Από τη
Δήμητρα Αθανασοπούλου
[email protected]
Απόβαση στη Μαδρίτη. Λίγο πριν από το τέλος του δικομματισμού, όπως γράφει επίμονα -για πρώτη φορά έπειτα από δεκαετίες- σύσσωμος ο διεθνής Τύπος. «Δεν μ’ αρέσει να ψηφίζω εκείνον που με κλέβει». Αυτή ήταν η απάντηση του 20χρονου Χούλιο από το Τολέδο στην ερώτηση «ποιον θα ψηφίσεις σε αυτές τις εκλογές;». Αυτή είναι και η πιο συνηθισμένη απάντηση των νέων Ισπανών, οι οποίοι νιώθουν ότι έχουν πλέον εναλλακτική. Κι ας μην τους πείθει απαραίτητα. Εχουν περάσει τέσσερις δεκαετίες από την πτώση του φρανκικού καθεστώτος και είναι η πρώτη φορά που το πολιτικό τοπίο αποκτά νέα χαρακτηριστικά: τέλος του δικομματισμού και των μονοκομματικών αυτοδύναμων κυβερνήσεων και «πολιτικά νιάτα» μετά την «εγκατάσταση» των Podemos και των φιλελεύθερων Ciudadanos στην πολιτική ζωή της Ισπανίας – δύο κινήματα που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στο όνομα της κρίσης, με τους Ισπανούς ακτιβιστές να διαμαρτύρονται για τις οικογένειες που έμειναν άστεγες εξαιτίας της φούσκας του real estate.
Οι ειδικοί αναλυτές κάνουν λόγο για έναν «πολιτικό σεισμό» στην Ιβηρική Χερσόνησο, αφού η οικονομική κρίση ανέδειξε νέες πολιτικές δυνάμεις. Από τη μια, λοιπόν, το «Μπορούμε» (Podemos) του καθηγητή Πολιτικών Επιστημών Πάμπλο Ιγκλέσιας, το οποίο δεν είναι παρά η πολιτική συνέχεια του κινήματος «15 Μ», των Ισπανών δηλαδή Αγανακτισμένων της μαδριλένικης πλατείας Puerta del Sol. Με άλλα λόγια, η μετεξέλιξη του «ισπανικού Μάη» του 2011. Από την άλλη, οι «Πολίτες» (Ciudadanos), ένα κόμμα-γέννημα της κρίσης της ισπανικής Δεξιάς, με τον 36χρονο Καταλανό δικηγόρο Αλμπερτ Ριβιέρα να ισχυρίζεται ότι η παράταξή του αποτελεί τον φορέα της δεύτερης Μεταπολίτευσης.
Οι δυο νέοι σχηματισμοί καταγγέλλουν τη διαφθορά που διαβρώνει τα δυο μεγάλα κόμματα, τα οποία κυριαρχούν στην πολιτική ζωή της χώρας, εναλλάσσοντας απλά ρόλους στην εξουσία από τα μέσα της δεκαετίας του ’70, μετά την πτώση του Φράνκο.
Οι εκλογές, που βάζουν τέλος στον ισπανικό δικομματισμό, διεξάγονται τη στιγμή που οι Ισπανοί συνεχίζουν να μεταμορφώνονται μαζικά σε «καταναγκαστικούς νοσταλγούς» του παρελθόντος, με την Ιβηρική Χερσόνησο να μπαίνει ολοένα και περισσότερο τον τελευταίο καιρό στη «μηχανή του χρόνου», καθώς οι Ισπανοί επιστρέφουν στα παλιά. Οχι όμως από νοσταλγία, αλλά από ανάγκη. Αφού πια για να ζεσταθούν στρέφονται πλέον μαζικά σε σόμπες και φιάλες υγραερίου, βάζουν λουκέτα σε κεντρικές και αυτόνομες θερμάνσεις, αποχαιρετώντας και τα τελευταία ψήγματα ποιότητας ζωής. Είχαν προηγουμένως αποχαιρετήσει το όνειρο της ευμάρειας, είχαν στραφεί σε αντικαταθλιπτικά και αγχολυτικά και εν συνεχεία είχαν μεταμορφωθεί σε Indignados (Αγανακτισμένους), το κίνημα που κυοφόρησε τους Podemos. Οσο για τα κρίσιμα ζητήματα που περιμένουν λύσεις; Από την ανεργία και τις κατασχέσεις σπιτιών, τις ιδιωτικοποιήσεις και τη διαφθορά έως το Ασφαλιστικό και την πολαναμενόμενη αλλαγή του Συντάγματος του 1978. Το ζήτημα της συμμετοχής ή μη της Ισπανίας στον πόλεμο κατά του Ισλαμικού Κράτους -απόφαση που θα κρίνει και την «ασφάλεια» των Ισπανών στη χώρα τους- έχει προστεθεί στη μακρά λίστα των υποσχέσεων των υποψηφίων και των προσδοκιών των ψηφοφόρων.
Οσο για τα προγνωστικά; Προβλέπεται ο σχηματισμός κυβέρνησης συνασπισμού ή κυβέρνησης μειοψηφίας με τη στήριξη κομμάτων. Σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, το Λαϊκό Κόμμα του Μαριάνο Ραχόι έρχεται πρώτο με 25,3%-29,8%, ενώ οι Σοσιαλιστές του Πέδρο Σάντσες βρίσκονται στη δεύτερη θέση, συγκεντρώνοντας 21%-22%! Οι Ciudadanos καταλαμβάνουν την τρίτη θέση με ποσοστό 18%-19,6%, ενώ οι Podemos αναδεικνύονται σε τέταρτη δύναμη με 17%-19,1%! Και όλα αυτά χωρίς να ληφθεί υπόψη το υψηλό ποσοστό των αναποφάσιστων (πάνω από 20%!).
Ντιμπέιτ-λασπομαχία με βαριές κουβέντες
«Ενα ντιμπέιτ στο οποίο έλειπαν οι προτάσεις, αλλά περίσσευαν οι βρισιές» σημείωνε η ισπανική εφημερίδα «El Mundo», αφού βαριές κουβέντες ακούστηκαν στο πλαίσιο της ιστορικής πολιτικής αναμέτρησης ανάμεσα στον Μαριάνο Ραχοί και στον Πέδρο Σάντσες. «Πριν από τις εκλογές στην Ισπανία, μια κοκορομαχία στη λάσπη» έγραφε η γαλλική «Liberation» για την τηλεμαχία των δυο πολιτικών αρχηγών, που είναι και η μοναδική στην οποία δέχθηκε να μετάσχει ο πρωθυπουργός, ο οποίος είχε απορρίψει μια συνάντηση με τους ηγέτες των δύο νέων ισπανικών κομμάτων Ciudadanos και Podemos.
Μόνο που το ντιμπέιτ εξελίχθηκε σε σφοδρή αντιπαράθεση ανάμεσα στους δύο πολιτικούς αντιπάλους, όταν ο 43χρονος ηγέτης του αντιπολιτευόμενου Σοσιαλιστικού Κόμματος Πέδρο Σάντσες κατηγόρησε τον απερχόμενο πρωθυπουργό και αρχηγό του Λαϊκού Κόμματος ότι δεν είναι «έντιμος», υποδεικνύοντάς του ότι θα έπρεπε να έχει παραιτηθεί μετά το σκάνδαλο διαφθοράς στο κόμμα του. Ο 60χρονος Μαριάνο Ραχόι έσπευσε να απαντήσει εξίσου επιθετικά: «Είσαστε νέος. Θα χάσετε τις εκλογές. Θα συνέλθετε από μια εκλογική ήττα, αλλά αυτό από το οποίο δεν θα μπορέσετε να συνέλθετε είναι αυτές οι ποταπές, κακές και αξιοκαταφρόνητες δηλώσεις που κάνατε εδώ σήμερα».
Ο Σάντσες αναφέρθηκε στο σκάνδαλο διαφθοράς που ξέσπασε το 2013, με το Λαϊκό Κόμμα να κατηγορείται για «παράνομες αμοιβές». Ο ηγέτης των Podemos Πάμπλο Ιγκλέσιας, ο οποίος επιμένει ότι δεν θα στηρίξει μια κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Μαριάνο Ραχόι, επέκρινε τις προσβολές που εκτόξευσαν ο ένας στον άλλον, οι εκπρόσωποι της «παλαιάς πολιτικής», ενώ ο Αλμπερτ Ριβέρα, ο ηγέτης των Ciudadanos, αφού έκανε λόγο για μια «πάλη μέσα στη λάσπη», υπογράμμισε ότι δεν θα υποστηρίξει κανέναν από τους δυο μετά τις εκλογές, αν χρειαστούν τις ψήφους του κόμματός του για να κυβερνήσουν.
