Ο αντι-γερμανισμός στο εσωτερικό της Ελλάδας είναι αδιέξοδος, όπως και ο ανθελληνισμός στο εσωτερικό της Γερμανίας. Στη διεθνή πολιτική, βέβαια, τίποτα δεν προέρχεται από παρθενογένεση. Ο ελληνικός λαός εδώ και πέντε χρόνια ακούει σκληρές πολιτικές δηλώσεις από το Βερολίνο, το φιλότιμό του έχει πληγωθεί εξαιτίας του ότι η Ελλάδα έτεινε χείρα βοηθείας μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στη Δυτική Γερμανία, ενώ τώρα το Βερολίνο ακολουθεί μια άκαμπτη γραμμή, που δείχνει να επηρεάζεται από το λούμπεν ανορθολογισμού του πανίσχυρου γερμανικού κίτρινου Τύπου και από την άνοδο του ευρωφοβικού κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία», που πιέζει την κυβέρνηση μέσω της αύξησης της δημοφιλίας του να χρησιμοποιεί μια υπέρ του δέοντος σκληρή γλώσσα προς την Αθήνα. Και οι δύο κυβερνήσεις όμως πρέπει να βρουν ένα ορθολογικό modus operandi.
Η Αθήνα οφείλει να διατηρήσει ανοιχτά τα κανάλια επικοινωνίας με το Βερολίνο, αφού σήμερα η Γερμανία αποτελεί το ισχυρότερο κράτος της Ε.Ε. Μη ρεαλιστικές θέσεις περί άντλησης βοήθειας από Μόσχα ή Πεκίνο, δίχως αυτό να σημαίνει ότι η ανάπτυξη και περαιτέρω σύσφιγξη των εμπορικών σχέσεών μας με την Κίνα δεν είναι προς όφελος της ελληνικής οικονομίας, προκαλούν μόνο σύγχυση στην ελληνική κοινωνία και θολώνουν το δυτικό στίγμα μας, που οφείλει να είναι ξεκάθαρο και ισχυρό. Βέβαια, η Αθήνα πρέπει να ανακαλύψει ένα νέο μέτρο στις σχέσεις της με το Βερολίνο ώστε να μη δούμε ξανά ειρωνικές διαφημίσεις όπως αυτή του βρετανικού «Spectator» πριν από μερικά χρόνια, που αποκαλύπτει το κλίμα της εποχής: «Οι περισσότεροι Γερμανοί έχουν ένα επιπρόσθετο περιουσιακό στοιχείο. Ονομάζεται Ελλάδα».
Το Βερολίνο τώρα οφείλει να κατανοήσει ότι τυχόν έξοδος της Ελλάδας από τη νομισματική ένωση θα αποτελούσε την αρχή του τέλους του όλου εγχειρήματος που δίνει τη δυνατότητα στη Γερμανία να διαδραματίζει κομβικό ρόλο στις ευρωπαϊκές υποθέσεις. Το bank run μια τέτοιας εξέλιξης θα ήταν τόσο μεγάλο που αυτομάτως θα οδηγούσε τράπεζες και χρηματιστήρια σε όλο τον ευρωπαϊκό χώρο σε αδιέξοδο. Επίσης, είναι σημαντικό η Γερμανία να κατανοήσει ότι αυτή τη στιγμή είναι ο ισχυρότερος παράγοντας της Ευρώπης. Ο Νικολά Σαρκοζί, που «πέτυχε» να μεταμορφώσει τον γαλλικό πυρηνικό πάνθηρα σε «χαριτωμένο» λαμπραντούντλ στην αγκαλιά της ικανότατης καγκελαρίου Ανγκελα Μέρκελ, αλλά και η εσφαλμένη επιλογή του χαρισματικού σε επίπεδο εσωτερικής πολιτικής αλλά όχι σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής Ντέιβιντ Κάμερον περί της μη εμπλοκής της χώρας του στις ευρωπαϊκές υποθέσεις, με στόχο να επιβιώσει η βρετανική οικονομία ενός ενδεχόμενου τσουνάμι, λειτούργησαν καταλυτικά γι’ αυτή την εξέλιξη. Ως ο ισχυρότερος κατά συνθήκη, λοιπόν, παράγοντας του ευρωπαϊκού χώρου το Βερολίνο έχει σημαντικές ευθύνες προς το σύνολο της Δύσης για τη συνοχή και την εύρυθμη λειτουργία της ευρωζώνης. Είναι σίγουρο ότι το Σίδνεϊ, η Οτάβα αλλά κυρίως η Ουάσινγκτον δεν θα κουνήσουν απλώς το κεφάλι τους αδιάφορα αν παραχθεί Grexit ή Graccident εξαιτίας των χειρισμών του Βερολίνου.
Σε μια χρονική καμπή που η Δύση έχει να αντιμετωπίσει σωρεία πολυεπίπεδων απειλών, π.χ. κλιμακούμενες στρατηγικές προκλήσεις από τη Ρωσία, αυξανόμενες οικονομικές πιέσεις από την Κίνα, ανησυχητική ενδυνάμωση του τζιχαντιστικού Ισλάμ στη Μέση Ανατολή αλλά και την Αφρική, η περιθωριοποίηση της Ελλάδας θα δημιουργήσει σημαντικό κενό ισχύος αλλά και συνθήκη πολιτισμικής απονομιμοποίησης του ευρωχώρου, αφού ο ευρωπαϊκός πολιτισμός στηρίζεται πάνω στην αρχαία ελληνική γραμματεία, στο ρωμαϊκό Δίκαιο και στη χριστιανική και εβραϊκή θρησκεία.
Για όλους αυτούς τους λόγους Ελλάδα και Γερμανία οφείλουν να ρίξουν τους τόνους ώστε να επικρατήσει νηφαλιότητα. Μια νηφάλια σχέση όμως δεν επηρεάζεται από την εμπέδωση της αλήθειας και τη διόρθωση ιστορικών αδικιών, όπως για παράδειγμα η διεκδίκηση των κατοχικών αποζημιώσεων και η επιστροφή του κατοχικού διά της επιβολής δανείου από την Αθήνα. Μια θετική έκβαση στο συγκεκριμένο τομέα -ακόμα και στο επίπεδο της πολιτικής σημειολογίας- θα βοηθήσει στην ουσία της ελληνογερμανικές σχέσεις να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που βρίσκονται εμπρός για το σύνολο της Δύσης.
Σπύρος Λίτσας
*Επίκουρος καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Πανεπιστημίου Μακεδονίας / twitter: @Spyros_Litsas
