Ο Ο. Σεντίρ, διευθυντής της «Milliyet» και φερέφωνο του Ερντογάν, αποκάλυψε τα σχέδια για θεσμοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» υπό την απειλή του casus belli!
Κάθε είδους οικονομική, επιστημονική και περιβαλλοντική δραστηριότητα στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο υπόκειται πλέον στην άδεια της Τουρκίας».
- Γράφει ο Λάζαρος Καμπουρίδης*
Αυτός είναι ο τίτλος άρθρου της μεγάλης φιλοερντογανικής εφημερίδας «Milliyet», το οποίο υπογράφει ο διευθυντής της εφημερίδας Ο. Σεντίρ, ο οποίος δίνει το στίγμα του νέου νόμου, ο οποίος θα ψηφιστεί από την Τουρκική Εθνοσυνέλευση με σκοπό να κατοχυρωθούν με εσωτερικό νόμο του τουρκικού κράτους θαλάσσιες περιοχές στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, βαφτίζοντας στην ουσία αυτές ως περιοχές τουρκικής αρμοδιότητας.
Ο Ο. Σεντίρ θεωρείται άτομο του ερντογανικού συστήματος και οι θέσεις του απηχούν την κυβερνητική πολιτική της Τουρκίας. Η Τουρκία με τον νόμο αυτόν αντιδρά, μεταξύ των άλλων, στον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, στον ορισμό θαλάσσιων πάρκων και στις ρυθμίσεις ελέγχου περιοχών αλιείας της Ελλάδας. Μια σημαντική πτυχή του νόμου θα είναι οι κανονισμοί που αφορούν τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας, που αποτελούνται από την υφαλοκρηπίδα, τη συνορεύουσα ζώνη και την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, καθώς και άλλες θαλάσσιες περιοχές. Σύμφωνα με αυτόν τον νόμο, κάθε είδους οικονομική, επιστημονική και περιβαλλοντική δραστηριότητα στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη υπόκειται πλέον στην άδεια της Τουρκίας.
Σε μια άλλη σημαντική διάταξη του νόμου παρέχεται στον Τούρκο πρόεδρο η εξουσία να κηρύξει ως «Θάλασσα Ειδικού Καθεστώτος» περιοχές που η Τουρκία δεν έχει ακόμη ανακηρύξει ως Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, αλλά διατηρεί η Αγκυρα το δικαίωμα ελέγχου, διαχείρισης και παροχής άδειας για χρήση από άλλες χώρες. Με τον νόμο αυτόν καθίσταται σαφές ότι όσοι επιθυμούν να ασκήσουν οικονομική και εμπορική δραστηριότητα στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Τουρκίας ή στις θαλάσσιες περιοχές «ειδικού καθεστώτος» που θα κηρύξει η Τουρκία υπόκεινται στη συγκατάθεση της Τουρκίας.
Σε αυτόν τονίζεται ότι η δήλωση της Τουρκικής Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης του 1995 εξακολουθεί να ισχύει (σ.σ.: εννοεί το casus belli). Επίσης, διαμορφώνεται το νομικό πλαίσιο για τα μέτρα που θα ληφθούν εναντίον των ενεργειών Αθήνας. Oχι μόνο η αλιεία, αλλά κάθε είδους οικονομική, περιβαλλοντική και επιστημονική δραστηριότητα στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Τουρκίας θα υπόκειται στην άδεια της Αγκυρας.
Δικαιοδοσία
Ο νόμος που πρόκειται να ψηφιστεί δεν αφορά μόνο τις θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας της Τουρκίας, αλλά καλύπτει και άλλες θαλάσσιες περιοχές στις οποίες η Τουρκία μπορεί να ασκεί δικαιοδοσία, επικαλούμενη το Διεθνές Δίκαιο. Με αυτόν τον τρόπο κατοχυρώνεται το δικαίωμα της Τουρκίας να αξιοποιεί τις ελευθερίες της ανοιχτής θάλασσας και να αναπτύσσει δραστηριότητες πέραν των θαλάσσιων ζωνών δικαιοδοσίας της. Στο άρθρο αυτό, μεταξύ των άλλων, αναφέρεται χαρακτηριστικά:
«Ο τουρκικός νόμος περί θαλάσσιας δικαιοδοσίας, που θα θεσπιστεί 44 χρόνια μετά τον νόμο περί χωρικών υδάτων του Μαΐου 1982, περιέχει εξαιρετικά σημαντικές διατάξεις. Με τον νέο νόμο η Τουρκία θα θεσπίσει νομικά ένα όριο 12 ναυτικών μιλίων για τα χωρικά ύδατα στη Μαύρη Θάλασσα και τη Μεσόγειο. Στο Αιγαίο τα χωρικά ύδατα θα καταγράφονται ως 6 ναυτικά μίλια. Η πιο σημαντική πτυχή του νόμου θα είναι οι κανονισμοί που αφορούν τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας, που αποτελούνται από την υφαλοκρηπίδα, τη συνορεύουσα ζώνη και την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, καθώς και άλλες θαλάσσιες περιοχές.
Σύμφωνα με τον νόμο, κάθε είδους οικονομική, επιστημονική και περιβαλλοντική δραστηριότητα στις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες υπόκειται πλέον στην άδεια της Τουρκίας. Σε μια άλλη σημαντική διάταξη παρέχεται στον πρόεδρο η εξουσία να κηρύξει “Θάλασσα Ειδικού Καθεστώτος” περιοχές που η Τουρκία δεν έχει ακόμη ανακηρύξει ως Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη. Ο νόμος αυτός καθορίζει τα χωρικά ύδατα στο Αιγαίο στα 6 μίλια. Η πολιτική της Αγκυρας σε αυτό το θέμα είναι απολύτως σαφής. Σε ένα σενάριο όπου το πλάτος των χωρικών υδάτων στο Αιγαίο υπερβαίνει τα 6 μίλια, το ποσοστό των ανοιχτών θαλάσσιων περιοχών που βρίσκονται υπό την κυριαρχία της Τουρκίας θα μειωθεί σημαντικά.
Ακόμη πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι η Τουρκία δεν θα διαθέτει πλέον αδιάλειπτη θαλάσσια σύνδεση με τα διεθνή ύδατα. Για τον λόγο αυτόν η δήλωση της Τουρκικής Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης του 1995 εξακολουθεί να ισχύει (σ.σ.: εννοεί το casus belli). Το βασικό θέμα στο οποίο δεν έχουμε καταλήξει σε συμφωνία με την Ελλάδα στο Αιγαίο είναι το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας, αλλά αυτή η διαμάχη συνεχίζεται σε διάφορα επίπεδα.
Ενάντια στους χάρτες του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού που υπέβαλε η Αθήνα μέσω των πλατφορμών της Ε.Ε., η Τουρκία εκπόνησε το δικό της εθνικό σχέδιο και το υπέβαλε στην UNESCO και στα Ηνωμένα Εθνη. Με αυτή την κίνηση η Αγκυρα εμπόδισε την Αθήνα να νομιμοποιήσει τις αξιώσεις της για Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, οι οποίες δεν έχουν επίσημα ανακοινωθεί.
Η Ελλάδα προσπαθεί να λάβει μέτρα που θα παραβιάζουν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Τουρκίας, ανακηρύσσοντας «θαλάσσια πάρκα» και «απαγορευμένες για την αλιεία ζώνες» στο Αιγαίο, ενώ η Αγκυρα δήλωσε ότι θεωρεί άκυρα αυτά τα μέτρα. Με τον νόμο που πρόκειται να ψηφιστεί θα διαμορφωθεί το νομικό πλαίσιο για τα μέτρα που θα ληφθούν ενάντια στις ενέργειες της Αθήνας. Οχι μόνο η αλιεία, αλλά κάθε είδους οικονομική, περιβαλλοντική και επιστημονική δραστηριότητα στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Τουρκίας θα υπόκειται στην άδεια της Αγκυρας.
Πρέπει επίσης να εξεταστεί το υπό ψήφιση νομοσχέδιο υπό το πρίσμα της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, η οποία αποτελεί τη βάση των διαφορών μεταξύ Αγκυρας και Αθήνας. Η Αγκυρα θεωρεί το Αιγαίο Πέλαγος ως ημίκλειστη θάλασσα, καθώς μοιράζεται μεταξύ των δύο χωρών και συνδέεται με τις ανοιχτές θάλασσες μέσω στενών περασμάτων. Αυτό καθιστά το Αιγαίο «ιδιόμορφη» θάλασσα, όπως ορίζεται στο Διεθνές Δίκαιο ως “sui generis”.
Δεν είμαστε συμβαλλόμενο μέρος, αλλά όσον αφορά τα άρθρα 3, 33 και 121, βρίσκεται στη θέση του “Persistent Objector”, δηλαδή του “Συνεχούς Αντιρρησία”, όπως ορίζεται στο Διεθνές Δίκαιο. Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας ορίζει ότι τα κράτη που έχουν ακτές σε ημίκλειστες θάλασσες πρέπει να συνεργάζονται σε θέματα όπως η αλιεία, η προστασία του περιβάλλοντος και η επιστημονική έρευνα, και να μεριμνούν για τα αμοιβαία συμφέροντά τους, αλλά επειδή η Αθήνα δεν συμμορφώνεται με αυτό, η Τουρκία ενεργεί σύμφωνα με τις δικές της θέσεις.
Υποκατηγορίες
Αυτή η κατάσταση, που ισχύει για ολόκληρο το Αιγαίο, έχει και κάποιες υποκατηγορίες. Ο νόμος που πρόκειται να ψηφιστεί παρέχει στον πρόεδρο την εξουσία να κηρύξει “Θάλασσα Ειδικού Καθεστώτος” περιοχές που δεν έχει κηρύξει ως Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη. Ηδη υπάρχουν θαλάσσιες περιοχές ειδικού καθεστώτος, όπως η Ειδική Περιοχή Προστασίας του Περιβάλλοντος των Υποθαλάσσιων Ορέων της Φινίκης (Finike), το Βόρειο Αιγαίο και οι Θαλάσσιες Περιοχές Προστασίας Φέτχιγιε-Κας. Με τον νόμο, καθίσταται σαφές ότι όσοι επιθυμούν να ασκήσουν οικονομική και εμπορική δραστηριότητα στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Τουρκίας ή στις θαλάσσιες περιοχές ειδικού καθεστώτος που θα κηρύξει η Τουρκία υπόκεινται στην άδεια ή στη συγκατάθεση της Τουρκίας.
Ο νόμος που πρόκειται να ψηφιστεί δεν αφορά μόνο τις θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας της Τουρκίας. Καλύπτει επίσης άλλες θαλάσσιες περιοχές στις οποίες η Τουρκία μπορεί να ασκεί δικαιοδοσία σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο. Με αυτόν τον τρόπο κατοχυρώνεται το δικαίωμα της Τουρκίας να αξιοποιεί τις ελευθερίες της ανοιχτής θάλασσας και να αναπτύσσει δραστηριότητες πέραν των θαλάσσιων ζωνών δικαιοδοσίας της. Με τον νόμο που πρόκειται να ψηφιστεί, η Τουρκία δεν προβαίνει σε καμία ενέργεια κατά των δικαιωμάτων της Ελλάδας, όπως αυτά καθορίζονται από τη Συνθήκη της Λωζάννης.
Καθορίζεται ότι κάθε είδους δραστηριότητα που αφορά τον θαλάσσιο βυθό και το υπέδαφος στην τουρκική υφαλοκρηπίδα καθώς και κάθε είδους οικονομική, επιστημονική και περιβαλλοντική δραστηριότητα στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Τουρκίας υπόκεινται στην άδεια της Τουρκικής Δημοκρατίας. Ο νόμος ορίζει ότι η Τουρκική Δημοκρατία έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα να αποτρέπει παραβιάσεις της νομοθεσίας που αφορά τα τελωνεία, τα οικονομικά, τη μετανάστευση ή την υγεία, καθώς και τα πολιτιστικά αγαθά και την υποβρύχια πολιτιστική κληρονομιά στην ξηρά, στα εσωτερικά ύδατα ή στα χωρικά ύδατα της Τουρκίας, και να εξασφαλίζει την τιμωρία των παραβάσεων που έχουν διαπραχθεί.
Δηλαδή, με τον νόμο διασφαλίζεται η προστασία των πολιτικών, στρατιωτικών, διοικητικών, οικονομικών, περιβαλλοντικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων και συμφερόντων μας, τόσο στις τουρκικές θαλάσσιες ζώνες όσο και σε άλλες θαλάσσιες περιοχές, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο. Είναι ο νόμος εναλλακτικός της Συνθήκης του Μοντρέ;
Ο νόμος για τις τουρκικές θαλάσσιες ζώνες αρμοδιότητας που πρόκειται να εκδοθεί καταγράφει άλλη μια φορά ότι τα Στενά της Κωνσταντινούπολης, τα Στενά του Τσανάκαλε Προβόλος και η Θάλασσα του Μαρμαρά αποτελούν μέρος των τουρκικών εσωτερικών υδάτων. Στο σχέδιο νόμου καταγράφεται ότι διατηρούνται τα δικαιώματα και οι αρμοδιότητες της Τουρκίας που απορρέουν από τη νομοθεσία και τις διεθνείς συμφωνίες στις οποίες είναι συμβαλλόμενο μέρος, συμπεριλαμβανομένης της Συνθήκης του Μοντρέ για τα Στενά. Δηλαδή, η διέλευση ξένων πλοίων από τα τουρκικά στενά χωρίς στάση θα συνεχίσει να διέπεται από τη Συνθήκη του Μοντρέ για τα Στενά και τις σχετικές διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας, με βασικό τον Κανονισμό για τη Ρύθμιση της Θαλάσσιας Κυκλοφορίας στα Τουρκικά Στενά του 2019.
Ο νόμος για τις θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας της Τουρκίας που πρόκειται να ψηφιστεί έχει σκοπό την προστασία των δικαιωμάτων και των συμφερόντων της Τουρκίας στους τομείς της ενέργειας, της αλιείας, του περιβάλλοντος, της ασφάλειας, του πολιτισμού και των φυσικών περιοχών στα ύδατά της. Ο νόμος αυτός δεν επηρεάζει αρνητικά τη συμφωνία κατανομής της υφαλοκρηπίδας που έχει υπογραφεί με την ΤΔΒΚ (σ.σ.: εννοεί το ψευδοκράτος), ούτε το Πρωτόκολλο Συμφωνίας για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών δικαιοδοσίας που έχει υπογραφεί με τη Λιβύη. Ούτε καθιστά την Τουρκία συμβαλλόμενο μέρος της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Επικαιροποίηση
Αντίθετα, επικαιροποιεί τον νόμο που εκδόθηκε πριν από 44 χρόνια, ο οποίος δεν καλύπτει τις εξελίξεις και τους κινδύνους των τελευταίων δεκαετιών. Αντίθετα, εξασφαλίζει την ένταξη στις νομοθεσίες μας επί των νομικών ορισμών που δεν περιλαμβάνονται στο εσωτερικό μας δίκαιο, επειδή δεν είμαστε συμβαλλόμενο μέρος αυτής της συμφωνίας».
Συμπερασματικά, η Τουρκία με τον νόμο αυτόν ακυρώνει τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, τα θαλάσσια πάρκα και τις ρυθμίσεις ελέγχου αλιείας της Ελλάδας, κηρύσσει ένα νέο casus belli εναντίον της Αθήνας και αξιώνει την άδειά της για κάθε είδους ενέργεια η οποία πρόκειται να πραγματοποιηθεί στο Αιγαίο, συμπεριλαμβάνοντας θέματα επιστημονικών ερευνών, προστασίας θαλάσσιου περιβάλλοντος, αλιείας, πόντισης καλωδίων κ.ά. Η Ελλάδα θα πρέπει να προβάλει θεσμικά την αντίδρασή της στον ΟΗΕ και στην Ε.Ε., να επιταχύνει το εξοπλιστικό της πρόγραμμα και να προετοιμαστεί για απάντηση στο πεδίο.
*Αντιστράτηγος ε.α.