Το μνημείο που στέκει εδώ και έναν αιώνα στην οδό Βασιλίσσης Σοφίας 75 θα έπρεπε να αποτελεί επίκεντρο εκδηλώσεων κατά της πολιτικής βίας, του μίσους, του δίχως όρια φατριασμού, του τυφλού φανατισμού και της κρατικής αυθαιρεσίας
Στις 30 Ιουλίου είχα την τιμή να μιλήσω στην εκδήλωση μνήμης και τιμής στον Ιωνα Δραγούμη, την οποία διοργάνωσαν η Ελληνική Ορθόδοξη Νεολαία – ΕΟΝ και η Επιτροπή Ενημερώσεως επί των Εθνικών Θεμάτων του Ιωάννη Γιαννάκενα. Η εκδήλωση έγινε μπροστά από την αναθηματική στήλη, η οποία στήθηκε στο σημείο όπου στις 31 Ιουλίου 1920 ο εθνικιστής πολιτικός, στοχαστής και φλογερός αγωνιστής για τη Μακεδονία μας έπεσε νεκρός από τις σφαίρες των βενιζελικών παρακρατικών.
- Του Παναγιώτη Λιάκου
Λίγες ημέρες μετά την εκδήλωση, στην οποία συμμετείχε πλήθος νεαρόκοσμου, το μνημείο πυρπολήθηκε από αναρχικούς με τη χρήση βομβών μολότοφ. Οι Αρχές έδειξαν από νωθρότητα έως απροθυμία να διαπιστώσουν ποιοι διέπραξαν αυτή την ασχήμια. Το μνημείο για τον Δραγούμη έχει αφεθεί στην τύχη του και είναι πολλά τα ανησυχητικά σημάδια για το μέλλον του. Κάποιοι επιθυμούν διακαώς να αφαιρεθεί από το σημείο όπου βρίσκεται επί της οδού Βασιλίσσης Σοφίας, απέναντι από το «Χίλτον». Η υπενθύμιση του έργου, των κειμένων και του τρόπου ζωής του Ιωνος Δραγούμη δεν βολεύει εξουσίες που αντιμετωπίζουν τα εθνικά ζητήματα σαν περιττούς «μπελάδες».
Τις τελευταίες ημέρες διακινείται στο διαδίκτυο κείμενο με θέμα τη διάσωση της στήλης του Ιωνος Δραγούμη στην Αθήνα. Ταυτόχρονα γίνεται συλλογή υπογραφών για το θέμα. Την έχουν υπογράψει εκατοντάδες εξέχουσες προσωπικότητες του συλλογικού βίου. Μπορείτε κι εσείς να βοηθήσετε τον αγώνα που γίνεται για τη διάσωση της στήλης του Ιωνος Δραγούμη συνυπογράφοντας το κείμενο της έκκλησης εδώ
Ακολουθεί το κείμενο: «Στο σημείο όπου, στις 31 Ιουλίου/13 Αυγούστου 1920, δολοφονήθηκε ο Ιων Δραγούμης στήθηκε το επόμενο έτος μια κομψή βυζαντινότροπη, μαρμάρινη αναθηματική στήλη, φιλοτεχνημένη από τον αρχιτέκτονα Αριστοτέλη Ζάχο, φίλο του νεκρού πολιτικού, λογοτέχνη και οραματιστή. Το 1923, το μνημείο καθαιρέθηκε από φανατικούς.
Κατά την αναστήλωσή του την ίδια χρονιά διαπιστώθηκε πως η επιγραφή της κύριας επιφάνειας είχε εξαλειφθεί σχεδόν ολόκληρη με σμίλη. Υστερα από μερικές ακόμα επιθέσεις που συνεχίστηκαν κατά το 1924 και είχαν μικρότερες συνέπειες, η στήλη αφέθηκε για μισόν αιώνα να περιμένει την “αποκατάστασή” της στις αρχές της Μεταπολίτευσης. Το καθολικά σβησμένο αρχικό της επίγραμμα καλύφθηκε έκτοτε με μαρμάρινη πλάκα, όπου πάνω της είναι γραμμένοι οι τέσσερις τελευταίοι στίχοι της “Νεκρικής Ωδής”, του ποιήματος που ο Κωστής Παλαμάς ολοκλήρωσε στις 8 Αυγούστου 1920 και αφιέρωσε στη μνήμη του Ιωνος Δραγούμη.
Τα επόμενα χρόνια, μέχρι και σήμερα, η στήλη παρέμεινε παραμελημένη, χωρίς να έχει ποτέ ληφθεί κάποια μέριμνα συντήρησής της από τους αρμόδιους φορείς, ενώ η φυτεμένη βλάστηση γύρω της είχε αφεθεί να καλύπτει το μισό σχεδόν ύψος του μνημείου κρύβοντάς το αντί να το αναδεικνύει. Στις 12 Αυγούστου 2025, το μνημείο πυρπολήθηκε με μολότοφ που έριξαν “άγνωστοι” πάνω σε στεφάνια που είχαν κατατεθεί τις προηγούμενες μέρες για την επέτειο της δολοφονίας του. Περιέργως, στο γεγονός δεν δόθηκε η παραμικρή δημοσιότητα από τα ΜΜΕ. Δεν υπήρξε καμία μέριμνα να κληθεί η Πυροσβεστική, δεν έγινε καμιά προσπάθεια να σβηστεί η φωτιά, απ’ όσο είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε.
Καμιά απόπειρα να εξασφαλισθεί υλικό από κάμερες γειτονικών οικιών ή γραφείων δεν έγινε για την ταυτοποίηση των δραστών και πλέον είναι αργά να αναζητηθεί και να ανακτηθεί τέτοιο υλικό. Δεν λήφθηκε καμιά πρωτοβουλία ούτε μέριμνα να κληθούν ειδικοί συντηρητές για να αποκαταστήσουν το μνημείο. Και όμως, το μνημείο αυτό, που στέκει εδώ και έναν αιώνα στην οδό Βασιλίσσης Σοφίας 75, σε ένα από τα κεντρικότερα σημεία της Αθήνας, δείχνει τη θέση όπου διαπράχθηκε μια ειδεχθής πολιτική δολοφονία, και αποτελεί αδιαμφισβήτητα ιστορικό τοπόσημο της πόλης των Αθηνών. Θα έπρεπε να αποτελεί εδώ και δεκαετίες, αντίθετα με αυτό που έχει καθιερωθεί και επιτραπεί να συμβαίνει, επίκεντρο εκδηλώσεων κατά της πολιτικής βίας, του μίσους, του δίχως όρια φατριασμού, του τυφλού φανατισμού, της κρατικής αυθαιρεσίας.
Θα έπρεπε να αποτελεί σημείο διακήρυξης εκ μέρους των ζωντανών κυττάρων της κοινωνίας πως ο υπεραιωνόβιος πια Εθνικός Διχασμός, που μόνον δεινά επέφερε στον τόπο, έπρεπε να έχει προ πολλού εκλείψει. Αλλωστε, πίσω από την πρωτοβουλία μας δεν υποκρύπτεται απολύτως καμία κομματική σκοπιμότητα και αυτή έχει ως αποκλειστικό στόχο την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης γύρω από τη συλλογική μας ιστορική μνήμη. Οσες και όσοι συνυπογράφουμε το κείμενο αυτό κάνουμε έκκληση προς τον Δήμο Αθηναίων, προς όλους τους ιθύνοντες και τους εμπλεκόμενους φορείς να καταρτίσουν άμεσα επιτροπή ειδικών εμπειρογνωμόνων και συντηρητών που θα ελέγξουν τη σημερινή κατάσταση του μνημείου ώστε να ξεκινήσει άμεσα η διαδικασία της αναγκαίας διάσωσης, προστασίας, αποκατάστασης και ανάδειξής του».
