Δύο εικοσάχρονοι στην ίδια χώρα, μπροστά στην ίδια ακριβώς κάλπη, έχοντας να αντιμετωπίσουν τα ίδια προβλήματα στην καθημερινότητά τους, ψηφίζουν τα εντελώς αντίθετα. Στις γερμανικές εκλογές του Φεβρουαρίου 2025 το 27% των νέων ανδρών 18 έως 24 ετών στήριξε το ταυτοτικό AfD, εκτοξεύοντάς το στη δεύτερη θέση με 20,8%. Την ίδια ώρα, το 35% των συνομήλικων γυναικών στράφηκε στην Die Linke. Η εικόνα αυτή διαπερνά οριζόντια ολόκληρη τη Δύση, αποκαλύπτοντας μια βαθιά ρωγμή που τέμνει τα δύο φύλα της ίδιας γενιάς.
Κοινωνιολογικές έρευνες ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 κατέγραφαν πώς η ανώτατη μόρφωση και η μαζική είσοδος των γυναικών στην αγορά εργασίας τις ωθούσαν σταθερά προς την «προοδευτική» ατζέντα. Διαχρονικές μελέτες σε χώρες του ΟΟΣΑ επιβεβαίωσαν ότι η απόκλιση τεκμαίρεται ως διαγενεακό φαινόμενο. Μετά το 2020, όμως, η διαδικασία επιταχύνθηκε ραγδαία, μετατρέποντας τις αποστάσεις σε αγεφύρωτο χάσμα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Gallup που παρουσίασαν οι «Financial Times», η απόσταση ανάμεσα στις γυναίκες και στους άνδρες 18 έως 30 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες κινείται στις περίπου 15 μονάδες στην πολιτική αυτοτοποθέτηση και φτάνει έως και τις 30 μονάδες στον σύνθετο δείκτη ιδεολογίας. Πρόκειται για διαφορά πενταπλάσια σε σύγκριση με το 2000. Στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές του 2024 οι αναλύσεις των exit polls έδειξαν την Κάμαλα Χάρις να συγκεντρώνει το 63% των νεαρών γυναικών, περιοριζόμενη στο 46% μεταξύ των ανδρών.
Μετρήσεις κατέγραψαν συνολικό χάσμα 51 μονάδων στους νέους κάτω των 30, με τους άνδρες να δίνουν καθαρό προβάδισμα στον Ντόναλντ Τραμπ και τις γυναίκες να στηρίζουν συντριπτικά τους Δημοκρατικούς. Στους Millennials η απόσταση έφτασε τις 31 μονάδες, στην Generation X τις 25. Στην άλλη πλευρά του Ειρηνικού, στη Νότια Κορέα, οι άνδρες στη δεκαετία των 20 ετών στήριξαν τους συντηρητικούς υποψηφίους, σε ποσοστό πάνω από 70%.
Στο νοτο
Η ίδια εικόνα αποτυπώνεται στη νότια Ευρώπη. Στην Πορτογαλία έρευνες κατέγραψαν το 31% των ανδρών 18 έως 24 ετών να ψηφίζει το Chega, έναντι μόλις 19% των γυναικών. Στη νεολαία της χώρας αντιστοιχούν σχεδόν πέντε ανδρικές ψήφοι προς τη Δεξιά για κάθε μία γυναικεία. Στην Ισπανία, τα δεδομένα των εκλογικών αναμετρήσεων φέρνουν το Vox στο 40% στους άνδρες 18 έως 34 ετών, με τις γυναίκες να κινούνται γύρω στο 20%.
Η Πολωνία προσφέρει την πιο χαρακτηριστική περίπτωση. Στις εκλογές του Οκτωβρίου 2023, με τη συμμετοχή να εκτινάσσεται στο 74,38%, οι νέοι άνδρες στράφηκαν μαζικά στο ταυτοτικό Konfederacja και οι νέες γυναίκες στην αριστερή Lewica. Στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών του 2025 ο Κάρολ Ναβρότσκι συγκέντρωσε το 54% των νέων ανδρών, ενώ ο φιλελεύθερος Ραφάλ Τζασκόφσκι εξασφάλισε ακριβώς το ίδιο ποσοστό, 54%, ανάμεσα στις νέες γυναίκες. Στη Βρετανία, οι άνδρες κάτω των 25 ετών ψήφισαν το Reform UK με διπλάσια συχνότητα από τις γυναίκες, οι οποίες προτίμησαν τους Πράσινους.
Στον ευρωπαϊκό Βορρά, έρευνες σε 16 κράτη καταγράφουν τριπλασιασμό του ιδεολογικού χάσματος των νέων μέσα σε μία δεκαετία, με επίκεντρο τη Φινλανδία, τη Σουηδία και τη Νορβηγία. Στη Φινλανδία το Κόμμα των Φινλανδών αναδείχθηκε δεύτερη δύναμη με καθαρό προβάδισμα στους νεαρούς άνδρες. Μελέτες για τις ευρωεκλογές του 2024 μέτρησαν τη στήριξη των νέων ανδρών προς τα πατριωτικά κόμματα πάνω από το 21%, έναντι 14% των γυναικών. Συνολικά, διακρατικές κοινωνιολογικές έρευνες σε 32 χώρες εντοπίζουν διεύρυνση της έμφυλης απόκλισης σε 11 ευρωπαϊκά κράτη, ανάμεσα στα οποία συγκαταλέγονται η Γαλλία, η Σουηδία, η Βρετανία και η Ελλάδα.
Πίσω από τα ποσοστά βρίσκεται ένα βαθύ αξιακό ρήγμα. Σε διεθνή έρευνα σε 24.000 πολίτες από 30 χώρες, το 57% των νεαρών ανδρών δήλωσε ότι η προσπάθεια για την ισότητα των γυναικών έχει φτάσει σε σημείο να δημιουργεί διακρίσεις σε βάρος των ίδιων, άποψη που συμμερίζεται μόλις το 36% των νεαρών γυναικών. Πανεπιστημιακές μελέτες δείχνουν ότι ακόμη κι όταν εξουδετερωθούν μεταβλητές όπως η μόρφωση, η εργασία, η θρησκευτικότητα και το μεταναστευτικό υπόβαθρο, το φύλο ή η στάση έναντι αυτού εξηγούν σημαντικό μέρος του χάσματος.
Η προοδευτική ελίτ επιμένει να χρεώνει την πολιτική αυτή μετατόπιση στους αλγορίθμους του TikTok και στους λεγόμενους ψηφιακούς «influencers». Πρόκειται για μια βολική υπεκφυγή.
Δυναμική
Στην πραγματικότητα, κοινωνικές και εκπαιδευτικές μελέτες φωτίζουν μια ουσιαστική βάση: οι γυναίκες κυριαρχούν πλέον αριθμητικά στα πανεπιστήμια, ενώ η ταυτοτική Δεξιά συσπειρώνει τους νέους άνδρες που αντιμετωπίζουν εργασιακή επισφάλεια και μένουν χωρίς πανεπιστημιακούς τίτλους. Οι νέοι άνδρες απομακρύνθηκαν από το πολιτικό κατεστημένο εξαιτίας ενός δημόσιου λόγου που τους μεταχειρίστηκε επί σειρά ετών ως φορείς ιστορικού προνομίου και συλλογικής ενοχής, αγνοώντας τα καθημερινά τους αδιέξοδα.
Η δυναμική αυτή, πάντως, έχει ήδη ριζώσει βαθιά. Η επόμενη μεγάλη εκλογική αναμέτρηση σε ολόκληρη τη Δύση θα διεξαχθεί κατά μήκος των δύο φύλων, εκθέτοντας όσους αντιμετωπίζουν τη λαϊκή βάση ως απλή ψηφιακή παρενέργεια. Οι δύο 20χρονοι της Γερμανίας έχουν διαλέξει όχθη. Και μαζί τους μια ολόκληρη γενιά.
Η εικόνα στην Ελλάδα και η δημογραφική γήρανση
Στην Ελλάδα η ίδια πραγματικότητα εκτυλίσσεται με πιο υπόγειο τρόπο. Στις ευρωεκλογές του Ιουνίου 2024 τα επεξεργασμένα στοιχεία των exit polls έδειξαν τη Νέα Δημοκρατία στους νέους 17 έως 24 ετών να κατρακυλά στο 16,1%, χάνοντας σχεδόν το μισό της ποσοστό μέσα σε μόλις έναν χρόνο. Τα κόμματα της πατριωτικής Δεξιάς ξεπέρασαν αθροιστικά το 18%, με τη Φωνή Λογικής να σημειώνει τις ισχυρότερες επιδόσεις της στη νεολαία.
Στη χώρα μας το χάσμα μεγαλώνει κυρίως επειδή οι νέες γυναίκες κινούνται με ταχύτερο ρυθμό προς την Αριστερά. Ομως, δεν επηρεάζει το αποτέλεσμα, όπως θα περίμενε κανείς. Κι αυτό διότι η δημογραφική γήρανση, με τους πολίτες άνω των 60 να αποτελούν το 40% του εκλογικού σώματος και τους νέους μόλις το 22%, λειτουργεί σήμερα ως κυματοθραύστης που συγκρατεί την άμεση αποτύπωση αυτών των ανακατατάξεων στο Κοινοβούλιο.