Συναγερμός για την ταχύτατη μεταβολή των πολικών ωκεανών. Τα νερά της Αρκτικής και της Ανταρκτικής θερμαίνονται με πρωτοφανή ρυθμό, οι θαλάσσιοι πάγοι συρρικνώνονται διαρκώς και οι παράκτιες υποδομές εκτίθενται πλέον ανοιχτά στη διάβρωση, ενώ είδη άρρηκτα συνδεδεμένα με το παγωμένο περιβάλλον κινδυνεύουν με αφανισμό.
Τα ανησυχητικά αυτά δεδομένα περιλαμβάνονται στη δέκατη ετήσια έκθεση της ευρωπαϊκής υπηρεσίας Copernicus Marine, η οποία δημοσιοποιήθηκε σήμερα.
«Το μήνυμα είναι πολύ ξεκάθαρο. Ο ωκεανός αλλάζει γρήγορα», δήλωσε ο Πιέρ Μπαϊρέλ, γενικός διευθυντής του Mercator Ocean International, μιλώντας σε δημοσιογράφους.
Η φετινή μελέτη απαριθμεί πληθώρα ενδείξεων μιας ωκεάνιας πραγματικότητας σε πλήρη μετάβαση και πιο συγκεκριμένα θαλάσσια κύματα καύσωνα πλήττουν τη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα, ενώ εξαπλώνεται η οξίνιση των υδάτων και η λεύκανση των κοραλλιογενών. Οι ριζικότερες ωστόσο αλλαγές συγκεντρώνονται στις θάλασσες των δύο πόλων, που απλώνονται στο ένα πέμπτο της συνολικής ωκεάνιας επιφάνειας του πλανήτη.
Στο διάστημα 1982–2024, η θερμοκρασία επιφανείας του Βόρειου Παγωμένου Ωκεανού ανέβηκε κατά 4,2 βαθμούς Κελσίου, δηλαδή περίπου έναν βαθμό ανά δεκαετία. Ο μέσος παγκόσμιος ρυθμός περιορίζεται στα 0,12 βαθμού ανά δεκαετία, γεγονός που καθιστά την αρκτική θέρμανση σχεδόν οκτώ φορές εντονότερη.
Τοπικά, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο δραματική. Στη θάλασσα του Κάρα, που βρέχει τις ρωσικές ακτές, τα επιφανειακά νερά κατέγραψαν άνοδο 6,7 βαθμών Κελσίου μέσα σε τέσσερις δεκαετίες.
Η επιτάχυνση αυτή αφήνει ανεξίτηλο το αποτύπωμά της στο θαλάσσιο παγοκάλυμμα: μέσα σε 42 χρόνια, η έκτασή του συρρικνώθηκε κατά 17%. Με άλλα λόγια, κάθε δέκα χρόνια οι αρκτικοί πάγοι υποχωρούν κατά 490.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα —έκταση σχεδόν αντίστοιχη με της Ισπανίας.
Ο συνδυασμός της τήξης των θαλάσσιων πάγων με την αποσταθεροποίηση του μόνιμα παγωμένου υπέδαφος, που οδηγεί σε καθίζηση της ξηράς, αφήνει τις ακτές απροστάτευτες απέναντι στα κύματα και στη διάβρωση. Σύμφωνα με την ωκεανολόγο του Mercator Ocean International Καρίνα φον Σουκμάν, σχεδόν το 60% των παράκτιων υποδομών της Αρκτικής έχει ήδη καταστεί ευάλωτο στη διάβρωση και στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Στον νότιο πόλο, η συρρίκνωση των θαλάσσιων πάγων πλήττει ευθέως τους πληθυσμούς των πιγκουίνων. Το 2022, όταν το παγοκάλυμμα γύρω από την ήπειρο υποχώρησε σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, οι ερευνητές κατέγραψαν μαζικές αποτυχίες στην αναπαραγωγή των πτηνών. Οι νεοσσοί πνίγονται ή υποκύπτουν στο ψύχος όταν, λόγω της πρόωρης τήξης, βρεθούν στο παγωμένο νερό πριν προλάβουν να αναπτυχθούν.
Αν συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό η τήξη, τα διαθέσιμα μοντέλα πρόβλεψης εκτιμούν ότι έως το 2100 μπορεί να έχουν αφανιστεί το 90% και πλέον των αποικιών του αυτοκρατορικού πιγκουίνου.
Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι τον περασμένο Απρίλιο το εμβληματικό αυτό πτηνό χαρακτηρίστηκε είδος «σε κίνδυνο» —πιθανώς η πιο γλαφυρή επιβεβαίωση της διάγνωσης του Μπαϊρέλ, ο ωκεανός, πράγματι, αλλάζει γρήγορα.
