Η άτακτη υποχώρηση στο θέμα της ρύθμισης των 100 δόσεων, από την οποία εξαιρέθηκαν άρον άρον ο Ενιαίος Φόρος Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝΦΙΑ) και ο φόρος εισοδήματος, η δέσμευση για περικοπές στο μη μισθολογικό κόστος του Δημοσίου, η αναδιάρθρωση των ΔΕΚΟ και το «νοικοκύρεμα» των δήμων και των περιφερειών είναι τα τέσσερα «ανταλλάγματα» που έδωσε η κυβέρνηση στην τρόικα, προκειμένου να επιστρέψει στην Αθήνα.
Η ελληνική πλευρά βλέπει την κλεψύδρα να αδειάζει απειλητικά, καθώς απομένουν μόλις τρεις εβδομάδες έως το Eurogroup της 8ης Δεκεμβρίου, όπου θα έπρεπε να επισφραγιστεί η συμφωνία με την Τριμερή και να μπουν στην τελική ευθεία οι συζητήσεις για την ένταξη της Ελλάδας σε προληπτικό πρόγραμμα στήριξης. Υπό την πίεση αυτή, ο υπουργός Οικονομικών έστειλε επιστολή προς τις Βρυξέλλες, τη Φρανκφούρτη και την Ουάσινγκτον, στην οποία δεσμεύεται για τις δράσεις της Αθήνας, με στόχο οι επικεφαλής της τρόικας να επιστρέψουν εντός της εβδομάδας στη χώρα μας. Η απάντηση των Ευρωπαίων και του ΔΝΤ αναμενόταν να δοθεί μέσα στο Σαββατοκύριακο.
Οι δανειστές μας έχουν ξεκαθαρίσει ότι όσο λιγότερες μνημονιακές υποχρεώσεις υλοποιηθούν στο πλαίσιο της εν εξελίξει επιθεώρησης τόσο μεγαλύτερο και απαιτητικότερο θα είναι το πακέτο μεταρρυθμίσεων που θα πρέπει να εφαρμόσει η Ελλάδα, στο πλαίσιο της συμφωνίας για την προληπτική στήριξή της. Από την πλευρά της, η κυβέρνηση προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ικανοποίηση των απαιτήσεων της τρόικας και την αποφυγή επώδυνων μέτρων, με μεγάλο πολιτικό κόστος. Ετσι, τα σημαντικότερα και πλέον ευαίσθητα ζητήματα της διαπραγμάτευσης παραμένουν ανοιχτά. Ειδικότερα:
1. Δημοσιονομικό κενό: Η ελληνική πλευρά επιμένει ότι μηδενίζεται χωρίς νέα μέτρα, παρότι η τρόικα το είχε ανεβάσει στα 2,5 δισ. ευρώ, εκτιμώντας ότι μόνο από τη ρύθμιση για τις 100 δόσεις προέκυπτε τρύπα 1 δισ. ευρώ. Η εκτίμηση αυτή ανάγκασε το υπουργείο Οικονομικών να πάρει πίσω την ένταξη του ΕΝΦΙΑ και του φόρου εισοδήματος στη νέα ρύθμιση. Για να υποστηρίξει τη θέση της, η κυβέρνηση επικαλείται τις ικανοποιητικές εισπράξεις του ΕΝΦΙΑ (έχει ήδη εισπραχθεί το 40% των 2,65 δισ. ευρώ που έχουν εγγραφεί στον φετινό Προϋπολογισμό), την απόδοση που θα έχει η νέα ρύθμιση για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές προς ασφαλιστικά ταμεία και Εφορία, τη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης, τη διατήρηση του ΦΠΑ της εστίασης στο 13%, καθώς και την προσδοκία για ανάπτυξη τουλάχιστον 2,5% το 2015.
2. Ασφαλιστικό: Η Αθήνα επιχειρεί να αποφύγει νέες περικοπές συντάξεων, εντάσσοντας τις αλλαγές στο Ασφαλιστικό στις μεταρρυθμίσεις που θα πρέπει να υλοποιηθούν στο πλαίσιο του προγράμματος προληπτικής στήριξης από τη νέα χρονιά. Η Κομισιόν εμφανίζεται πιο διαλλακτική στο θέμα αυτό, αλλά το ΔΝΤ επιμένει να αυξηθεί από τα 15 στα 20 χρόνια ο ελάχιστος χρόνος ασφάλισης για τη λήψη κατώτατης σύνταξης και να καταργηθούν τα καθεστώτα πρόωρης συνταξιοδότησης, σπρώχνοντας όλες τις κατηγορίες εργαζομένων στο ανώτατο όριο ασφάλισης, που είναι τα 62 έτη.
3. Εργασιακά: Η Αθήνα λέει «όχι» στην απελευθέρωση των ομαδικών απολύσεων, αλλά βρίσκεται αντιμέτωπη με τη σκληρή στάση κυρίως του ΔΝΤ στο θέμα αυτό. Η καθιέρωση της ανταπεργίας (λοκ άουτ) και η αλλαγή του συνδικαλιστικού νόμου, με τις αποφάσεις για απεργίες να λαμβάνονται πλέον από το 50%+1 του συνόλου των εργαζομένων ενός κλάδου, αναμένεται να είναι τα ανταλλάγματα που θα δώσει η Αθήνα για να αποφύγει δυσκολότερα μέτρα.
4. Δημόσιο: Η εφαρμογή του ενιαίου μισθολογίου από το 2015 βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα της τρόικας, που επιμένει να ψηφιστεί ο σχετικός νόμος στις αρχές του νέου έτους. Η ελληνική πλευρά δεσμεύεται ότι το καινούργιο μισθολογικό πλαίσιο θα περιλαμβάνει και περικοπή του μη μισθολογικού κόστους (υπερωρίες, οδοιπορικά, εκτός έδρας, σεμινάρια επιμόρφωσης κ.λπ.).
Ο ΦΠΑ και τα «κόκκινα» δάνεια
5. Φορολογικά: Η μνημονιακή υποχρέωση για αλλαγή του καθεστώτος του ΦΠΑ, με κατάργηση των μειωμένων συντελεστών στα νησιά και ένταξη πολλών αγαθών και υπηρεσιών στον υψηλό συντελεστή 23%, αποτελεί άλλον ένα μεγάλο πονοκέφαλο για την κυβέρνηση, που επιχειρεί να μετατεθεί και αυτό το θέμα στη νέα συμφωνία προληπτικής στήριξης.
6. «Κόκκινα» δάνεια: Παραμένουν στο τραπέζι, καθώς η τρόικα θεωρεί ότι η ελληνική πρόταση ενέχει δημοσιονομικούς κινδύνους και επιμένει ότι δεν θα πρέπει να υπάρξει οριζόντια ρύθμιση και στεγαστικών, καταναλωτικών δανείων των νοικοκυριών, όπως έγινε με τα επιχειρηματικά δάνεια των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. «Αγκάθι» αποτελεί και το ζήτημα των πλειστηριασμών, των οποίων η απελευθέρωση συνιστά πάγια απαίτηση της Τριμερούς. Η κυβέρνηση έχει δεσμευτεί, πάντως, για προστασία της πρώτης κατοικίας.
Οι κίνδυνοι αν δεν εκταμιευτούν τα 7,1 δισ. € έως το τέλος του έτους
Χρηματοδοτικές ανάγκες: Οι καθυστερήσεις στις διαπραγματεύσεις της κυβέρνησης και της τρόικας δεν έχουν προκαλέσει ακόμα ταμειακή στενότητα στο Δημόσιο, αλλά η κατάσταση θα αλλάξει αν η φετινή χρονιά κλείσει χωρίς να εκταμιευτούν τα 7,1 δισ. ευρώ που περιμένει συνολικά η Ελλάδα από τους δανειστές της (3,6
δισ. ευρώ από την ευρωζώνη και 3,5 δισ. ευρώ από το ΔΝΤ).
Μέσα στο 2015 η χώρα μας καλείται να αποπληρώσει δάνεια και ομόλογα συνολικού ύψους 16,5 δισ. ευρώ (8,6 δισ. ευρώ για την αποπληρωμή δανείων του ΔΝΤ και 7,9 δισ. ευρώ για «ακούρευτα» ομόλογα), ενώ άλλα 9,1 δισ. ευρώ πρέπει να διατεθούν για τόκους και 2,5 δισ. ευρώ για ληξιπρόθεσμες οφειλές. Επιπλέον, λήγουν έντοκα γραμμάτια ύψους 18 δισ. ευρώ, τα οποία όμως καλύπτονται με την έκδοση νέων εντόκων (αναχρηματοδότηση). Το θετικό για την κυβέρνηση είναι ότι δεν υπάρχουν σημαντικές λήξεις χρέους μέσα στο πρώτο τρίμηνο του έτους.
Σε περίπτωση που το 2015 ξεκινήσει χωρίς να έχει εκταμιευτεί η τελευταία δανειακή βοήθεια από το σημερινό Μνημόνιο, τα ταμειακά διαθέσιμα του Δημοσίου θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν με ιδιαίτερη προσοχή και το πιθανότερο είναι ότι για άλλη μια φορά το μάρμαρο θα πληρώσουν όσοι περιμένουν την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών από το Δημόσιο.
Μάριος Ροζάκος
