Ποια είναι και πως λειτουργεί η εστία στο Παγκράτι για 46 χρόνια! Εχει υποδεχθεί πάνω από 4.000 σπουδαστές και τους προσφέρει στέγη, φαγητό, ίντερνετ, σεμινάρια
Γεράσιμος Κόντος
Φωτό: Χρήστος Ζήνας
Στριμωγμένο ανάμεσα στις παλιές πολυκατοικίες του Παγκρατίου, το επιβλητικό κτίριο της οδού Στράβωνος 12 θα μπορούσε να φιλοξενεί τα γραφεία κάποιας ιδιωτικής κλινικής ή μιας μεγάλης εταιρίας. Η επιγραφή στην κεντρική είσοδο, όμως, δεν αφήνει περιθώρια αμφιβολίας: «Κρητική Εστία – Πνευματικό Ιδρυμα». Μια φοιτητική εστία-πρότυπο, που λειτουργεί εδώ και σχεδόν μισό αιώνα με προδιαγραφές… ξενοδοχείου, απέχει έτη φωτός από τις βρόμικες, κακοσυντηρημένες και ελλιπώς φυλασσόμενες εστίες των ελληνικών πανεπιστημίων και δίνει την ευκαιρία σε νέους από την Κρήτη (και όχι μόνο), που προέρχονται από οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα, να σπουδάσουν, να κυνηγήσουν τα όνειρά τους και να διεκδικήσουν ένα καλύτερο μέλλον.
Από το 1970 έως σήμερα, η Κρητική Εστία έχει υποδεχθεί περισσότερους από 4.000 φοιτητές. «Από την εστία έχουν περάσει επιστήμονες που σήμερα διαπρέπουν σε διάφορους τομείς. Γιατροί, δικηγόροι, στελέχη επιχειρήσεων, εκπρόσωποι της Εκκλησίας και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Το κτίριο της οδού Στράβωνος αλλά και η δεύτερη πολυκατοικία της Κρητικής Εστίας, στην οδό Εριφύλης, μπορούν να φιλοξενήσουν 181 άτομα.
Η επιλογή
Το 90% των σπουδαστών είναι Κρητικοί και το 10% είναι φοιτητές από άλλες περιοχές, τον Πύργο Ηλείας, τη Ρόδο, από όλη την Ελλάδα» λέει στην «κυριακάτικη δημοκρατία» ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της Κρητικής Εστίας Χαράλαμπος Σαλβαράκης.
Η επιλογή των φοιτητών γίνεται με κριτήρια οικονομικά και κοινωνικά. «Η οικονομική κατάσταση κάθε οικογένειας είναι το πρώτο κριτήριο. Παιδιά άπορων, μονογονεϊκών και πολυτέκνων οικογενειών και νέοι που έχουν μεγαλώσει σε ιδρύματα έχουν επίσης προτεραιότητα» αναφέρει ο ίδιος. Κάθε σπουδαστής πληρώνει 200 ευρώ τον μήνα για στέγη, φαγητό (πρωινό, μεσημεριανό, βραδινό), δωρεάν ίντερνετ, πρόσβαση στη βιβλιοθήκη και συμμετοχή στα σεμινάρια και σις δραστηριότητες της Κρητικής Εστίας.
«Ο χώρος φυλάσσεται σε 24ωρη βάση, έχουμε ευθύνη απέναντι στους γονείς. Το κομμάτι της ασφάλειας είναι πολύ σημαντικό. Αν κάποιος θέλει να λείψει για μια ημέρα, πρέπει να ενημερώσει τη ρεσεψιόν. Κάθε φοιτητής έχει το κρεβάτι, τα σεντόνια του, μια ντουλάπα για να βάλει τα πράγματά του, δεν χρειάζεται να ανησυχεί για το φαγητό του ή αν θα προλάβει να καθαρίσει το δωμάτιό του. Τα φροντίζουμε εμείς αυτά. Εχουμε επίσης ομάδες χορού, θεάτρου και ποδοσφαίρου, καθιερώσαμε βραβεία και υποτροφίες, ενώ το τελευταίο διάστημα φιλοξενούμε αρκετές πολιτιστικές εκδηλώσεις, καλλιτεχνικές συνάξεις, αφιερώματα σε Κρητικούς συγγραφείς, ποιητές και δημιουργούς. Προσπαθούμε να δώσουμε στα παιδιά και άλλα εφόδια» σημειώνει ο κ. Σαλβαράκης.
Στη ρεσεψιόν ο θυρωρός «σκανάρει» όλους τους κοινόχρηστους χώρους, μέσω του κλειστού κυκλώματος παρακολούθησης, και καλωσορίζει τους φοιτητές που χτυπούν το κουδούνι επιστρέφοντας από τη σχολή ή τη μεσημεριανή βόλτα τους. «Εδώ δεν έχουμε κλειδιά, δεν χρειάζονται άλλωστε. Πάντα υπάρχει κάποιος που μας περιμένει, ακόμα και στις τρεις τα ξημερώματα» εξηγούν τα παιδιά. Στην κουζίνα, η μαγείρισσα σερβίρει μακαρόνια με σάλτσα και ρεβίθια. «Είναι σαν να τρως το φαγητό της μητέρας σου. Με καλά υλικά, με τη σαλάτα σου και με δεύτερο πιάτο, αν το ζητήσεις. Η Κρητική Εστία είναι το σπίτι μας, έτσι νιώθουμε. Με 200 ευρώ έχουμε σίτιση, ηλεκτρικό ρεύμα, ζεστό νερό, θέρμανση, ασφάλεια, δεν τα βρίσκεις αυτά σε άλλες εστίες. Το κλίμα μεταξύ μας είναι εξαιρετικό. Οι παλιοί αγκαλιάζουν τους καινούργιους και γινόμαστε όλοι μια παρέα, μια μεγάλη οικογένεια» λέει ο 23χρονος φοιτητής του Τμήματος Μηχανικών Βιοϊατρικής Τεχνολογίας του ΤΕΙ Αθήνας Γιώργος Διακουμάκης, από το Ρέθυμνο.
Στο εστιατόριο, τα παιδιά συγκεντρώνονται σιγά σιγά στα τραπέζια γύρω από την ανοιχτή τηλεόραση. Ο αέρας γεμίζει γέλια και φωνές, τα πειράγματα δίνουν και παίρνουν, ενώ από κάπου ακούγονται κρητικές μελωδίες. «Τις περισσότερες ώρες της ημέρας εδώ τις περνάμε. Στην Κρητική Εστία δεν βαριέσαι ποτέ. Πάντα θα βρεις κάποιον να μιλήσεις, να πεις τα νέα σου, ίσως βοηθά και η κοινή νοοτροπία μας, επειδή οι περισσότεροι είμαστε Κρητικοί. Πέρα από τις καθημερινές ανάγκες, εδώ καλύπτεις και το κομμάτι της διασκέδασης. Δεν χρειάζεται να βγεις έξω, να δώσεις χρήματα για να περάσεις καλά με τους φίλους σου» αναφέρει ο φοιτητής του τμήματος Μηχανικών Αυτοματισμού του ΤΕΙ Πειραιά και μέλος του Συλλόγου Οικότροφων της Κρητικής Εστίας Φάνης Κατσιγαράκης, από τα Χανιά.
Οι σκάλες που οδηγούν στα δωμάτια των σπουδαστών, το αμφιθέατρο, οι αποθήκες, τα πλυντήρια και το εκκλησάκι αστράφτουν από καθαριότητα, ενώ στους τοίχους δεν υπάρχει ούτε μια γρατσουνιά. «Τα παιδιά σέβονται τον χώρο, τηρούν όλους τους κανόνες. Ξέρουν ότι, αν σπάσουν ένα παράθυρο, τα χρήματα που θα πληρώσουμε για να το φτιάξουμε θα λείψουν από κάπου αλλού, από το φαγητό, από τις εκδηλώσεις, από κάτι δικό τους. Αναγνωρίζουν την προσπάθεια που κάνουμε και βοηθούν από την πλευρά τους όσο μπορούν, ώστε να μεταφέρουμε εδώ τις αρχές και τις αξίες της Κρήτης. Γιατί αυτό είναι τελικά η Κρητική Εστία. Μια “φωλιά” που θυμίζει Κρήτη, με προσφορά που δεν μπορεί να αποτιμηθεί, ειδικά στη σημερινή δύσκολη εποχή» λέει ο κ. Σαλβαράκης.
Ιδρύθηκε το 1963 με ενέργειες του Πολ. Βαρδουλάκη
Η Κρητική Εστία ιδρύθηκε το 1963 ως Πνευματικό Ιδρυμα των Κρητών της Αττικής, με πρωτοβουλία του συμβολαιογράφου Πολύδωρου Βαρδουλάκη και με τη συνδρομή επιφανών μελών της κρητικής παροικίας της Αθήνας, που προίκισαν το ίδρυμα με κληροδοτήματα, εξασφαλίζοντας τους αναγκαίους για τη λειτουργία του πόρους. Με βάση το καταστατικό της Κρητικής Εστίας, θεμελιώδης σκοπός της ήταν «η παροχή στους φιλοξενουμένους στέγης, τροφής, υποτροφιών, βραβείων, επιμόρφωσης καθώς και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης». Το κτίριο της οδού Στράβωνος υποδέχθηκε τους πρώτους 120 φοιτητές το 1970, ενώ το 1999 άνοιξε τις πύλες του και το κτίριο της οδού Εριφύλης 21, ανεβάζοντας τη δυναμικότητα της εστίας στους 181 σπουδαστές. Το 2009, το οικοτροφείο της οδού Στράβωνος ανακαινίστηκε πλήρως, ενώ το 2011 άλλαξε όψη και το δεύτερο κτίριο της Κρητικής Εστίας, στην οδό Εριφύλης.
Βιβλιοθήκη με 21.000 βιβλία (!) και αρχέτυπα από τον 16ο αιώνα
Η Βιβλιοθήκη της Κρητικής Εστίας, που από το 2010 στεγάζεται στο υπόγειο του κτιρίου της οδού Στράβωνος, φιλοξενεί σήμερα 21.000 τίτλους βιβλίων, που καλύπτουν μια ευρεία γκάμα θεμάτων, όπως Φιλοσοφία, Ψυχολογία, Λαογραφία, Λογοτεχνία, Ιστορία και Θετικές Επιστήμες. «Στη συλλογή μας υπάρχουν αρχέτυπα του 16ου αιώνα, παλαίτυπα του 18ου αιώνα και σπάνιες εκδόσεις του 19ου και του 20ού αιώνα. Θεματικά καλύπτουμε ό,τι μπορεί να αναζητήσει κανείς σε μια βιβλιοθήκη. Από εκκλησιαστικά τεκμήρια, θρησκευτικές μελέτες και βιβλία Ιστορίας μέχρι δοκίμια, αρχαίους συγγραφείς, συλλογές με χάρτες και βιβλία διοίκησης και μάνατζμεντ. Εχουμε επίσης αρκετά περιοδικά, που δίνουν έμφαση στον κρητικό πολιτισμό» εξηγεί ο κ. Σαλβαράκης.
Η συλλογή της Βιβλιοθήκης εμπλουτίστηκε κυρίως από δωρεές φυσικών προσώπων, ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών και συλλογικών φορέων, και είναι διαθέσιμη τόσο στα μέλη της Κρητικής Εστίας (οικότροφοι και διοικητικό προσωπικό) όσο και στο ευρύ κοινό. «Μας βοήθησαν πολύ η οικογένεια Τσουδερού, ο Λευτέρης Βερυβάκης, που μας δώρισε έναν μεγάλο αριθμό βιβλίων (ανάμεσά τους και αρκετούς τόμους των Πρακτικών της Βουλής), το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, η Πάντειος, το Πανεπιστήμιο Κύπρου, το ΕΚΕΒΙ και άλλοι φορείς. Ο μεγάλος στόχος τώρα είναι η ψηφιοποίηση του υλικού, ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση σε αυτό όλοι οι νέοι επιστήμονες. Είναι το προσωπικό μου στοίχημα, ελπίζω να τα καταφέρω» αναφέρει ο πρόεδρος του Δ.Σ. της Κρητικής Εστίας.
Οι φόροι εξαπλασιάστηκαν, ενώ οι δωρεές μειώθηκαν
Η οικονομική κρίση δεν θα μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστη τη λειτουργία της Κρητικής Εστίας, καθώς από το 2010 και μετά τα έσοδα μειώθηκαν κάθετα, ενώ οι υποχρεώσεις «τρέχουν» και οι φόροι έχουν πολλαπλασιαστεί. Από τα 37 ακίνητα που έχει στην κατοχή της η εστία τα 15 είναι ξενοίκιαστα, ενώ ιδιώτες, επιχειρήσεις και άλλοι φορείς οφείλουν στο ίδρυμα δεκάδες χιλιάδες ευρώ. «Σε σύγκριση με το 2011, οι φόροι που πληρώνουμε έχουν σχεδόν εξαπλασιαστεί. Ακόμα και τον ΕΝΦΙΑ τον πληρώσαμε κανονικά, αν και δεσμεύθηκαν να μας απαλλάξουν και τώρα περιμένουμε να δούμε αν και με ποιον τρόπο θα πάρουμε τα χρήματα πίσω. Ενα κατάστημα στην Ακαδημίας άδειασε, το ίδιο και κάποια γραφεία στο κέντρο της Αθήνας, που μας έδιναν 100-150 ευρώ τον μήνα. Αν δεν υπήρχαν πέντε έξι επιχειρηματίες και σύλλογοι που μας στηρίζουν με τις δωρεές τους, η Κρητική Εστία δεν θα μπορούσε να κρατηθεί» λέει ο κ. Σαλβαράκης.
Ακόμα και οι δωρεές, όμως, έχουν συρρικνωθεί τα τελευταία χρόνια, καθώς ενώσεις και φορείς που παραδοσιακά στήριζαν την Κρητική Εστία δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις οικονομικές υποχρεώσεις τους. «Εχουν περιοριστεί πολύ οι δωρεές. Οπως λέει και η παροιμία, όταν διψάει η αυλή σου, δεν χύνεις το νερό απέξω. Ευτυχώς, έχουμε και βοήθεια σε είδος, σε τρόφιμα, σε κρέας, από εταιρίες που δεν μας ξεχνούν. Στηριζόμαστε πια στον πατριωτισμό και στην ευαισθησία των συμπατριωτών μας».
Καθυστερήσεις παρατηρούνται και στις πληρωμές των φοιτητών, ενώ σχεδόν το ένα τρίτο των σπουδαστών δεν είναι σε θέση να καταβάλει το «ενοίκιο» των 200 ευρώ τον μήνα. «Αυτό όμως είναι κάτι διαφορετικό. Οταν έχεις απέναντί σου παιδιά που διψούν για μάθηση, θα τα κρατήσεις στην εστία, ακόμα και αν δεν μπορούν να πληρώσουν. Πώς θα διώξεις το παιδί ενός καρκινοπαθούς; Πώς θα πεις όχι, όταν ένας δήμος της Κρήτης σού ζητά να φιλοξενήσεις δωρεάν ένα παιδί με οικονομικές ή κοινωνικές δυσκολίες; Χίλιες φορές θα επιλέξω να μπει μέσα η Εστία, παρά να κόψω τα φτερά ενός νέου ανθρώπου» καταλήγει ο κ. Σαλβαράκης.
Δείτε παρακάτω τις φωτογραφίες:
