Την ώρα που η Κρήτη βρίσκεται αντιμέτωπη με ασφυκτικές μεταναστευτικές πιέσεις, με δεκάδες μετανάστες να καταφθάνουν στις ακτές της σε διαδοχικές αφίξεις, ο Θάνος Πλεύρης εξακολουθεί να επιστρατεύει εξαγγελίες, μελλοντικές συμφωνίες και ευρωπαϊκούς σχεδιασμούς, χωρίς να παρουσιάζει άμεση λύση για την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στο νησί.
Παρά την επιβαρυμένη εικόνα που ο ίδιος αναγνώρισε, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου επέλεξε, στη σημερινή του συνέντευξη που παραχώρησε, να αναδείξει το… ιστορικό χαμηλό των ροών στο Αιγαίο, την ώρα που η Κρήτη καλείται να διαχειριστεί τις συνέπειες της συνεχιζόμενης μεταναστευτικής κρίσης. Και ενώ οι αφίξεις απαιτούν άμεσες παρεμβάσεις, ο κυβερνητικός σχεδιασμός παραπέμπει σε μηχανισμούς που δεν έχουν ακόμη εγκριθεί και σε συμφωνίες που αναμένεται να υπογραφούν τους επόμενους μήνες.
Ο Θάνος Πλεύρης απέδωσε την αυξημένη πίεση στην Κρήτη στην αστάθεια που επικρατεί στη Λιβύη και στην έλλειψη συνεργασίας με τις εκεί αρχές, παραδεχόμενος ότι οι συνθήκες αυτές ευνοούν τη δράση των κυκλωμάτων διακίνησης. Παρότι, όμως, περιέγραψε με λεπτομέρειες ακόμη και τις διαδρομές που ακολουθούν οι μετανάστες μέχρι να φτάσουν στις ελληνικές ακτές, δεν ανακοίνωσε κάποια νέα παρέμβαση για τον περιορισμό των αφίξεων. Αντιθέτως, το μεγαλύτερο μέρος των αναφορών του επικεντρώθηκε στη μεταχείριση όσων έχουν ήδη εισέλθει στη χώρα, από τη μεταφορά τους σε δομές μέχρι την εξέταση των αιτημάτων ασύλου και τις διαδικασίες επιστροφής.
«Αν έχουν προφίλ που έχουν πιθανότητα να πάρουν άσυλο, μεταφέρονται σε ανοιχτές δομές. Αν το προφίλ τους είναι να μην πάρουν άσυλο, μεταφέρονται σε κλειστές δομές», ανέφερε, εξηγώντας παράλληλα ότι πολίτες του Μπαγκλαντές ταξιδεύουν μέσω χωρών του Κόλπου προς τη Βεγγάζη ή την Τρίπολη και στη συνέχεια επιχειρούν να περάσουν στην Ελλάδα ή την Ιταλία.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η αντίφαση στο ζήτημα των επιστροφών. Παρότι ο υπουργός τις προέβαλε ως βασική προτεραιότητα, αναγνώρισε ότι η υλοποίησή τους, ιδίως προς το Μπαγκλαντές, παραμένει σύνθετη διαδικασία, καθώς απαιτούνται ταυτοποίηση από την πρεσβεία και ειδικές αεροπορικές πτήσεις. «Στην Αίγυπτο όταν έχουμε ροές είναι μια χώρα που είναι κοντά, που έχει εμπορικές πτήσεις. Για το Μπαγκλαντές χρειάζονται μόνο πτήσεις charter», παραδέχθηκε.
Στις περίπου 6.000 επιστροφές παράτυπων μεταναστών από την αρχή του έτους στάθηκε ο υπουργός, χωρίς να παραθέσει αντίστοιχα στοιχεία για τις συνολικές αφίξεις και τις εκκρεμείς απελάσεις. Έτσι, ενώ παρουσίασε τον αριθμό των επιστροφών ως αποτέλεσμα της κυβερνητικής πολιτικής, δεν αποσαφήνισε πόσοι από όσους έχουν εισέλθει παράτυπα στη χώρα εξακολουθούν να παραμένουν σε αυτήν, ούτε πόσες αποφάσεις απομάκρυνσης εκκρεμούν.
Υπόσχεται επιστροφές χωρίς εξέταση ασύλου μέσω ευρωπαϊκού μηχανισμού
Κι ενώ η Κρήτη εξακολουθεί να δέχεται διαδοχικές αφίξεις μεταναστών, ο Θάνος Πλεύρης παρέπεμψε για ακόμη μία φορά σε μια ευρωπαϊκή λύση που παραμένει στα χαρτιά, παρουσιάζοντας ως βασικό όπλο της κυβέρνησης έναν έκτακτο μηχανισμό ο οποίος δεν έχει καν τεθεί σε εφαρμογή.
Ο υπουργός επικαλέστηκε την πρόταση του Κυριάκου Μητσοτάκη για αυξημένη επιτήρηση των συνόρων και άμεσες επιστροφές χωρίς προηγούμενη εξέταση αιτημάτων ασύλου σε συνθήκες έκτακτης μεταναστευτικής πίεσης, επιχειρώντας να προσδώσει ιδιαίτερη βαρύτητα στο γεγονός ότι, σύμφωνα με τον ίδιο, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν την έχει αποδεχθεί επί της αρχής. Μόνο που η κατ’ αρχήν αποδοχή απέχει από την οριστική έγκριση και, πολύ περισσότερο, από την εφαρμογή ενός μηχανισμού που θα μπορούσε να επιφέρει πραγματική αλλαγή στη διαχείριση των ροών.
«Η ελληνική πρόταση είναι ότι μόλις έχει ενεργοποιηθεί, επειδή ακριβώς είμαστε σε έκτακτη συνθήκη, όπως έρχεται, βγαίνει πράξη επιστροφής χωρίς εξέταση ασύλου και επιστρέφεται», διακήρυξε ο υπουργός, περιγράφοντας με βεβαιότητα μια διαδικασία για την οποία δεν ανακοίνωσε ούτε ημερομηνία ενεργοποίησης ούτε οριστικό ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Αντίστοιχα, δεν διευκρίνισε πώς θα συμβιβαστεί η προτεινόμενη παράκαμψη της εξέτασης ασύλου με τις υποχρεώσεις διεθνούς προστασίας, αφήνοντας ανοιχτά κρίσιμα νομικά και πρακτικά ζητήματα, την ώρα που η Κρήτη καλείται να αντιμετωπίσει τη μεταναστευτική πίεση με τα ήδη διαθέσιμα μέσα.
Σκληρά λόγια για κράτηση και απελάσεις, χωρίς αντίστοιχα αποτελέσματα
Σε ακόμη πιο αυστηρούς τόνους επιχείρησε να εμφανιστεί ο υπουργός στο ζήτημα των επιστροφών, επιστρατεύοντας απειλές εγκλεισμού και οικονομικά κίνητρα, την ώρα που ο ίδιος είχε προηγουμένως παραδεχθεί τις σοβαρές δυσκολίες στην απομάκρυνση μεταναστών από τη χώρα. Με τις επιστροφές να εξαρτώνται από χρονοβόρες διαδικασίες και τη συνεργασία τρίτων κρατών, ο υπουργός περιέγραψε με περισσή βεβαιότητα μια πολιτική αυστηρής κράτησης, χωρίς να εξηγήσει πώς οι εξαγγελίες αυτές θα μεταφραστούν σε περισσότερες πραγματοποιημένες απελάσεις.
«Τους λες ότι είσαι σε καθεστώς κράτησης. Δεν θα πάρεις χαρτιά. Θα σε κρατάω έγκλειστο και άρα η μόνη σου δυνατότητα είναι να επιστρέψεις δίνοντάς σου και ένα οικονομικό κίνητρο που δίνει η Ευρώπη», διακήρυξε, παρουσιάζοντας τον εγκλεισμό ως βασικό μοχλό πίεσης για την επιστροφή στις χώρες καταγωγής. Μόνο που η αυστηρότητα των δηλώσεων δεν αίρει τα εμπόδια που ο ίδιος περιέγραψε για την ταυτοποίηση, την εξασφάλιση πτήσεων και τη συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές άλλων κρατών.