Ο ποιητής των εικόνων που κυνηγήθηκε έντονα από τις αρχές του σοβιετικού καθεστώτος «έρχεται» στο Cine Τριανόν.
Από την ερχόμενη Πέμπτη 30 Αυγούστου ως τις 9 Σεπτεμβρίου θα λάβει χώρα στον πολυχώρο πολιτισμού, επί της Πατησίων και Κοδριγκτώνος, ένα φεστιβάλ αφιερωμένο στον Γεωργιανό σκηνοθέτη Σεργκέι Παρατζάνοφ, ο οποίος χαρακτηρίστηκε «αντι-ρώσος» και πέρασε αρκετά χρόνια της ζωής του έγκλειστος σε ρωσικές φυλακές.
Το πρόγραμμα του φεστιβάλ είναι πλούσιο και εξαιρετικά ενδιαφέρον, καθώς περιλαμβάνει συνολικά την προβολή 12 ταινιών μυθοπλασίας και ντοκιμαντέρ, αλλά και ομιλίες προσωπικοτήτων που γνώριζαν από κοντά τον σκηνοθέτη Παρατζάνοφ. Ο λόγος για τους Φώτο Λαμπρινό, Αβταντίλ Μικαμπερίτζε και Νίνα Αλεκσίτζε, ενώ δεν θα λείψουν στο κλείσιμο των εκδηλώσεων και χορευτικά δρώμενα από το συγκρότημα Γεωργιανού Παραδοσιακού Χορού και Τραγουδιού «Ο Καύκασος».
Ευαίσθητος, μοναχικός ποιητής και κυνηγημένος πολίτης όλου του κόσμου, ο Παρατζάνοφ υπήρξε δημιουργός μαγευτικών εικόνων, προτείνοντας στον θεατή μια ιδιαίτερη «συνάντηση» παράδοσης και μοντερνισμού. Γεννήθηκε στις 18 Μαρτίου 1924 στην Τιφλίδα της Γεωργίας, όπου και μεγάλωσε θέλοντας αρχικά να γίνει τραγουδιστής.
Από το 1942 ως το 1945 έκανε μαθήματα φωνητικής στο Ωδείο της Τιφλίδας, αλλά σύντομα το ενδιαφέρον του μετατοπίστηκε στον χώρο του κινηματογράφου, σπουδάζοντας τελικώς σκηνοθεσία στη Μόσχα με δασκάλους τους Λεφ Κουλέσοφ και Αλεξάντρ Ντοβζένκο. Αποφοίτησε το 1951 και μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια έβαλε την υπογραφή του σε μια σειρά ταινιών με διαλόγους στην ουκρανική διάλεκτο, βασισμένες στην παράδοση του κοινωνικού ρεαλισμού. Ωστόσο, η διάθεσή του να ξεφύγει από τα στερεότυπα του σοβιετικού καθεστώτος ήταν εμφανής, οπότε κάποια στιγμή εγκατέλειψε πλήρως αυτό το κινηματογραφικό ύφος και άρχισε να ακολουθεί την ανάγκη του για ένα πιο δυναμικό σινεμά, το οποίο έπρεπε να υπακούει στην κίνηση της κάμερας, στα έντονα χρώματα και κυρίως στην αναζήτηση των παραδοσιακών ριζών της αρμενικής κουλτούρας.
Η πιο δύσκολη περίοδος στη ζωή του Σεργκέι Παρατζάνοφ ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 1960. Εχοντας γυρίσει ήδη δύο σημαντικές ταινίες του, τις «Σκιές των ξεχασμένων προγόνων» και «Το χρώμα του ροδιού», τα πάντα ανατράπηκαν από τον 15χρονο εξαναγκαστικό «παροπλισμό» του αλλά και την οκταετή φυλάκισή του στη Ρωσία. Ο λόγος ήταν καταρχήν η απόφασή του να ζήσει την «ανομολόγητη» ζωή που πάντα επιθυμούσε. Οχι όμως μόνον αυτός. Σύμφωνα με τους ειδικούς, τον καλοσυνάτο σκηνοθέτη με την κάπως αγριωπή εμφάνιση «ενοχοποίησαν» και οι ταινίες του, με τις οποίες υμνούσε την παραδοσιακή κουλτούρα της Αρμενίας (τουτέστιν τη μη ρωσική) μέσω μιας «διονυσιακής» θεματικής οπτικής. Τι εννοούμε; Ο Παρατζάνοφ αντιμετώπισε με απάθεια την αυστηρότητα του κοινωνικού ρεαλισμού που επέβαλε το σοβιετικό καθεστώς, γεμίζοντας τις ταινίες του με ενθουσιώδη παιχνίδια με τα χρώματα και τους ήχους.
Αυτό φαίνεται καθαρά στο φιλμ «Σκιές των ξεχασμένων προγόνων», που τον έκανε γνωστό διεθνώς και βραβεύτηκε περισσότερες από 20 φορές σε διάφορα φεστιβάλ ανά την υφήλιο. Ο δημιουργός του όμως δεν κατάφερε να κρατήσει στα χέρια του ούτε ένα από αυτά τα βραβεία.
Δυσανασχετώντας με τον ίδιο και το καλλιτεχνικό του έργο οι Αρχές της Ρωσίας φρόντισαν να διακοπεί η έγκριση χρηματοδοτήσεων στις ταινίες του. Σταδιακά ο Σεργκέι Παρατζάνοφ απέκτησε τη φήμη του «αντιρώσου ομοφυλόφιλου» και συνελήφθη για πρώτη φορά το 1968. Εξι χρόνια αργότερα -βάσει του ρωσικού Ποινικού Κώδικα που ποινικοποιούσε την ομοφυλοφιλία- καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια καταναγκαστικών έργων.
Μέσα στη φυλακή όμως έγινε ακόμη πιο ανήσυχος. Δημιούργησε δεκάδες εικαστικά έργα με τη μέθοδο του κολάζ και με οτιδήποτε μπορούσε να συλλέξει, από νύχια και λουλούδια έως κομμάτια γυαλιού. Οπως έλεγε ο ίδιος, μπορούσε να κάνει τέχνη μέσα από τα σκουπίδια!
info: Πέμπτη 30 Αυγούστου – Κυριακή 9 Σεπτεμβρίου 2012, Cine Τριανόν, Πατησίων και Κοδριγκτώνος 21, Αθήνα. Οι προβολές και οι εκδηλώσεις ξεκινούν στις 19.30.
(Οργάνωση: Cultural Centre Caucasus, clipartradio.gr, cine7.gr, biblioteque.gr)
