Ο Κώστας Τζαβάρας, ιστορικό στέλεχος της Ν.Δ. και πρώην βουλευτής, μιλά για την πολιτική κατάσταση, τα σκάνδαλα και το κράτος δικαίου
Μύδρους για την κατάσταση του κράτους δικαίου και τον τρόπο διαχείρισης κρίσιμων υποθέσεων εξαπέλυσε μιλώντας στη «δημοκρατία» ο Κώστας Τζαβάρας, ιστορικό στέλεχος της Ν.Δ., δικηγόρος και πρώην βουλευτής, εστιάζοντας στις σκανδαλώδεις υποθέσεις των Τεμπών, του ΟΠΕΚΕΠΕ και των υποκλοπών.
Εχετε εκφράσει προβληματισμό για τη λειτουργία της Δικαιοσύνης. Πώς συνδέεται αυτό με τα Τέμπη και τον ΟΠΕΚΕΠΕ;
Αυτά τα δύο θέματα συγκροτούν, εν ταυτώ, δύο σκάνδαλα. Το μεν πρώτο είναι σκάνδαλο δικαστικό, το δεύτερο πολιτικοοικονομικό. Ταυτόχρονα, όμως, αποτελούν και συμπτώματα μιας παρακμής που έχει φτάσει σε κορύφωση – θεσμικής, αξιακής και πολιτισμικής.
Τι παρατηρείτε σχετικά με τη δίκη των Τεμπών;
Το έγκλημα των Τεμπών, που είναι κρατικό έγκλημα, οφείλεται στο γεγονός ότι για πρώτη φορά η δικαστική εξουσία παρέλειψε να προστατεύσει τον χώρο στον οποίο διαπράχθηκε ένα μεγάλο έγκλημα, όπως επιβάλλει ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας. Η αδυναμία του κράτους να αποκαλύψει την αλήθεια και να απονείμει δικαιοσύνη -σε μια υπόθεση με 57 νεκρούς και περίπου 100 τραυματίες- συνδέεται αιτιωδώς με το γεγονός ότι, αμέσως μετά τη σύγκρουση των δύο τρένων, εμποδίστηκε η συλλογή του αποδεικτικού υλικού που είναι απαραίτητο για να υπάρξει δίκαιη δικαστική ετυμηγορία. Αν αυτό είχε συμβεί, θα είχαν δοθεί απαντήσεις σε κρίσιμα ερωτήματα που μέχρι σήμερα παραμένουν αναπάντητα – και πιθανόν δεν θα απαντηθούν ούτε στην κύρια δίκη. «Οταν γίνεται ένα έγκλημα, η προανάκριση έχει στόχο να συλλέξει όλα τα στοιχεία που υπάρχουν στον τόπο του συμβάντος και διασφαλίζουν την αποκάλυψη της αλήθειας. Ως γνωστόν, η αλήθεια μένει πάντα στον τόπο του εγκλήματος.
Δηλαδή εννοείτε ότι έγιναν σοβαρά λάθη στη διαχείριση του χώρου του εγκλήματος;
Εδώ συνέβη το πρωτοφανές: όσοι είχαν την υπηρεσιακή υποχρέωση να συλλέξουν αυτό το υλικό όχι μόνο παρέλειψαν να το κάνουν, αλλά επέτρεψαν σε «αλλότρια στοιχεία» να παρέμβουν στον χώρο. Εγινε τεχνητή αλλοίωση του τοπίου: μπαζώματα, μεταφορά χωματουργικού υλικού αναμεμειγμένου ακόμη και με ανθρώπινα υπολείμματα, με σκοπό τη συσκότιση της αλήθειας και την παρεμπόδιση της Δικαιοσύνης. Ολα όσα συμβαίνουν σήμερα αποτελούν πρωτοφανείς παραβιάσεις θεμελιωδών δικονομικών κανόνων και οφείλονται στην προσπάθεια συγκάλυψης της αρχικής παράλειψης. Προσωπικά πιστεύω ότι δεν πρόκειται να υπάρξει δίκαιη δίκη, γιατί η αρχική παράλειψη είναι τερατώδης και δεν έχει ερευνηθεί ούτε επισημανθεί όπως θα έπρεπε.
Μπορεί να υπάρξει αντίστοιχη θεσμική αντίδραση με το Watergate στο ζήτημα των υποκλοπών;
Δυστυχώς είναι δύσκολο κάτι τέτοιο να συμβεί στη χώρα μας, όσο υπάρχουν και λειτουργούν προβληματικά κενά στην ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης από την εκτελεστική εξουσία. Ομως, δεν είναι και ακατόρθωτο, γιατί προσωπικά πιστεύω ότι «υπάρχουν δικαστές εν Αθήναις». Ως γνωστόν, η Δικαιοσύνη δεν είναι γραμμένη ούτε προβλέπεται από κανέναν νόμο. Είναι το χάρισμα που εκπορεύεται από την ενεργό και γόνιμη συνείδηση του έντιμου, του ανεξάρτητου και του αμερόληπτου δικαστή. Είναι το δώρο που προσφέρει ο ανεξάρτητος δικαστής στην κοινωνία χωρίς να αναμένει καμιά ανταπόδοση απ’ αυτήν. Οταν όμως κατ’ εξαίρεση συμβαίνει η δικαστική εξουσία να επηρεάζεται από εξωθεσμικούς παράγοντες κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων της -ή όταν δεν είναι κατανεμημένα τα πιο πάνω ουσιαστικά προσόντα του ανεξάρτητου φρονήματος εξίσου μεταξύ των δικαστών-, τότε βρισκόμαστε μπροστά σε απρόβλεπτες διακυμάνσεις του δικαιοδοτικού έργου: για την ίδια υπόθεση δηλαδή, μπορεί να έχουμε αντιφατικές αποφάσεις διαφορετικών δικαστικών σχηματισμών χωρίς κάτι τέτοιο να δικαιολογείται επαρκώς από το περιεχόμενο της δικογραφίας. Τότε είναι βέβαιο ότι η δικαστική εξουσία δεν λειτουργεί όπως προβλέπει το Σύνταγμα. Αυτή η κατάσταση κρίσης αποτυπώθηκε ξεκάθαρα στην υπόθεση των υποκλοπών.
Αρα θεωρείτε ότι υπάρχουν κενά στη διερεύνηση της συγκεκριμένης υπόθεσης;
Η υπόθεση ξεκίνησε με βάση την προβλεπόμενη από τον νόμο διαδικασία, ήτοι από τον εισαγγελέα Πλημμελειοδικών, που είναι ο μόνος αρμόδιος κρατικός λειτουργός για την άσκηση ποινικής δίωξης, πλην όμως με τη δικαιολογία της «πληρέστερης έρευνας» παρενέβη η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου και αφαίρεσε την υπόθεση από αυτόν όχι για να ασκήσει ποινική δίωξη αλλά για να διεξαγάγει προκαταρκτική εξέταση. Με αποτέλεσμα ένα μέρος της υπόθεσης να αρχειοθετηθεί και ένα άλλο να φτάσει στο Μονομελές Πλημμελειοδικείο. Εκεί έγινε η ανατροπή, διότι το Μονομελές Πλημμελειοδικείο δεν υιοθέτησε τις παραδοχές του αντιεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, δεν περιορίστηκε στην τυπική εκδίκαση της υπόθεσης. Αντίθετα, ανέδειξε, μέσα από μια πληρέστατη αποδεικτική διαδικασία -σε έκταση περίπου 2.000 σελίδων- στοιχεία και γεγονότα που, όπως φαίνεται, δεν είχαν αξιολογηθεί δεόντως από την προηγούμενη έρευνα. Και ζήτησε την επανεξέταση όσων είχαν τεθεί στο αρχείο. Ολα αυτά δημιουργούν δικαιολογημένα ερωτηματικά που χρήζουν πειστικών απαντήσεων.
«Το κράτος μετατράπηκε σε διανομέα επιδοτήσεων»
Ποια είναι η άποψή σας για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ;
Ο ΟΠΕΚΕΠΕ είναι αναμφισβήτητα ένα σκάνδαλο που αποτελεί ακόμη ένα βαθύ σύμπτωμα παρακμής. Το κράτος μετατράπηκε σε διανομέα επιδοτήσεων και οι πόροι από τις Βρυξέλλες αντιμετωπίστηκαν ως «δώρο» που η εκάστοτε κυβέρνηση μοίραζε με πελατειακούς όρους. Το καινούργιο είναι ότι πλέον συμμετέχει σε αυτό και η κοινωνία. Κάποιες ομάδες επιτηδείων, με την ανοχή αν όχι και την ενθάρρυνση των υπευθύνων, παρίσταναν τους δικαιούχους και ελάμβαναν επιδοτήσεις εκατομμυρίων χωρίς να τις δικαιούνται. Πιστεύω ότι μετά τον ΟΠΕΚΕΠΕ θα δούμε να έρχονται και άλλες ιστορίες, τις οποίες η εγχώρια δικαστική εξουσία μέχρι σήμερα δεν φαίνεται να έχει ερευνήσει. Χρειάζεται να τονίσουμε ότι όλη αυτή η ιστορία ξεκίνησε από μια ανώνυμη καταγγελία αγανακτισμένων αγροτών, οι οποίοι, αφού ανεπιτυχώς εξάντλησαν όλα τα μέσα που τους προσφέρονταν, απευθύνθηκαν τελικά στην Ευρωπαία εισαγγελέα.