● Το μενού σήμερον έχει δύο ιστορικές αναφορές μεγάλης σημασίας:
● 1. Στις 13 Οκτωβρίου 1904 σκοτώθηκε σε συμπλοκή με Τούρκους ο Παύλος Μελάς (γεν. 29/3/1870), το παλικάρι της Μακεδονίας, ο μπροστάρης του αγώνα για την απελευθέρωσή της. Το τέλος του ήταν ενδεικτικό της κατάστασης που αντιμετωπίζει διαχρονικά η Ελλάδα στην περιοχή: Ο Μελάς με τους άντρες του πήγε στο χωριό Στάτιστα (σήμερα λέγεται Μελάς), στην Καστοριά, να ξεκουραστεί κι ένας Βούλγαρος κομιτατζής, ο Μήτρος Βλάχος (Μίτρε Παντούροφ, 1873-1907), τον κατέδωσε στους Τούρκους.
● Οι Eλληνες θρήνησαν τον χαμό του ήρωα και ο Κωστής Παλαμάς τίμησε τη μνήμη του γράφοντας το ποίημα «Παύλος Μελάς», το οποίο ακολουθεί:
Σε κλαίει λαός. Πάντα χλωρό να σειέται το χορτάρι
στον τόπο που σε πλάγιασε το βόλι, ω παλικάρι!
Πανάλαφρος ο ύπνος σου· του Απρίλη τα πουλιά
σαν του σπιτιού σου να τ’ ακούς λογάκια και φιλιά,
και να σου φτάνουν του χειμώνα οι καταρράχτες
σαν τουφεκιού αστραπόβροντα και σαν πολέμου κράχτες.
Πλατιά του ονείρου μας η γη και απόμακρη. Και γέρνεις
εκεί και σβεις γοργά.
Ιερή στιγμή. Σαν πιο πλατιά τη δείχνεις, και τη φέρνεις
σαν πιο κοντά!
● 2. Σαν σήμερα, το 1923, η Μεγάλη Εθνοσυνέλευση της Τουρκίας αποφάσισε να γίνει η Aγκυρα πρωτεύουσα της Τουρκίας, αντί της Κωνσταντινούπολης. Τα αίτια της απόφασης μπορούμε να τα υποθέσουμε. Αφενός, κάτι βαθιά μέσα τους λέει ότι είναι ολέθριο για μια χώρα να χάνει την πρωτεύουσά της – κι είναι αναπόφευκτο μια ημέρα να επιστρέψει ο Ελληνισμός στη Βασιλεύουσα. Αφετέρου, η Κωνσταντινούπολη, όσο ασιατική μπογιά κι αν ρίξεις πάνω της, το υπόστρωμα παραμένει ελληνικό και οι Τούρκοι προτίμησαν μια πρωτεύουσα με αμιγώς ασιατικό προφίλ. Βέβαια, κι εδώ έχουν ένα προβληματάκι: Tο όνομά της, Aγκυρα, αλλά και η ιστορία της φέρουν βαριά την ελληνική σφραγίδα. Αυτά παθαίνεις, αν είσαι κατά συρροήν και κατ’ επάγγελμα άρπαγας και ζεις πάνω σε κλεμμένες πατρίδες λαών που κατέσφαξες.
π
