Από την Ηπειρο μέχρι το Ιόνιο και από το ρεμπέτικο έως τη τζαζ, ο Νίκος Ζουρνής χαρτογραφεί τον δικό του ξεχωριστό μουσικό κόσμο. Με αφορμή τον νέο του δίσκο «Μεσοδυτικά», μιλά στο «ENJOY» για τις ρίζες, τις συνεργασίες και τη θέση του σύγχρονου τραγουδοποιού σε μια διαρκώς μεταβαλλόμενη εποχή.
- Από τον Ηλία Μαραβέγια
Ο τίτλος «Μεσοδυτικά» παραπέμπει σε ένα μουσικό και γεωγραφικό ταξίδι. Πώς γεννήθηκε αυτή η ιδέα και με ποιον τρόπο αποτυπώνεται στη δομή και την αφήγηση του δίσκου;
Ο τίτλος «Μεσοδυτικά» λειτουργεί σαν ένας συμβολικός χάρτης. Η ιδέα γεννήθηκε από την αγάπη μου για την Ηπειρο και τη μουσική της. Τα τελευταία χρόνια την άκουσα πολύ, τη μελέτησα και τη χόρεψα. Επομένως, ήθελα να την προσεγγίσω δημιουργικά με τον δικό μου τρόπο. Η σειρά των τραγουδιών στο άλμπουμ μοιάζει με ένα ταξίδι από την Αθήνα προς την Ηπειρο, με τελικό προορισμό το Ιόνιο. Αν προσέξετε το στιχουργικό και μουσικό περιεχόμενο, στην αρχή είναι πιο αστικό, στη συνέχεια προσεγγίζει ηπειρώτικα στοιχεία και στο τέλος στρέφεται προς τη θάλασσα. Συνεπώς, ο δίσκος δεν είναι απλώς μία συλλογή τραγουδιών, αλλά μία διαδρομή με κεντρικό άξονα την Ηπειρο. Ενα νοητό ταξίδι με αυτοκίνητο και ανοιχτά παράθυρα, όπου το ραδιόφωνο παίζει μουσικές σύμφωνα με τις εναλλαγές του τοπίου.
Η συνεργασία σας με την Ντίνα Σκέμπρη φαίνεται πλέον σταθερή και δημιουργική. Τι είναι αυτό που σας δένει καλλιτεχνικά και πώς εξελίχθηκε η μεταξύ σας χημεία από τον προηγούμενο δίσκο μέχρι σήμερα;
Οπωσδήποτε ήρθαμε κοντά μέσα από τις συναυλίες. Για να γεφυρωθούν δύο άνθρωποι, χρειάζεται χρόνος και με την Ντίνα συνεργαζόμαστε έξι χρόνια σχεδόν. Είναι ένα ικανό διάστημα να γνωριστούμε και να δούμε τους χαρακτήρες μας μέσα και έξω από την εργασία. Μας δένει μια κοινή οπτική και πρακτική στα καλλιτεχνικά τεκταινόμενα. Επιπλέον, καταφέρνουμε και διασκεδάζουμε με τα ελαττώματά μας και πάντα αδημονούμε για την επόμενη πρόβα. Αυτός είναι ένας πολύ καλός οιωνός για τα επόμενα σχέδια στη συνεργασία μας.
Εχοντας σπουδάσει μουσικολογία και έχοντας μαθητεύσει σε διαφορετικά είδη μουσικής, πώς επηρεάζει αυτή η πολυσυλλεκτική παιδεία τη συνθετική σας ταυτότητα;
Ως εθνομουσικολόγος έμαθα να προσεγγίζω με σεβασμό κάθε κουλτούρα και κάθε κοινωνία. Ως τραγουδοποιός, παίρνω ερεθίσματα από διαφορετικά είδη μουσικής, τα ανακατεύω και τα μεταπλάθω μέσα από το προσωπικό μου φίλτρο. Ψάχνω μανιωδώς λαϊκές μουσικές από όλον τον κόσμο και έχω την αίσθηση ότι, στο βάθος τους, όλα αυτά τα ρεύματα επικοινωνούν μεταξύ τους. Μου αρέσει να ανακαλύπτω αναπάντεχες ή ακόμα και προφανείς συνδέσεις ανάμεσά τους. Μέσα σε ένα σουίνγκ κομμάτι μπορεί να περάσω έναν ρεμπέτικο δρόμο. Το τωρινό άλμπουμ «Μεσοδυτικά» με τις ηπειρώτικες αναφορές ενορχηστρώθηκε από έναν ακραιφνή τζαζίστα, τον Αλέξανδρο Δανδουλάκη. Να αναφέρω ένα άλλο παράδοξο παράδειγμα: στο τραγούδι «Πουλιά Ξενιτεμένα» που έχει ηπειρώτικο μουσικό και στιχουργικό περιεχόμενο, η ηλεκτρική κιθάρα παίζει ένα παραλλαγμένο θέμα του Sergei Rachmaninoff! Ιδέα του Δανδουλάκη ήταν αυτή! Ολες αυτές οι προσμίξεις παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, νομίζω.
Κατάγεστε από διαφορετικούς τόπους (Αμοργό, Σύρο, Βοιωτία) και μεγαλώσατε στα Ασπρα Σπίτια. Με ποιον τρόπο οι τόποι αυτοί έχουν χαράξει τη μουσική και την αισθητική σας διαδρομή;
Κάθε τόπος έχει τα δικά του χρώματα, τα δικά του ακούσματα και τις δικές του μυθολογίες. Εχω ζήσει αρκετά και στα τρία αυτά μέρη και κατοικούν μέσα μου. Είδα και άκουσα ετερόκλητα πράγματα: νησιώτικα, στεριανά, αρβανίτικα, λαϊκά. Η Αμοργός έχει τη μυθολογία του παλιού ρεμπέτη Γιώργου Κατσαρού, η Σύρος του Μάνου Ελευθερίου και στα Ασπρα Σπίτια πήγαινα και άκουγα τον περίφημο λαϊκό μουσικό «Κακούργο», ο οποίος διατηρούσε μαγαζί στο διπλανό Δίστομο. Μάλιστα, με τους συμμαθητές μου είχαμε ένα ρεμπέτικο σχήμα, επηρεασμένοι έντονα από τον «Κακούργο». Ολα αυτά γράφτηκαν μέσα μου χωρίς να το καταλάβω. Τώρα όμως αναδύονται συνεχώς.
Εχετε συνεργαστεί με σπουδαίες προσωπικότητες, όπως η Μαρία Φαραντούρη και ο Σωκράτης Μάλαμας. Ποια ήταν τα σημαντικότερα μαθήματα που αποκομίσατε από αυτές τις συνεργασίες;
Οταν έπαιζα κιθάρα στο σχήμα της Μαρίας Φαραντούρη, υπήρχαν πολλές φορές που στα μάτια μου έτρεχαν δάκρυα. Η συγκίνηση ήταν απίστευτη. Με διαπερνούσε ρίγος. Το μάθημα από εκεί είναι αυτό: στην αληθινή ερμηνεία αντιδράει το σώμα το ίδιο. Από τον Σωκράτη Μάλαμα κρατάω το πάθος και τη φλόγα του κάθε στιγμή, κάτι που βέβαια φανερώνεται και στα τραγούδια του. Αγαπάει πολύ όλες τις τέχνες και ζει μέσα σε αυτές. Μέσα από την παρέα μαζί του, θέλησα κι εγώ να κατοικήσω περισσότερο μέσα στις τέχνες, παρά στον πραγματικό κόσμο.
Στη σημερινή εποχή, όπου η μουσική βιομηχανία αλλάζει ραγδαία, ποια θεωρείτε ότι είναι η θέση του ανεξάρτητου τραγουδοποιού στην Ελλάδα;
Η αλήθεια είναι ότι δεν ξέρω. Το μόνο που ξέρω είναι ότι δύσκολα θα κάνω κάτι διαφορετικό από αυτό που κάνω: να μαζεύω ποικίλα ερεθίσματα και εμπειρίες, να τα μεταποιώ και να τα ρίχνω στη θάλασσα, σαν μποτίλιες με γράμματα. Από εκεί και πέρα, το πού θα φτάσουν δεν το ξέρω ούτε μπορώ να το προβλέψω. Αυτή είναι η δική μου θέση στα πράγματα, η οποία διαμορφώθηκε και παγιώθηκε όλα αυτά τα χρόνια, μέσα σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο μουσικό τοπίο.
Ζούμε σε μια περίοδο έντονων κοινωνικών ανισοτήτων και ανασφάλειας. Πιστεύετε ότι το τραγούδι μπορεί ακόμη να λειτουργήσει ως μορφή κοινωνικού σχολίου ή έχει περιοριστεί περισσότερο σε προσωπικές αφηγήσεις;
Καθετί δημόσιο έχει -δυνάμει- κοινωνικό και πολιτικό υπόβαθρο. Δεν γίνεται αλλιώς: αντανακλά την ταξική του προέλευση. Ετσι και το τραγούδι. Ακόμα και η προσωπική αφήγηση αποτελεί πολιτική θέση και στάση. Εγώ, όμως, προτιμώ τον τρόπο του Αλκη Αλκαίου, ο οποίος μεταμορφώνει το προσωπικό σε συλλογικό. Αν φαίνεται ότι στην εποχή μας δεν υπάρχει κάτι αντίστοιχο, μάλλον είναι συγκυριακό φαινόμενο. Ολα ξαναγίνονται από την αρχή, τίποτα δεν στερεύει για πάντα.
Info: Ο τραγουδοποιός Νίκος Ζουρνής και η ερμηνεύτρια Ντίνα Σκέμπρη επιστρέφουν στη σκηνή του Σταυρού του Νότου Club, την Κυριακή 5 Απριλίου, στις 21.00
