Απέραντο… νεκροταφείο δέντρων που επεκτείνεται ταχύτατα θυμίζουν οι όχθες του ηπειρώτικου ποταμού Καλαμά (ή Θύαμις), εξαιτίας ενός εισαγόμενου -από τις ΗΠΑ στην Ευρώπη- θανατηφόρου μύκητα, ο οποίος εδώ και δύο χρόνια, στη συγκεκριμένη περιοχή, ξεκληρίζει πλατάνους κάθε ηλικίας και μεγέθους, ακόμα και τους αιωνόβιους που είναι πιο γεροδεμένοι. Το Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων και Τεχνολογίας Δασικών Προϊόντων κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το καταστροφικό «μεταχρωματικό έλκος», δηλαδή την ανίατη ασθένεια που προκαλείται από τον μύκητα Ceratocystis platani, μεταδίδεται πανεύκολα από τα άρρωστα στα υγιή δέντρα εξαιτίας και της ανθρώπινης δραστηριότητας (εργασίες με «μολυσμένα» εργαλεία κ.λπ.) και έχει ήδη «χτυπήσει» τα φυσικά οικοσυστήματα πλάτανων στην Ηπειρο και την Πελοπόννησο (Μεσσηνία, Ηλεία, Αρκαδία και Αχαΐα). Ο μύκητας ξεραίνει πρώτα ένα τμήμα του πλάτανου, έπειτα κιτρινίζει τα φύλλα του και τρώει… τα σωθικά του, με αποτέλεσμα να τον νεκρώνει ολόκληρο. Τα δασαρχεία ανά τη χώρα είναι σε εγρήγορση μετά την εκτεταμένη καταστροφή σε παραποτάμια δάση της Ηπείρου.
Σύμφωνα με έκθεση της ομάδας του δρα Γιώργου Καρέτσου από το Εργαστήριο Δασικής Παθολογίας του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων, «εκτεταμένες προσβολές εντοπίζονται στις περιφέρειες Θεσπρωτίας και Ιωαννίνων». Τον ποταμό Καλαμά «αγκαλιάζουν» χιλιάδες νεκρά πλατάνια και, σύμφωνα με τους ειδικούς, «οι συνέπειες στο εγγύς μέλλον αναμένεται να είναι τραγικές, με καταστροφή του μεγαλύτερου τμήματος της παρόχθιας βλάστησης». Οι επιστήμονες εντόπισαν τον μύκητα και στον ποταμό Λούρο, στο χωριό Βουνοπλαγιά (κοντά στη λίμνη των Ιωαννίνων), στον Αχέροντα και κοντά στη συμβολή των ποταμών Αώου, Βοϊδομάτη και Σαρανταπόρου στην Κόνιτσα.
Στην ίδια έκθεση εκτιμάται ότι ο μύκητας μεταφέρθηκε στην Ηπειρο από την Πελοπόννησο, με «μολυσμένα» μηχανήματα που χρησιμοποιήθηκαν στην κατασκευή της Εγνατίας Οδού ή άλλου έργου. «Πρέπει να περιοριστούν οι ανθρώπινες δραστηριότητες σε σημεία όπου φύονται πλατάνια. Η πρόκληση πληγής στα δέντρα με οποιονδήποτε τρόπο μπορεί να τα μολύνει» συμφωνούν οι δασολόγοι. Συνήθως τα νεαρά πλατάνια πεθαίνουν σε δύο χρόνια, ενώ τα μεγαλύτερα σε ηλικία παλεύουν για μεγαλύτερο διάστημα. Το Δασαρχείο Ιωαννίνων, μετά την περσινή επίσημη καταγραφή της κατάστασης σε διάφορες περιοχές, οριοθέτησε 45… νεκρές ζώνες (με άρρωστα πλατάνια), όπου επέβαλε περιορισμούς ανθρώπινης δραστηριότητας. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη εργασίες κοπής και καύσης πλατανιών που βρίσκονται σε «εστίες προσβολής» κατά μήκος της παλιάς εθνικής οδού Ιωαννίνων – Ηγουμενίτσας.
Ελένη Ευαγγελοδήμου
