, από τη στήριξη των ισχυρών.
Όσο και να παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο.
Όσα εγκλήματα και να διαπράττουν.
Μια νέα εκδοχή της φράσης There Is No Alternative -Δεν Υπάρχει Εναλλακτική- που ζήσαμε τα προηγούμενα χρόνια με τη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση.
Και το πιο θλιβερό είναι ότι οι πρωτοστάτες της εθνικής υποτέλειας, επιχειρούν να εμφανίσουν εμάς -που υποστηρίζουμε το διεθνές δίκαιο, τη σταθερότητα και την ειρήνη, αλλά και μια Ελλάδα ισχυρή και αξιοπρεπή που υπερασπίζεται αξίες και αρχέςείτε ως συμμάχους του θεοκρατικού και καταπιεστικού καθεστώτος του Ιράν, είτε ως ανεύθυνους που οδηγούμε τη χώρα σε κινδύνους.
Γνώριμη όμως μας είναι και η τακτική αυτή και οι προαγωγοί της.
Είναι οι ίδιοι που δεν δίστασαν να μας καταγγείλουν για τη Συμφωνία των Πρεσπών, ενώ γνώριζαν πόσο επωφελής είναι για τα εθνικά μας συμφέροντα.
Οι ίδιοι που μας χαρακτήρισαν εθνική εξαίρεση, όταν εκείνοι αποτέλεσαν τη μοναδική εξαίρεση στις κυβερνήσεις της Μεταπολίτευσης, που εγκατέλειψε την πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, μετατρέποντας τη χώρα σε πειθήνιο σύμμαχο, που λέει ναι σε όλα.
Οι ίδιοι που τώρα δε διστάζουν να βαφτίζουν ρεαλισμό την καταστροφή.
Τον πόλεμο.
Τον θάνατο.
Και επικίνδυνη ανευθυνότητα το διάλογο, τη διπλωματία, την επιδίωξη της ειρήνης.
Θέλω λοιπόν, σήμερα από εδώ, από την Κοζάνη, να στείλω ένα ξεκάθαρο μήνυμα:
Εμείς είμαστε οι ρεαλιστές,
εμείς είμαστε η σταθερότητα για τον τόπο
εμείς είμαστε η ασφάλεια για τον κάθε πολίτη.
Και ανεύθυνη κι επικίνδυνη είναι η κυβέρνηση Μητσοτάκη. Γιατί ρεαλιστής είναι αυτός που έχει την πατριωτική ευθύνη να προστατεύει τη χώρα του, ώστε να μην βρεθεί στη δίνη του πολέμου.
Και επικίνδυνα ανεύθυνος είναι αυτός που επιδίδεται σε πατριδοκάπηλες κορώνες τη στιγμή που καθιστά τη χώρα του μέρος του προβλήματος, για να κάνει το χατίρι στους ισχυρούς.
Ρεαλισμός είναι να οικοδομείς συμμαχίες στη βάση του διεθνούς δικαίου.
Ανευθυνότητα είναι να αναζητάς προστάτες και να κάνεις το παν για την εύνοιά τους, θυσιάζοντας το διεθνές δίκαιο και δημιουργώντας νέους εχθρούς.
Ρεαλισμός είναι να πιστεύεις ότι μόνο ο ιρανικός λαός και οι αγώνες του, μπορούν να οδηγήσουν τη χώρα στη δημοκρατία, όσο δύσκολο και αν είναι αυτό.
Επικίνδυνη ανευθυνότητα είναι να πιστεύεις ότι η δημοκρατία μπορεί να στεριώσει στο Ιράν με στρατιωτικές επεμβάσεις και υπό τη σημαία του Τραμπ και του Νετανιάχου.
Σκοτώνοντας παιδιά και αμάχους.
Που αλήθεια πέτυχε αυτό ;
Στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν, στη Λιβύη ή στη Συρία ;
Δεν μάθαμε από το πάθημα της διάλυσης αυτών των κρατών και την εξάπλωση της τρομοκρατικής τζιχάντ σε όλη την Ευρώπη ;
Ή μήπως αποτελεί προστασία και ασφάλεια η πιθανότητα και η χώρα μας πλέον να είναι στο στόχαστρο τέτοιων ομάδων;
Ρεαλισμός, σε μια τέτοια περίοδο που η Ανατολική Μεσόγειος φλέγεται και η Κύπρος δέχεται επιθέσεις, θα ήταν για παράδειγμα η σύγκληση της Συνόδου των Ευρωπαϊκών Χωρών του Νότου, πριν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Με σαφή μηνύματα τόσο για τη στήριξη της Κύπρου, όσο και για την ανάγκη να αποκτήσει επιτέλους η ΕΕ πολιτική για τη Μέση Ανατολή και το Παλαιστινιακό.
Ρεαλισμός θα ήταν η στήριξη Συνόδου ΕΕ-Ανατολικής Μεσογείου.
Ειδικά τώρα που η αμερικανική διπλωματία στην περιοχή, πάει από αποτυχία σε αποτυχία και υπάρχει χώρος για την ευρωπαϊκή.
Και όχι η επικίνδυνη ανευθυνότητα να βαφτίζεις την αμερικανική πρόταση για πενταμερή διάσκεψη δική σου, χωρίς τις παραμικρές εγγυήσεις από τον Τραμπ.
Και να κομπάζεις επειδή η Ελλάδα συμμετέχει στο πολεμικό μέτωπο ΗΠΑ-Ισραήλ, ή επειδή ο κ Νετανιάχου σε συμπεριλαμβάνει στο εξάγωνο μέτωπο που ανακοίνωσε, λίγες ώρες πριν την επέμβαση στο Ιράν.
Ρεαλισμός είναι να κρατάς τη χώρα σου μακριά από το πολεμικό μέτωπο και να υπερασπίζεσαι πάντα – και όχι αλά καρττο διεθνές δίκαιο.
Όπως έκανε με σαφήνεια ο Ισπανός Πρωθυπουργός.
Παρά το γεγονός ότι η χώρα του δεν κινδυνεύει άμεσα όπως εμείς, από τις επιπτώσεις του πολέμου.
Και δεν έχει την Κύπρο, ένα κομμάτι του ελληνισμού, στην καρδιά της σύρραξης.
Και προφανώς είναι αυτονόητο ότι θα έπρεπε να ανταποκριθούμε στο αίτημα της Κύπρου για αμυντική στήριξη.
Και ορθώς το πράξαμε.
Όπως ορθώς στείλαμε Patriot στην Κάρπαθο.
Αλλά την ίδια στιγμή είναι ανεύθυνο να δίνεις γραμμή σε ΜΜΕ μιλούν για την Ελλάδα ως εγγυήτρια δύναμη.
Και για ενεργοποίηση του ενιαίου αμυντικού δόγματος.
Ο πόλεμος στην περιοχή δεν πρέπει να γίνει αφορμή να εγκαταλείψουμε τη λύση του Κυπριακού ή να παγιωθεί η διχοτόμηση, το αντίθετο.
Πρέπει να αποτελέσει καμπάνα κινδύνου. Για να αγωνιστούμε για μια επανενωμένη και ομόσπονδη
Κύπρο, χωρίς εγγυητές και κατοχικά στρατεύματα. Γιατί μόνο μια δίκαιη και βιώσιμη λύση στη βάση των
αποφάσεων του ΟΗΕ μπορεί να εξασφαλίσει ειρήνη και σταθερότητα.
Και μόνο μια «αυτόνομη Ευρώπη», που είναι και το σύνθημα της Κυπριακής Προεδρίας της ΕΕ, μπορεί σε αυτό να συνεισφέρει. Αντιθέτως η ένταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟ μόνο σε νέους κινδύνους μπορεί να οδηγήσει. Καμία ασφάλεια και σταθερότητα δε μπορεί αυτή η προοπτική να επιφέρει στη πολύπαθη Κύπρο.
Φίλες και φίλοι,
Δεν υποτιμώ καθόλου, κάθε άλλο, το πόσο σύνθετες είναι οι γεωπολιτικές εξελίξεις.
Στην Ιθάκη, άλλωστε αναφέρομαι εκτενώς στην ευθύνη που βαραίνει έναν πρωθυπουργό, όταν καλείται να πάρει αποφάσεις που αφορούν την ακεραιότητα και την κυριαρχία της χώρας του.
Και ξέρω καλά, ότι στα εθνικά θέματα – στις στιγμές κρίσηςδεν υπάρχουν απλοϊκές απαντήσεις.
Αλλά επίσης ξέρω ένα πράγμα: Το συμφέρον της πατρίδας μας, είναι η διαρκής υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου και των συμμαχιών που βασίζονται σε αυτό.
Αυτό εξασφαλίζει μια ρεαλιστική, ενεργητική και πολυδιάστατη ελληνική εξωτερική πολιτική.
Αυτή η πολιτική που κατάφερε την επίλυση της διαφοράς μας με τη Βόρεια Μακεδονία, που εξασφάλισε την προστασία των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων το 2018 απέναντι στο Barbaros και που πέτυχε το πλαίσιο ευρωπαϊκών κυρώσεων στην Τουρκία, που ποτέ ο κ Μητσοτάκης δεν αξιοποίησε.
Αυτή θα πρέπει να είναι η πυξίδα μας για δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού και για οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ μας με την Τουρκία.
Αν το ξεχάσουμε αυτό, αν αποδεχτούμε ότι το μόνο δίκιο είναι το δίκιο του ισχυρού προστάτη μας, θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι να υποστούμε και τις συνέπειες της επιλογής μας.
Και αυτή η χώρα έχει πληρώσει πολύ ακριβά το συνδυασμό του αλαζονικού εθνικισμού και της εξάρτησης από προστάτες στο παρελθόν.
Το πλήρωσε στη Μικρασιατική Καταστροφή.
Το πλήρωσε με τον Εμφύλιο.
Το πλήρωσε στην Κύπρο.
Το ξέρετε καλά όσοι από εσάς, εδώ στην Κοζάνη, έχετε προσφυγική καταγωγή.
Το ξέρει κάθε Έλληνας και Ελληνίδα που ανατρίχιασε με τις φωτογραφίες από τους πατριώτες κομμουνιστές στη μάντρα της Καισαριανής.
Το ξέρουν οι πολίτες της ανεξάρτητης, αλλά δυστυχώς ακόμα διαιρεμένης, Κύπρου.
Η πατριδοκαπηλία δεν έχει σχέση με τον πατριωτισμό. Και εξυπηρετεί πάντοτε τα συμφέροντα του αντιπάλου. Η δε υποτέλεια στους «προστάτες» οδηγεί σε εθνικές καταστροφές.
Φαντάζομαι όμως τον αντίλογο:
Μπορεί η Ελλάδα, να κάνει κάτι άλλο από το να υποταχτεί;
Η απάντηση είναι Ναι.
Μπορεί.
Όχι μόνο επειδή είναι το σωστό.
Αλλά διότι ειδικά σε έναν κόσμο όπου κυριαρχεί το δίκαιο του ισχυρού, το χειρότερο που μπορεί να κάνει μια χώρα είναι να αφήνει τον φόβο να καθοδηγεί την εξωτερική της πολιτική. Και να φαίνεται αδύναμη.
Είναι άραγε αδύναμη η Ισπανία του Σάντσεθ που διεκδίκησε το συμφέρον της χώρας του; Και δυνατή η Γερμανία του Μερτς, που στάθηκε χλωμός και άφωνος μπροστά στις προσβολές του πλανητάρχη στο Οβάλ γραφείο ;
Και σας θυμίζω ότι ο Ισπανός πρωθυπουργός δεν δρα από κάποια δήθεν αριστερή ιδεοληψία. Τα συμφέροντα του λαού του υπερασπίζεται. Γιατί έμαθε από το πάθημα της εμπλοκής της χώρας του στον
πόλεμο του Ιράκ από την Ισπανική Δεξιά πριν 22 χρόνια. Που οδήγησε σε ένα φρικτό τρομοκρατικό χτύπημα στη Μαδρίτη, με σχεδόν 200 νεκρούς και 2000 τραυματίες.
Σήμερα, λοιπόν, ενόψει αυτών των δραματικών εξελίξεων, θα πρέπει εμείς εδώ στην Ελλάδα να επαναξιολογήσουμε τη στρατηγική μας πυξίδα.
Δεν υπάρχει η πολυτέλεια να περιμένουμε λύσεις από την Ουάσιγκτον, τις Βρυξέλλες ή οπουδήποτε αλλού. Πρέπει να γίνουμε εμείς πιο ισχυροί, προκειμένου να προασπίσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα.
Και πιο ανθεκτικοί ως κοινωνία απέναντι στις κρίσεις που υπάρχουν και σε αυτές που έρχονται. Για να παραμείνουμε πυλώνας ειρήνης, ασφάλειας και ανάπτυξης σε ένα ολοένα και πιο ασταθές περιβάλλον.
Αυτό σημαίνει να επανακαθορίσουμε τόσο τους στόχους μας, όσο και τις σαφείς κόκκινες γραμμές, σε όλους τους κρίσιμους τομείς της εξωτερικής και αμυντικής μας πολιτικής.
Και αυτό αφορά και την αμυντική μας συνεργασία με τις ΗΠΑ. Και το λέω ξεκάθαρα:
Κόκκινη γραμμή πρέπει να είναι η μη χρήση των στρατιωτικών μας εγκαταστάσεων για επιχειρήσεις που
μπορούν να θέσουν τη χώρα μας σε άμεσο κίνδυνο. Και επειδή γνωρίζω ότι θα σηκώσει συζήτηση η ξεκάθαρη αυτή μου τοποθέτηση:
Καλώ οποιονδήποτε Έλληνα πατριώτη και δημοκράτη να αναρωτηθεί αν θεωρεί ότι ευνοεί τα ελληνικά συμφέροντα και την ασφάλεια του ελληνικού λαού, το να δίνουμε σήμερα λευκή επιταγή στον Τραμπ.
Και αυτό το λέω εγώ, ο Έλληνας Πρωθυπουργός που στη θητεία του αναβάθμισε τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις. Αλλά δούλεψα και δουλέψαμε για σχέσεις σε αμοιβαία επωφελή βάση, χωρίς λευκές επιταγές.
Δυστυχώς, όμως, η σημερινή κυβέρνηση περιόρισε πολύ τα περιθώρια διαπραγμάτευσης της Ελλάδας.
Όπως γράφω και στην Ιθάκη, για χρόνια η αμερικανική ηγεσία ζητούσε από την Κυβέρνησή μας την ανανέωση της Σούδας σε πενταετή αντί για ετήσια βάση.
Ποτέ δεν καταλήξαμε, διότι δεν εξασφαλίσαμε για την Ελλάδα, τα ανταλλάγματα που δικαιούται.
Ο κος Μητσοτάκης, όμως, μέσα σε δύο χρόνια έδωσε όχι μόνο τη Σούδα αλλά και άλλες πέντε στρατιωτικές εγκαταστάσεις και το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης.
Όχι για πέντε χρόνια αλλά επ’ αόριστο και χωρίς κανένα αντάλλαγμα για την Ελλάδα.
Τα είχαμε πει τότε, αλλά δεν υπήρξε κανένας δισταγμός. Και ποιο ήταν το όφελος τη χώρας μας από αυτές τις γενναιόδωρες παραχωρήσεις ;
H ακύρωση του αγωγού Eastmed,
η πώληση των F16 στην Τουρκία,
η χλιαρή αμερικανική αντίδραση στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο,
και καμία αμερικανική αντίδραση όταν το Oruc Reis και τουρκικά πολεμικά έφταναν έξω από τη Ρόδο και το Καστελόριζο,
όπως και καμία αμερικανική αντίδραση στην ακύρωση από την Τουρκία του ηλεκτρικού καλωδίου στην Κάσο.
Φίλες και φίλοι
Συντρόφισσες και σύντροφοι
Ο πόλεμος είναι για τους πολλούς τραγωδία, αλλά για λίγους, ελάχιστους, είναι ευκαιρία. Το ξέρουμε όλοι αυτό από την ίδια μας την πείρα τα τελευταία χρόνια όπου η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει παραδώσει τη χώρα στα καρτελ και ιδιαίτερα σε αυτά της ενέργειας.
Όπου ο πόλεμος της Ουκρανίας τους έδωσε την ευκαιρία για μια πρωτοφανή κερδοσκοπική επέλαση.
Βασισμένη στην αφαίμαξη εκατομμυρίων νοικοκυριών. Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί και αμείλικτοι.
Το ρεύμα στην Ελλάδα είναι 11% ακριβότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Ακόμα κι αυτή όμως είναι μια παραπλανητική εικόνα, αν συνυπολογίσουμε την αγοραστική δύναμη των Ελλήνων. Τότε, με βάση τα δεδομένα της Eurostat, θα δούμε ότι το πραγματικό κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος για τους καταναλωτές στην Ελλάδα είναι 40% ακριβότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Είμαστε η 4η ακριβότερη χώρα μεταξύ των 27 της Ε.Ε. Κι αυτό δεν είναι «επίτευγμα» μόνο του Πούτιν ή του Ζελένσκι.
Είναι κυρίως κατόρθωμα του κυρίου Μητσοτάκη.
Ο οποίος έχει βαρύτατες ευθύνες για την παράδοση της ΔΕΗ στη συμμαχία των καρτέλ και την κερδοσκοπία.
Για τη βίαιη απολιγνιτοποίηση, καταστροφική τόσο για την ενεργειακή ανεξαρτησία της χώρας, όσο και για τη Δυτική Μακεδονία.
Και για την παράδοση βέβαια της περιοχής σας στην αδιαφορία, τον οικονομικό μαρασμό, το κοινωνικό αδιέξοδο.
Αυτές οι πολιτικές προδιαγράφουν το θολό μέλλον της περιοχής σας και της χώρας, αν ο πόλεμος συνεχιστεί.
Και αν δεν αντισταθούμε στη κυβέρνηση Μητσοτάκη και στις αντικοινωνικές πρακτικές της, ένα νέο κύμα ακρίβειας απειλεί την Ελλάδα.
Και κυρίως τα πιο ευάλωτα κοινωνικά στρώματα.
Ο πόλεμος πιέζει ήδη προς τα πάνω τις τιμές του πετρελαίου, και οι προβλέψεις για το πού θα φτάσουν μόνο αισιόδοξες δεν είναι.
Και αν δεν ληφθούν μέτρα η σκιά του θα πέσει στα σούπερ μάρκετ και στα είδη άμεσης ανάγκη για τα νοικοκυριά. Δεν μπορούμε, λοιπόν, να περιμένουμε με σταυρωμένα χέρια το «μοιραίο».
Η προάσπιση της πατρίδας και του ελληνισμού δεν απαιτεί μόνο την απαραίτητη αμυντική ασπίδα.
Απαιτεί και τη δημιουργία μιας ενεργειακής ασπίδας.
Που είναι ασπίδα για την οικονομία, την παραγωγή, τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις. Και ασπίδα κατά της ακρίβειας.
Με ριζική αλλαγή του ρόλου της ΔΕΗ, από συμμέτοχο και συνένοχο της κερδοσκοπίας, σε σύμμαχο της κοινωνίας και των νοικοκυριών.
Όπως επί διακυβέρνησής μας, που η τιμή του ρεύματος δεν αυξήθηκε ούτε κατά ένα ευρώ επι τεσσεράμισι ολόκληρα χρόνια.
Αλλά και με την άμεση λειτουργία της μονάδας Πτολεμαΐδα 5, που πληροί όλες τις σύγχρονες προδιαγραφές, όχι με εισαγόμενο φυσικό αέριο, αλλά με τα λιγνιτικά αποθέματα της περιοχής.
Και επιτρέψτε μου στο σημείο αυτό ένα σχόλιο:
Που είναι το Σχέδιο για τη Δίκαιη Μετάβαση, που επεξεργαστήκαμε με την ΕΕ;
Πώς αξιοποιούνται οι πόροι που προορίζονταν για την περιοχή σας;
Τι απέγινε η στήριξη των ενεργειακών κοινοτήτων;
Πού βρίσκονται τα μέτρα που το Σχέδιο προέβλεπε για τις επενδύσεις και το αύριο στη Δυτική Μακεδονία. Για να μη γίνει η περιοχή σας έρημη χώρα;
Για μια Μετάβαση, με δυο λόγια, με κοινωνικό πρόσημο;
Την ξέρετε την απάντηση.
Ο κύριος Μητσοτάκης, εξυπηρετώντας μεγάλα συμφέροντα, έσπευσε να κλείσει βίαια τους λιγνίτες το 2021, ενώ το Σχέδιο προέβλεπε ότι αυτό θα γινόταν το 2028, αφού πρωτίστως είχαν ληφθεί μια σειρά από μέτρα.
Έσπευσε όμως να πετάξει στον κάλαθο των αχρήστων κάθε πρόβλεψη και δέσμευση με κοινωνικό πρόσημο.
Εξαγγελίες του αέρα για δίκαιη μετάβαση και μετά από πέντε χρόνια μόνο το 8% από το σχετικό κονδύλι έχει εκταμιευτεί. Για όλη τη χώρα μάλιστα.
Αυτή είναι η ζοφερή πραγματικότητα.
Η ενεργειακή ασπίδα απαιτεί επίσης μια δέσμη μέτρων, που μπορούν να θεμελιώσουν ένα καθεστώς ενεργειακής ασφάλειας και να αλλάξουν τη ζωή τη δική σας αλλά και εκατομμυρίων Ελλήνων.
Απαιτεί συγκεκριμένα βήματα προς την ενεργειακή δημοκρατία.
Το Ινστιτούτο μας έχει αναλάβει, επεξεργάζεται και θα ανακοινώσει σύντομα έναν επιστημονικά άρτιο και κοινωνικά δίκαιο οδικό χάρτη.
Ο πόλεμος όμως δεν περιμένει.
Η κερδοσκοπία δεν περιμένει.
Οι ανάγκες δεν περιμένουν.
Γι’ αυτό σήμερα, από δω από την Κοζάνη, θέλω να ανακοινώσω κάποιες σημαντικές προτάσεις για τέσσερα μέτρα άμεσης ανάγκης, αλλά και προοπτικής.
Που εντάσσεται σε ένα ενιαίο όραμα για την εγκαθίδρυση της ενεργειακής δημοκρατίας όχι μόνο στη Δυτική Μακεδονία αλλά σε ολόκληρη τη χώρα.
Πρώτον: Δωρεάν ενέργεια για τη Δυτική Μακεδονία.
Προτείνουμε ένα εγγυημένο πακέτο για 20 χρόνια, δωρεάν ενέργειας για κάθε νοικοκυριό στις περιοχές απολιγνιτοποίησης μέσα από φωτοβολταϊκά πάρκα κοινοτικής ιδιοκτησίας και μέσα από εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό.
Παράλληλα, εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας σε κοινοτικό επίπεδο, ώστε η δωρεάν ενέργεια να είναι σταθερή και αξιόπιστη.
Επίσης, την ένταξη κάθε νοικοκυριού σε συνθήκες ενεργειακής φτώχειας στις περιοχές απολιγνιτοποίησης, σε σχήματα συλλογικής αυτοπαραγωγής, με πλήρη κάλυψη του
κόστους συμμετοχής από δημόσιους πόρους.
Και τέλος, την απόδοση όλων των εκτάσεων που αποδεσμεύονται από τον λιγνίτη σε νέους αγρότες για
καλλιέργεια.
Δεύτερον: Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο αναβάθμισης των ενεργειακών Κοινοτήτων.
Σήμερα, σχεδόν το 20% των Ελλήνων δεν μπορεί να ζεστάνει το σπίτι του. Το 40-45% ζει με ληξιπρόθεσμους λογαριασμούς. Και η απάντηση δεν είναι τα επιδόματα αλλά η αλλαγή ενεργειακής
δομής.
Προτείνουμε εθνικό στρατηγικό σχέδιο, στα πρότυπα χωρών όπως η Ολλανδία, που θα φέρει τις ενεργειακές κοινότητες στο 15% της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας την επόμενη πενταετία, με 200.000 πολίτες να συμμετέχουν ενεργά και τουλάχιστον 50.000 ευάλωτα νοικοκυριά να μπουν σε σχήματα συλλογικής αυτοπαραγωγής.
Με δέσμευση τουλάχιστον 10% του νέου ηλεκτρικού χώρου ανά Περιφέρεια για ενεργειακές κοινότητες ευρείας βάσης.
Αυτό σημαίνει: μείωση 40-70% ετησίως στον λογαριασμό ρεύματος κάθε νοικοκυριού που συμμετέχει.
Τέλος προβλέπουμε την απλοποίηση της αδειοδότησης, με σύσταση ενιαίας υπηρεσίας για τις ενεργειακές κοινότητες, ώστε να τελειώσει η γραφειοκρατική ομηρία.
Τρίτον: Φθηνή ενέργεια στους δήμους. Με υποχρεωτική σύσταση ενεργειακής κοινότητας σε κάθε δήμο άνω των 10.000 κατοίκων· μέσα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο του REPowerEU, που η κυβέρνηση προσποιείται ότι δεν υπάρχει.
Στόχος: Κάλυψη τουλάχιστον 15% των ενεργειακών αναγκών δημοτικών υποδομών μέσα στην επόμενη πενταετία. Φθηνότερη ύδρευση και άρδευση.
Αλλά και κάτι ακόμα: Θέσπιση, σε κάθε δήμο, δομή στήριξης για την ενεργειακή φτώχεια, ειδικής υπηρεσίας που θα εντάσσει ευάλωτα νοικοκυριά σε ενεργειακές κοινότητες, θα βοηθά στην
ενεργειακή αναβάθμιση σπιτιών, θα φροντίζει ώστε κανείς να μην μένει στο κρύο.
Τέταρτον : Ρήτρα ανταπόδοσης από τις μεγάλες επενδύσεις. Η κυβέρνηση σχεδιάζει το Giga Data Center στη Δυτική Μακεδονία. Ένα γιγάντιο υπολογιστικό κέντρο. Μια ενεργοβόρος επένδυση 2,3 δισεκατομμυρίων ευρώ, στον χώρο του Αγίου Δημητρίου.
Πρώτα από όλα η ενέργεια που θα απαιτηθεί θα πρέπει να παράγεται εξολοκλήρου από τους κατασκευαστές και όχι να απορροφά τη δική σας ενέργεια.
Επίσης, με βάση την αρχή της ανταποδοτικότητας στα νοικοκυριά των περιοχών που θα φιλοξενήσουν αυτές τις υποδομές θα πρέπει να προβλεφθεί η παροχή δωρεάν της βασικής τους ενέργειας.
Και τέλος η θερμότητα που θα παράγεται στα συστήματα ψύξης να αξιοποιηθεί για να τροφοδοτήσει τα δίκτυα τηλεθέρμανσης της περιοχής.
Δωρεάν βασική ενέργεια στα νοικοκυριά των περιοχών που φιλοξενούν αυτές τις υποδομές.
Φίλες και φίλοι,
Η Δυτική Μακεδονία μπορεί να γίνει η πρωτεύουσα της ενεργειακής δημοκρατίας στην Ελλάδα. Η ζωντανή απόδειξη ότι η μετάβαση δεν σημαίνει αποκλεισμό, αλλά συμμετοχή. Και δεν χρειάζεται να φανταστούμε πώς γίνεται· αρκεί να κοιτάξουμε γύρω μας.
Η Ισπανία θέσπισε εθνικό πλαίσιο για τις ενεργειακές κοινότητες, με δημόσια χρηματοδότηση και εξασφαλισμένη πρόσβαση στις δημοπρασίες ανανεώσιμης ενέργειας.
Η Πολωνία κινητοποίησε 2,4 δισεκατομμύρια ευρώ για οικονομική αναδιάρθρωση και νέες θέσεις εργασίας στις ανθρακικές περιοχές της.
Η Ολλανδία στηρίζει ενεργειακούς συνεταιρισμούς με επιδοτήσεις εκκίνησης και ρυθμιστικές απλοποιήσεις, και βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες με τις περισσότερες ενεργειακές κοινότητες στην Ευρώπη.
Το θεσμικό πλαίσιο υπάρχει. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες το προβλέπουν. Οι τεχνολογίες είναι ώριμες. Οι πόροι διαθέσιμοι. Οι πολίτες έτοιμοι.
Αυτό που λείπει είναι ένα: η πολιτική βούληση.
Μέσα σε δύσκολους καιρούς, σε μεγάλες φορτούνες για τη χώρα αποδείξαμε ένα πράγμα. ¨Ότι κάθε στιγμή, σε κάθε δυσκολία όσο μεγάλη κι αν ήταν, η έγνοια και η βούλησή μας ήταν το δημόσιο συμφέρον, όχι τα συμφέροντα των λίγων αλλά των πολλών. Το πατριωτικό συμφέρον.
Έτσι πορευτήκαμε και έτσι συνεχίζουμε.
Με μεγαλύτερη πείρα, με αίσθηση της ευθύνης για το λαό και τη πατρίδα και πάνω από όλα με εντιμότητα.
Με την ανάγκη για έναν νέο πατριωτισμό.
Ηθικό και κοινωνικό, ως προς την Πολιτεία που θέλουμε.
Διεκδικητικό και βασισμένο στο διεθνές δίκαιο, ως προς τα εθνικά μας συμφέροντα.
Έτσι θα πορευτούμε και στα νέα μας ταξίδια σε φουρτουνιασμένες θάλασσες.
Μαζί με σας, τους ανήσυχους πολίτες, τους δημοκρατικούς και προοδευτικούς πολίτες, συνταξιδιώτες.
Γιατί και θέλουμε και μπορούμε.
Να μην αποδεχτούμε τον πόλεμο ως φυσικό φαινόμενο.
Την κερδοσκοπία και την άγρια εκμετάλλευση ως κανόνα της ζωής μας.
Τη φτώχεια και την εγκατάλειψη ως το «γραφτό» και τη «μοίρα» μας.
Και θέλουμε και μπορούμε:
Να ονειρευτούμε μια άλλη Ελλάδα.
Να σχεδιάσουμε μια άλλη Ελλάδα.
Να ενωθούμε για μια άλλη Ελλάδα.
Να αγωνιστούμε για μια άλλη Ελλάδα.
Και να νικήσουμε.
Σας ευχαριστώ