Στο ταξίδι αναζητήσεως… του εκσυγχρονισμού του Αρχαιολογικού Μουσείου στο Βαθύ της Ιθάκης προχωρά το υπουργείο Πολιτισμού, ως καθοριστικό βήμα για την επαναλειτουργία του.
Το έργο επανέκθεσης του μουσείου εντάσσεται στο συνολικό έργο βελτιώσεως των μουσειακών υποδομών στο νησί, στη συντήρηση των τοιχογραφιών στους μεταβυζαντινούς ναούς Εισοδίων της Παναγίας Μαρουλάτικης, στον οικισμό Περαχώρι, και στους ναούς της Θεοτόκου Ευαγγελιστρίας και του Αγίου Γερασίμου, στον οικισμό Εξωγής.
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε σχετικώς ότι «μετά από αυτοψία που πραγματοποιήσαμε στο νησί κρίθηκαν αναγκαία τα έργα της κτιριακής αναβάθμισης, της βελτίωσης της προσβασιμότητας και της επανεκθέσεως της συλλογής του μουσείου, με στόχο τη βελτίωση της λειτουργίας του, της πρόσβασης στους χώρους του, αλλά και την ορθότερη ανάδειξη και κατανόηση των εκθεμάτων του.
Στην επανέκθεση της αρχαιολογικής συλλογής -με σύγχρονους, διεθνώς αποδεκτούς μουσειολογικούς όρους- επιτυγχάνονται η ανάδειξη της ιστορικής και συμβολικής σημασίας της Ιθάκης, καθώς και η παροχή μιας ολοκληρωμένης, προσβάσιμου και υψηλού επιπέδου μουσειακής εμπειρίας στο κοινό. Το κτίριο του Αρχαιολογικού Μουσείου, στον παραδοσιακό οικισμό του Βαθέως, στην Ιθάκη, αποτελεί τοπόσημο του νησιού».
Το μουσείο επαναλειτούργησε τον Αύγουστο του 2023 με ελεύθερη είσοδο, μετά την ολοκλήρωση των έργων κτιριακής αποκαταστάσεως, φιλοξενώντας την προσωρινή έκθεση «Στα ίχνη του Ομήρου: Ο Αετός στην Ιθάκη και η Ελληνική Αναγέννηση». Με επιλεγμένες αρχαιότητες και εποπτικό υλικό ανεδείχθη η σημασία του ιερού του Αετού και η σύνδεσίς του με την ομηρική παράδοση.
Κεντρικός άξονας της επανεκθέσεως αποτελεί η θεματική «Ιθάκη: Το παγκόσμιο σύμβολο», που αναδεικνύει τον νησιωτικό χαρακτήρα, τη διαχρονική σχέση της Ιθάκης με τη θάλασσα. Οπως επισημάνθηκε, «από την Πρώιμο Εποχή του Χαλκού έως και την Υστέρα Αρχαιότητα η Ιθάκη προβάλλεται ως τόπος αναχωρήσεως και επιστροφής, ως σημείο αναφοράς της Οδύσσειας, αλλά και ως χώρος δημιουργικής αφομοιώσεως επιρροών, με ακμαία και διακριτή τοπική παράδοση».
Η μόνιμος έκθεσις του Αρχαιολογικού Μουσείου οργανώνεται σε έξι ενότητες, από το χρονολόγιο έως την πολιτειακή οργάνωση της Ιθάκης και το ιερό του Οδυσσέως, καταλαμβάνοντας περίπου εμβαδόν 185 τ.μ. Η εκθεσιακή πορεία εκκινεί με την εισαγωγική ενότητα στον χώρο υποδοχής, συνεχίζεται ακολουθούσα τη διάταξη των αιθουσών της ανατολικής πτέρυγος και ολοκληρούται με την τελευταία ενότητα που αναπτύσσεται γραμμικώς επί του διαδρόμου.
Ο μουσειογραφικός σχεδιασμός επιδιώκει τη δημιουργία ενιαίας μορφολογικής ταυτότητος, προκειμένου να αρθούν λειτουργικές και αισθητικές αστοχίες του κτιρίου. Το Αρχαιολογικό Μουσείο Βαθέως ιδρύθηκε τη δεκαετία 1960-1970, σε οικόπεδο που παρεχώρησε ο Δήμος Ιθάκης, εντός του παραδοσιακού οικισμού, εγγύς της πλατείας και της παραλιακής οδού.
