Την ώρα που ο Πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Χριστοδουλίδης απηύθυνε την καθιερωμένη ομιλία του από το βήμα της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, τουρκικά F-16 πραγματοποιούσαν «ασκήσεις εκπαίδευσης» νότια της Κύπρου, με το τουρκικό υπουργείο Αμυνας να συνδέει την άσκηση με την προστασία των δικαιωμάτων και των συμφερόντων της Τουρκίας στη Μεσόγειο.
- Από τον Νικ. Σταυρουλάκι
Η Αγκυρα κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να υπονομεύσει κάθε προσπάθεια επανέναρξης των συνομιλιών στο Κυπριακό, να αποτρέψει την διαδικασία επανένωσης και τελικά να επιτύχει τη διχοτόμηση.
Στην άσκηση πήραν μέρος τουρκικά μαχητικά F-16, οπλισμένα, υποστηριζόμενα από ιπτάμενα τάνκερ και αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας. Στην ανακοίνωσή του το τουρκικό υπουργείο Αμυνας διεμήνυσε χωρίς περιστροφές ότι οι ασκήσεις αυτές παράλληλα με την προβολή τουρκικής ισχύος στη νότια πλευρά της Μεγαλονήσου έχουν στόχο την προστασία των Τουρκοκυπρίων. Πρόκειται για σαφή προσπάθεια στρατιωτικοποίησης κάθε κίνησης που σχετίζεται με την Κύπρο, η οποία αποσκοπεί επικοινωνιακά στο μήνυμα ότι η Τουρκία ελέγχει την περιοχή, τίποτε δεν γίνεται χωρίς την έγκρισή της και δεν πρόκειται να υποχωρήσει από τις αξιώσεις της για τη δημιουργία δύο κρατών.
Την ίδια ώρα, το κατοχικό καθεστώς παρανομεί στη Νεκρή Ζώνη, μπροστά στα μάτια της UNFICYP. Το τελευταίο δίμηνο καταγράφονται τουλάχιστον δύο έως τρία περιστατικά παρενόχλησης Ελληνοκυπρίων γεωργών, με πιο πρόσφατο περιστατικό αυτό της Τετάρτης (23/9) Την ώρα που ο Ν. Χριστοδουλίδης προσφωνούσε τη γενική συνέλευση, δύο γεωργοί χρειάστηκαν τη βοήθεια της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ για να ολοκληρώσουν τις εργασίες τους.
Σε αυτό το διάστημα δύο Τούρκοι που επέβαιναν σε ένα όχημα του κατοχικού στρατού προσπάθησαν να απομακρύνουν τους γεωργούς από την περιοχή, ισχυριζόμενοι ότι, σύμφωνα με τον χάρτη που είχαν στα χέρια τους από το 1998, οι Ελληνοκύπριοι γεωργοί ήταν αυτοί που παραβίαζαν την περιοχή.
Τη ρητορική της Αγκυρας δεν τη διαμορφώνει μόνο ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν. Στην ίδια γραμμή, με πιο «στρογγυλές» λέξεις είναι και οι δηλώσεις του κατοχικού ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν, ο οποίος ομιλεί μεν για επανέναρξη των συνομιλιών, αλλά θέτει όρους που την υπονομεύουν εν τη γενέσει της. Με την άφιξή του στην έδρα του ΟΗΕ ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης επιδίωξε να ανοίξει τον κύκλο των επαφών του, πραγματοποιώντας την πρώτη του επίσημη συνάντηση με τον νέο πρωθυπουργό του Ην. Βασιλείου Αντριου Μπέρναμ στο κτίριο των Ην. Εθνών.
Ιστορικά, το Λονδίνο διατηρεί τον ρόλο του «συντάκτη» των περισσότερων σχεδίων «λύσης» για το Κυπριακό, που -εννοείται- είναι κομμένα και ραμμένα επάνω στα συμφέροντα της Βρετανίας στην περιοχή. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Ν. Χριστοδουλίδης έθεσε στον Βρετανό πρωθυπουργό την ανάγκη άσκησης βρετανικής πίεσης για την επανέναρξη των συνομιλιών, στη βάση της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας.
Ενδεικτική ήταν η εικόνα που αποτυπώθηκε κατά την επίσημη ομιλία του Νίκου Χριστοδουλίδη από το βήμα της Γ.Σ. Η τουρκική αντιπροσωπία επέλεξε να απουσιάζει πλήρως από την αίθουσα, αφήνοντας τα έδρανά της άδεια σε μια κίνηση ακραίας περιφρόνησης προς τη Λευκωσία. Στην αίθουσα, η μοναδική φιγούρα που παρακολουθούσε με θεσμικό ενδιαφέρον τη διαδικασία ήταν η προσωπική απεσταλμένη του γ.γ. του ΟΗΕ Μαρία Ανχελα Ολγκίν Κουεγιάρ, η οποία βρίσκεται στη Νέα Υόρκη για να καταθέσει τις εκθέσεις της και να διερευνήσει αν υπάρχει κοινό έδαφος συνέχειας.
Οι εντυπώσεις της είναι μάλλον απογοητευτικές. Η απουσία της Τουρκίας από την αίθουσα στέλνει μήνυμα ότι δεν αναγνωρίζει καν το δικαίωμα του προέδρου της Κύπρου να μιλά ως εκπρόσωπος ολόκληρου του νησιού, τορπιλίζοντας το κλίμα πριν καν αρχίσουν διεργασίες. Η συγκέντρωση των δεδομένων που διαμορφώνουν και το κλίμα στη Ν. Υόρκη οδηγούν σε ένα και μόνο συμπέρασμα. Το σχέδιο του Αντόνιο Γκουτέρες για σύγκληση πενταμερούς διάσκεψης έχει ουσιαστικά καταρρεύσει.
Η προσπάθεια του γ.γ. του ΟΗΕ να φέρει στο ίδιο τραπέζι την Ελλάδα, την Τουρκία, το Ην. Βασίλειο και τις δύο κοινότητες προσκρούει στην απόλυτη άρνηση της Αγκυρας, που θέτει ως όρο απαράβατο την αναγνώριση «κυριαρχικής ισότητας», να καθίσουν όλες οι πλευρές σε τραπέζι συνομιλιών.
Η τελική στάση της Τουρκίας αποδεικνύει ότι δεν επιδιώκει την παραμικρή γεφύρωση διαφορών αλλά την επιβολή των δικών της τετελεσμένων. Μέχρι στιγμής η ισχνή διπλωματική κινητικότητα στη Νέα Υόρκη, αντί να αποτελέσει το έναυσμα για κάποιου είδους έναρξη διαδικασίας συνομιλιών, εξελίσσεται σε μια απλή διαπίστωση, αυτήν της απόλυτης διαφωνίας. Η Λευκωσία «μάχεται» με τα όπλα του Διεθνούς Δικαίου απέναντι στην κατοχική δύναμη που προτάσσει μόνο την ισχύ των όπλων της.