Ενοχη σιωπή για τον «Αττίλα 3» και την παράνομη μεταστάθμευση των αμερικανικής κατασκευής F-16 στα Κατεχόμενα! Ολισθηρά παιχνίδια με τις δημοσκοπικές εντυπώσεις σε βάρος της χώρας
- Του Ανδρέα Καψαμπέλη
Η αποστολή στρατιωτικής βοήθειας από την Ελλάδα στην Κύπρο -μέσω φρεγατών Belharra, F-16 και ευρωπαϊκού πλέγματος προστασίας- είναι πράγματι ορθή και αναγκαία, ιδίως μετά τις ιρανικές επιθέσεις σε βρετανικές βάσεις και τις ραγδαίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Ωστόσο, παρά τον επικοινωνιακό ορυμαγδό των ημερών, αυτή η ενέργεια δεν απαλλάσσει την κυβέρνηση Μητσοτάκη από σοβαρές και εγκληματικές εν τέλει ευθύνες της σε τρία κρίσιμα μέτωπα που αφορούν την κυπριακή κυριαρχία και τα εθνικά συμφέροντα.
Καταρχάς συνεχίζεται η «ένοχη σιωπή» για την παράνομη ανάπτυξη τουρκικών F-16 στα Κατεχόμενα. Μόλις πριν από λίγες ημέρες η Αγκυρα μετέφερε έξι τέτοια αεροσκάφη (συνοδευόμενα από συστήματα αεράμυνας) στο παράνομο αεροδρόμιο Ερζιάν στα Κατεχόμενα, επικαλούμενη «λόγους ασφαλείας» εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν.
Στο αμερικανικό Κογκρέσο υπήρξαν σφοδρές αντιδράσεις από βουλευτές που χαρακτήρισαν την κίνηση «παραβίαση αμερικανικής νομοθεσίας περί εξαγωγών όπλων», «υπονόμευση κυριαρχίας της Κύπρου» και «κλιμάκωση εντάσεων», κάτι που θα έπρεπε να έχει πει αμέσως η ελληνική κυβέρνηση. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών περιορίστηκε σε μια γενική δήλωση ότι «η κατοχή δεν νομιμοποιεί στρατιωτικές κινήσεις». Δεν είναι τυχαία και η σημειολογία, καθώς η μεταφορά των F-16 έγινε την περασμένη Δευτέρα, ακριβώς την ημέρα και την ώρα που ο Κ. Μητσοτάκης επισκεπτόταν την Κύπρο προκειμένου να συναντηθεί με Μακρόν και Χριστοδουλίδη.
Δεν υπήρξε καμία επίσημη απαίτηση για άμεση απόσυρση, καμία ενεργοποίηση διαδικασιών στο ΝΑΤΟ ή στην Ε.Ε. Αυτό είναι παθητική στάση θεατή απέναντι σε ένα de facto βήμα στρατιωτικής διχοτόμησης που συνιστά το δεύτερο στάδιο της τραγωδίας. Ακρως αποκαλυπτικό είναι το σχετικό ρεπορτάζ της Κύρας Αδάμ.
Η κίνηση αυτή συγκρίνεται με «Αττίλα 3», έστω και με τη μορφή της στρατιωτικής κλιμάκωσης που η Τουρκία δοκιμάζει εν μέσω της παγκόσμιας προσοχής στο Ιράν. Σύμφωνα με το τουρκικό υπουργείο Αμυνας, η μεταστάθμευση έγινε «ως μέρος σταδιακού σχεδιασμού ενίσχυσης της ασφάλειας της ΤΔΒΚ», ενώ ο Κύπριος Πρόεδρος Χριστοδουλίδης τη χαρακτήρισε «αντίδραση» στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη. Και βεβαίως δεν προβλέπεται να αποσύρουν οι Τούρκοι τα F-16 μετά τη λήξη του πολέμου, σε αντίθεση με τις προαναγγελίες (ή και δεσμεύσεις) της ελληνικής κυβέρνησης ότι θα «επιστρέψουν» οι φρεγάτες και τα αεροσκάφη μας.
Σε ένα τρίτο επίπεδο εγκληματικών ευθυνών, πάει χαμένη η ευκαιρία για επιβολή κυρώσεων στον Ερντογάν. Η συγκυρία ήταν μοναδική, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν έχει δημιουργήσει ρωγμές στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ χρειάζονται σταθερότητα στην ανατολική Μεσόγειο. Η Ελλάδα και η Κύπρος θα μπορούσαν -και όφειλαν- να θέσουν το ζήτημα της τουρκικής παραβατικότητας στο τραπέζι, καλώντας τους εταίρους μας να αναλάβουν τις ευθύνες τους και απαιτώντας στοχευμένες κυρώσεις για την παράνομη κατοχή και τις νέες παραβάσεις. Αντίθετα, η Αθήνα προτίμησε να εστιάσει αποκλειστικά στην «αλληλεγγύη» και την ανθρωπιστική διάσταση, όπως στις κοινές δηλώσεις Μητσοτάκη – Μακρόν – Χριστοδουλίδη.
Αυτό το «παθητικό» προφίλ ενισχύει την τουρκική αποθράσυνση. Ενώ Αμερικανοί βουλευτές καταδικάζουν ανοιχτά, το Μαξίμου «σκύβει το κεφάλι», προκειμένου να μη διαταραχθούν οι σχέσεις με την Ουάσινγκτον εν μέσω της κρίσης. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης περιορίστηκε να δηλώσει ότι «απαγορεύεται η χρήση των F-16 για επιθετικές ενέργειες εκτός Τουρκίας», χωρίς να απαιτήσει καμία διεθνή παρέμβαση. Ούτε αναδεικνύει καν το γεγονός ότι ενώ η Ελλάδα έστειλε δυνάμεις για να προστατεύσει τη νομιμότητα στην Κύπρο, η Τουρκία υπερασπίζεται την παρανομία.
Στρουθοκαμηλίζοντας σκόπιμα, τα «γαλάζια» στελέχη ισχυρίζονται απλώς ότι η αποστολή των τουρκικών μαχητικών δεν μεταβάλλει ουσιαστικά την ισορροπία δυνάμεων στο νησί διότι, όπως λένε, στο βόρειο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου υπάρχει ήδη σημαντική στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας. Αλλωστε ο ίδιος ο κ. Μητσοτάκης στρουθοκαμήλισε πρώτος δηλώνοντας τη Δευτέρα, μετά τη συνάντηση με Μακρόν και Χριστοδουλίδη, ότι κάθε σπιθαμή ευρωπαϊκού εδάφους είναι απαραβίαστη, την ώρα που πάνω από το ένα τρίτο του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας τελεί υπό κατοχή και ως ευρωπαϊκό έδαφος επομένως είναι παραβιασμένο. Με άλλα λόγια, η Κύπρος δεν είναι απλώς Μεγαλόνησος. Είναι ευρωπαϊκό έδαφος υπό κατοχή και η σιωπή, σε καιρούς κρίσης, έχει τιμή.
Στο πλαίσιο αυτό είναι ηχηρή και η απουσία απαίτησης για «πάγωμα» της πώλησης F-35 στην Τουρκία, δεδομένου ότι οι συζητήσεις για επανένταξή της στο πρόγραμμα (ή ακόμα και άμεση πώληση) έχουν επανέλθει με ένταση. Η Ουάσινγκτον εξετάζει «workaround» λύσεις (π.χ., κήρυξη των S-400 ως «μη λειτουργικών») και συνδέει το θέμα με μεγάλη ενεργειακή συμφωνία 500 δισ. δολαρίων. Αν και μέλη της αμερικανικής Βουλής έχουν ήδη στείλει επιστολές (Πάππας, Μπιλιράκης, Τάιτους κ.ά.) που ζητούν απόρριψη, η ελληνική πλευρά δεν έχει θέσει όμως veto ή όρους.
Η άφεση αμαρτιών από τις ΗΠΑ στη Halkbank που ήταν «πλυντήριο» του ιρανικού χρήματος
Η σύνδεση με τη Halkbank και τις «ραγδαίες εξελίξεις» δεν είναι, στο μεταξύ, καθόλου τυχαία. Την ίδια στιγμή που η Αγκυρα ενισχύει τα Κατεχόμενα, η Ουάσινγκτον έκλεισε αυτές τις ημέρες τη μακροχρόνια υπόθεση της Halkbank με deferred prosecution agreement: καμία ομολογία ενοχής, κανένα πρόστιμο, μόνο υποχρέωση συμμόρφωσης και εποπτεία. Η τράπεζα κατηγορούνταν εδώ και χρόνια ότι λειτουργούσε ως «πλυντήριο» ιρανικού χρήματος (περίπου 20 δισ. δολαρίων). Η απόφαση συνδέεται ρητά με την «τουρκική βοήθεια» σε διαπραγματεύσεις για εκεχειρία στη Γάζα και απελευθέρωση ομήρων, αλλά και με την ευρύτερη ανάγκη σταθεροποίησης της Αγκυρας εν μέσω του πολέμου με το Ιράν.
Η Συμφωνία Αναστολής Δίωξης (DPA) για τη Halkbank τερματίζει μια δεκαετή δικαστική ομηρία που δηλητηρίαζε τις σχέσεις Ουάσινγκτον – Αγκυρας. Η χρονική στιγμή της απόφασης συνδέεται άμεσα με την κλιμάκωση της έντασης με το Ιράν, καθώς οι ΗΠΑ, υπό τη διοίκηση Τραμπ, επέλεξαν να ανταλλάξουν την ποινική δίωξη με την απόλυτη ευθυγράμμιση της Τουρκίας στο εμπάργκο κατά της Τεχεράνης.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη όχι μόνο δεν έχει σχολιάσει αυτή την «άφεση αμαρτιών», παρότι η Halkbank συνδέεται ιστορικά με πρόσωπα της οικογένειας του Ερντογάν αλλά και τον ίδιο, επιπλέον δεν δείχνει να αντιλαμβάνεται τι σηματοδοτεί. Το αποτέλεσμα είναι η Τουρκία να παίρνει «δώρο» από τις ΗΠΑ ακριβώς τη στιγμή που παραβιάζει την κυπριακή κυριαρχία και κλιμακώνει καθημερινά τις προκλήσεις κατά της Ελλάδας συνολικά.
Η κυβέρνηση το μόνο που κάνει είναι να παίζει «ολισθηρά» με τις εντυπώσεις μέσω των δημοσκοπήσεων. Παρουσιάζει την αποστολή βοήθειας (κάτι που είναι στοιχειωδώς αυτονόητο και επιβεβλημένο) ως επιτυχία, αλλά οχυρώνεται σε αυτό και αποφεύγει τις δύσκολες απαιτήσεις που θα μπορούσαν να δυσαρεστήσουν την Ουάσινγκτον, την οποία για καθαρά προσωπικούς πολιτικούς λόγους επιχειρεί να εξευμενίσει ο κ. Μητσοτάκης. Και αυτή η ιδιοτελής παθητικότητα κινδυνεύει να μετατραπεί σε μακροπρόθεσμο κόστος εγγράφοντας αρνητικές υποθήκες για τα συμφέροντα της χώρας με περαιτέρω τουρκική παγίωση στα Κατεχόμενα και όχι μόνο, εξοπλιστική υπεροπλία της Αγκυρας και αποδυνάμωση των ελληνικών θέσεων.