Πρωτεύουσα της ομώνυμης περιφερειακής ενότητας και χτισμένη στις παρυφές του Αχλαδόβουνου, η Ξάνθη φημίζεται για τη γοητευτική Παλιά Πόλη της με τα δαιδαλώδη πλακόστρωτα σοκάκια, τους μουσουλμανικούς μαχαλάδες και το αρχιτεκτονικό χαρμάνι από παραδοσιακά σπίτια, χτισμένα με την τεχνοτροπία της «σαχνισιάς» (ξύλινα μαδέρια-υποστυλώματα στηρίζουν τα δωμάτια του ορόφου που επεκτείνονται πέρα από τα όρια της τοιχοποιίας του ισογείου) και παλιά τούβλινα αρχοντικά εμπόρων.
Εδώ βρίσκεται και το παλιό δημαρχείο της πόλης, το οποίο χτίστηκε το 1830, ανήκε στον καπνέμπορο Μωυσή και αποτελεί, ίσως, το ωραιότερο κτίριο του οικισμού. Από τους τουρκομαχαλάδες ως την κυριλέ «παραλία», δίπλα στον ποταμό Κίσυνθο και στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο, όπου στις καφετέριες της συνωστίζεται η νεολαία, οι αφορμές για βόλτες είναι πολλές.
Από τη Βασιλέως Γεωργίου, την κεντρική πλατεία με το παλιό ρολόι-σήμα κατατεθέν της πόλης, θα ξεκινήσετε για τη Δημοτική Αγορά, που έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο μνημείο, μια γειτονιά που ξεχωρίζει για το εντυπωσιακό συγκρότημα καπναποθηκών που έφτιαξαν Ηπειρώτες και Μακεδόνες μάστορες στα τέλη του 19ου αιώνα, και το σαββατιάτικο πολυπολιτισμικό παζάρι –ένα από τα μεγαλύτερα και πιο φημισμένα υπαίθρια παζάρια των Βαλκανίων-, που στήνεται στον χώρο του δημοτικού πάρκινγκ, πίσω από το κτίριο της Πυροσβεστικής.
Η γύρω περιοχή, εξάλλου, από τον ποταμό Νέστο έως την οροσειρά της Ροδόπης, η οποία χωρίζεται στη μέση από την κοιλάδα της κωμόπολης Εχίνος (κάποτε μεγάλο εμπορικό κέντρο της περιοχής), με το πυκνό δάσος της Χαϊντούς ή Δρυμού να απλώνεται προς τα δυτικά και τα Πομακοχώρια στα ανατολικά, προσφέρεται για ποικίλες φυσιολατρικές ανακαλύψεις. Για τη διαμονή σας στην πόλη της Ξάνθης μπορείτε να επιλέξετε ανάμεσα σε ξενοδοχεία, ξενώνες, ενοικιαζόμενα δωμάτια, επιπλωμένα διαμερίσματα και studios διαφόρων κατηγοριών και τύπων και με ποικιλία τιμών, ενώ υπάρχουν και επιλογές με προσφορές για οικονομικές διακοπές.
Αξιοθέατα στην ευρύτερη περιοχή της Ξάνθης
Το Λαογραφικό Μουσείο: Στεγάζεται στο Αρχοντικό Κουγιουμτζόγλου και οι εκθέσεις του αναφέρονται κυρίως στην περίοδο ακμής της πόλης (18ος-19ος αιώνας) και στην αγροτική και κτηνοτροφική ζωή της περιοχής. Υπάρχει κι ένα δωμάτιο αφιερωμένο στον συνθέτη Μάνο Χατζιδάκι, ο οποίος γεννήθηκε το 1925 στην Παλιά Πόλη της Ξάνθης.
Η Δημοτική Πινακοθήκη «Χρήστος Παυλίδης»: Tο Αρχοντικό Δανιέλ, στη συμβολή των οδών Ορφέως και Πινδάρου, ένα όμορφο κτίριο του 19ου αιώνα, τυπικό δείγμα ηπειρώτικης και δυτικομακεδονίτικης αρχιτεκτονικής, φιλοξενεί τη δημοτική πινακοθήκη της πόλης, η οποία ιδρύθηκε το 1997 και φέρει το όνομα του διάσημου Ξανθιώτη ζωγράφου, ο οποίος και της παραχώρησε σημαντικό αριθμό έργων του.
Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας: Βρίσκεται μέσα στην πόλη, κοντά στα νεκροταφεία, και εδώ μπορείτε να δείτε ταριχευμένα διάφορα είδη ζώων (αγριόγατες, λύκους, όρνια κ.ά.) και να ενημερωθείτε για τη χλωρίδα και την πανίδα της περιοχής.
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Αβδήρων: Φιλοξενεί ευρήματα από την πόλη και τα νεκροταφεία των αρχαίων Αβδήρων και καλύπτει τη χρονική περίοδο από τον 7ο αιώνα π.Χ. έως και τον 13ο αιώνα μ.Χ. Η έκθεση χωρίζεται σε τρεις θεματικές ενότητες: δημόσιος βίος, ιδιωτικός βίος και ταφικά έθιμα.
Το Μοναστήρι της Παναγίας της Αρχαγγελιώτισσας: Οι σεισμοί του 1829 κατέστρεψαν σημαντικό κομμάτι της μονής, ωστόσο το 1841 αυτή ανακαινίστηκε και σήμερα λειτουργεί ως εκκλησιαστικό μουσείο. Μαζί με τα μοναστήρια της Παναγίας Κλαμούς, των Ταξιαρχών και τον Ναό του Αγίου Νικολάου σχηματίζουν έναν νοητό σταυρό, και οι ντόπιοι πιστεύουν πως προστατεύουν την πόλη από καταστροφές.
Ο Μακεδονικός Τάφος: Νότια της Σταυρούπολης, στο βάθος της κοιλάδας του Νέστου και κοντά στο χωριό Κομνηνά, βρίσκονται ο μεγαλύτερος και πιο καλοδιατηρημένος τάφος θολωτού τύπου στη Θράκη, αλλά και τα βυζαντινά τούνελ υδρομάστευσης (σύλληψης του νερού).
Το Κάστρο της Καλύβας: Βόρεια της Σταυρούπολης και νοτιοανατολικά του χωριού Καλύβα μπορείτε να επισκεφθείτε το ομώνυμο κάστρο, το οποίο κατασκευάστηκε από τον Φίλιππο Β’ της Μακεδονίας γύρω στο 340 π.Χ., στη θέση προϋπάρχουσας θρακικής εγκατάστασης της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου (9ος-8ος αιώνας π.Χ.).
Τα περίφημα Πομακοχώρια: Στα Πομακοχώρια, το τοπίο, όπως και οι ίδιοι οι άνθρωποι παραμένουν αναλλοίωτα από τις γύρω επιρροές. Πολλοί λένε πως οι ντόπιοι, οι οποίοι ζουν στους πρόποδες της Ροδόπης, διατηρώντας την πολιτισμική τους ταυτότητα, αλλά παραμένοντας, ταυτόχρονα, Ελληνες πολίτες, είναι απόγονοι των Αγριάνων, του επίλεκτου σώματος πολεμιστών του Μεγάλου Αλεξάνδρου με τα ξανθά μαλλιά και τα γαλανά μάτια.
Πόρτο Λάγος – Βιστωνίδα: Από τις εκβολές του Νέστου μέχρι τα Αβδηρα και από εκεί μέχρι τον οικισμό Πόρτο Λάγος και τη λίμνη Βιστωνίδα, σας υποδέχεται ένας κόσμος ανάμεικτος. Το χώμα των χωραφιών ποτίζεται από το γλυκό νερό του ποταμού, αυτό ενώνεται με το αλμυρό της θάλασσας και εκεί, ανάμεσα στους καλαμιώνες, βρίσκουν καταφύγιο σπάνια πουλιά, ζώα και ψάρια. Σε αυτή τη γωνιά της Ελλάδας, απλά και σιωπηλά θα γίνετε «ένα» με τη φύση!
Τοπικά προϊόντα
Η τοπική κουζίνα ανακλά το πολυπολιτισμικό μωσαϊκό της Ξάνθης, με τα κεμπάπ όλων των ειδών, τα ρεβίθια με κολοκύθα και μπαχαρικά, το αρνάκι με γιουφκάδες (μακρόστενες χυλοπίτες) και τις παστουρμαδόπιτες να κλέβουν την παράσταση. Φημισμένα είναι και τα γλυκά της, τα οποία περιλαμβάνουν από σοκολατένιες καριόκες, νουγκά και σαραγλί, μέχρι αυθεντικά ανατολίτικα γλυκίσματα, όπως το σιροπιαστό γκελίν μποχτσά, το σεκέρ παρέ από σιμιγδάλι και φρέσκο βούτυρο και το σουτζούκ λουκούμ.
