Σε λειτουργία το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων – Τέλος στις τυφλές συναλλαγές
Μια βαθιά τομή στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι οικονομικές συναλλαγές στη χώρα τίθεται σταδιακά σε εφαρμογή, με τη δημιουργία ενός ενιαίου ψηφιακού συστήματος που καταγράφει, χαρτογραφεί και αξιολογεί τη συναλλακτική συμπεριφορά κάθε πολίτη και επιχείρησης. Νέες κρατικές πλατφόρμες αλλάζουν τα δεδομένα σε δάνεια, συμβάσεις και μισθώσεις, βάζοντας τέλος στις «τυφλές» συναλλαγές και επαναφέροντας στο προσκήνιο τη σημασία του «καλού ονόματος» στην αγορά.
Πλέον, πριν από κάθε συμφωνία, οι συναλλασσόμενοι θα γνωρίζουν το ιστορικό συνέπειας -ή ασυνέπειας- εκείνων με τους οποίους πρόκειται να δεσμευτούν οικονομικά. Η αξιοπιστία επιβραβεύεται, η ασυνέπεια καταγράφεται και επηρεάζει ουσιαστικά την πρόσβαση σε χρηματοδότηση και στέγη, ενισχύοντας, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, την ασφάλεια και την εμπιστοσύνη στις συναλλαγές.
Το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων σε πιλοτική λειτουργία
Αθόρυβα, πριν από λίγες ημέρες, η Τράπεζα της Ελλάδος έθεσε σε πιλοτική λειτουργία το πρώτο σκέλος ενός εκτεταμένου μηχανισμού παρακολούθησης του ιδιωτικού χρέους. Πρόκειται για το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων, μια νέα ψηφιακή πλατφόρμα υπό κρατική εποπτεία, η οποία για πρώτη φορά συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο σημείο όλα τα δεδομένα οφειλών προς τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης δανείων και λοιπούς χρηματοδοτικούς οργανισμούς.
Το σύστημα αναπτύσσεται σταδιακά και αναμένεται να ολοκληρωθεί πλήρως έως το καλοκαίρι, ωστόσο κομβική ημερομηνία θεωρείται η 15η Φεβρουαρίου, οπότε θα ενταχθούν και τα στοιχεία οφειλών που διακρατούν οι servicers. Από εκείνη τη στιγμή, το συναλλακτικό «βιογραφικό» κάθε πολίτη και επιχείρησης θα αποτελεί ουσιαστικά το διαβατήριο πρόσβασης στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Το νέο Ψηφιακό Συναλλακτικό Προφίλ
Οι νέες πλατφόρμες διαμορφώνουν ένα Ψηφιακό Συναλλακτικό Προφίλ που θα συνοδεύει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις σε κάθε μελλοντική οικονομική τους δραστηριότητα. Από τη χορήγηση στεγαστικών και επιχειρηματικών δανείων έως τη σύναψη μισθώσεων κατοικίας, η αγορά αποκτά πλέον «μνήμη».
Όπως συμβαίνει ήδη σε άλλες χώρες, οι όροι δανεισμού, οι συμβάσεις και τα ενοίκια θα καθορίζονται με βάση τα δεδομένα και τη βαθμολογία πιστοληπτικής ικανότητας (credit score) που προκύπτει είτε από το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων είτε από το υπό διαμόρφωση Μητρώο Ενοικιαστών. Ο οικονομικός βίος αποκτά ψηφιακή ταυτότητα και η αξιολόγηση αυτή επηρεάζει τόσο την πρόσβαση όσο και το ύψος της χρηματοδότησης ή του ενοικίου.
Για πρώτη φορά, δανειολήπτες, οφειλέτες, εγγυητές και ενοικιαστές θα κινούνται στην αγορά με ένα ολοκληρωμένο αποτύπωμα οικονομικής συνέπειας, το οποίο θα καθορίζει τους όρους πρόσβασής τους σε δάνεια, ρυθμίσεις και στέγη. Στόχος, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, είναι να διαχωριστούν οι συνεπείς από τους στρατηγικούς κακοπληρωτές και να επιβραβεύονται όσοι τηρούν τις υποχρεώσεις τους.
Πώς λειτουργεί το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων
Το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων αποτελεί την πρώτη κρατική βάση δεδομένων που αποτυπώνει αναλυτικά το συναλλακτικό προφίλ πολιτών και επιχειρήσεων στις σχέσεις τους με τράπεζες και χρηματοδοτικούς οργανισμούς. Συγκεντρώνει στοιχεία για πιστώσεις, χρέη, υπόλοιπα, ιστορικό πληρωμών, καθώς και εξασφαλίσεις και εγγυήσεις από τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης δανείων, leasing και factoring.
Η ενημέρωση της βάσης γίνεται υποχρεωτικά κάθε μήνα από όλους τους πιστωτές μέσω του συστήματος IRIS της Τράπεζας της Ελλάδος. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, έχουν ήδη καταχωριστεί περίπου 2,9 εκατομμύρια συναλλακτικά προφίλ, με περισσότερες από 11 εκατομμύρια εγγραφές δανείων, ενεχύρων και εγγυήσεων, ενώ το συνολικό ύψος των καταγεγραμμένων πιστώσεων φτάνει τα 245 δισ. ευρώ.
Το σύστημα δεν αφορά μόνο όσους έχουν ήδη δανειακές υποχρεώσεις. Αφορά κάθε πολίτη που κινείται ή πρόκειται να κινηθεί στην αγορά: τον υποψήφιο δανειολήπτη, τον εγγυητή που θα αναλάβει ευθύνη για τρίτο, αλλά και –πολύ σύντομα– τον ενοικιαστή που θα αναζητήσει κατοικία.
Πρόσβαση των πολιτών στα στοιχεία τους
Οι πολίτες έχουν τη δυνατότητα να δουν το συναλλακτικό τους προφίλ με λίγα μόνο βήματα, μέσω της επίσημης ιστοσελίδας ccr.bankofgreece.gr. Με τη χρήση κωδικών Taxisnet και μετά από ισχυρή ηλεκτρονική ταυτοποίηση, μπορούν να ζητήσουν δωρεάν Πιστωτική Έκθεση «τύπου Α», η οποία εμφανίζεται άμεσα σε ψηφιακή μορφή.
Σε μία ενιαία οθόνη παρουσιάζεται η συνολική εικόνα των οικονομικών τους σχέσεων: οφειλές προς τράπεζες, servicers και εταιρείες χρηματοδοτικής μίσθωσης, καθώς και οι σχετικές εξασφαλίσεις και εγγυήσεις. Για κάθε σύμβαση εμφανίζονται το είδος της πίστωσης, τα πιστωτικά όρια, το υφιστάμενο υπόλοιπο, η κατάσταση εξυπηρέτησης και η κίνηση του τελευταίου δωδεκαμήνου, ενώ αποτυπώνεται και ο ρόλος του πολίτη ως κύριου οφειλέτη, συνυπόχρεου ή εγγυητή.
Σε περίπτωση ανακριβειών, προβλέπεται η δυνατότητα ηλεκτρονικού αιτήματος διόρθωσης, με τον πιστωτή να υποχρεούται να απαντήσει εντός ενός μηνός.
Τι βλέπουν οι τράπεζες – Ποιές οι αντιδράσεις
Οι τράπεζες και οι χρηματοδοτικοί οργανισμοί αποκτούν πρόσβαση στο πλήρες συναλλακτικό προφίλ μέσω Πιστωτικών Εκθέσεων «τύπου Β και Γ». Η έκθεση «τύπου Γ» είναι καθοριστική για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με νέα δάνεια, ρυθμίσεις ή αναδιαρθρώσεις. Η συνέπεια οδηγεί σε καλύτερους όρους, ενώ το ιστορικό καθυστερήσεων αυξάνει το κόστος ή οδηγεί σε αποκλεισμό από τη χρηματοδότηση.
Το νέο πλαίσιο, ωστόσο, έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις. Κοινωνικοί φορείς εκφράζουν ανησυχίες για την απουσία μηχανισμών προστασίας των ενοικιαστών από τις αυξήσεις των ενοικίων, φοβούμενοι ότι η αξιολόγηση μπορεί να αποκλείσει ευάλωτα νοικοκυριά από την αγορά κατοικίας. Αντίθετα, οι ιδιοκτήτες ακινήτων θεωρούν το σύστημα εργαλείο προστασίας από τους στρατηγικούς κακοπληρωτές, υποστηρίζοντας ότι η έλλειψη πληροφόρησης κρατά χιλιάδες ακίνητα εκτός αγοράς.
Η πιλοτική φάση της εφαρμογής τοποθετείται στα μέσα του έτους και θα λειτουργήσει ως δοκιμαστικό πεδίο για τις διασταυρώσεις στοιχείων, τις δικλίδες προστασίας προσωπικών δεδομένων και την αντοχή των ψηφιακών υποδομών. Προβλέπεται διασύνδεση με το myPROPERTY και τις δηλώσεις μίσθωσης, ώστε η συνέπεια στις πληρωμές ενοικίων να καταγράφεται σε πραγματικό χρόνο, μέσω τραπεζικών συναλλαγών.
Εφόσον δεν προκύψουν νομικά ή τεχνικά εμπόδια, η πλήρης εφαρμογή του συστήματος αναμένεται έως το τέλος του έτους, με προοπτική επέκτασης και στις επαγγελματικές μισθώσεις.
Το τέλος της ανωνυμίας στις συναλλαγές
Η καθιέρωση του ενιαίου ψηφιακού συναλλακτικού προφίλ σηματοδοτεί το τέλος της ανωνυμίας στην οικονομική συμπεριφορά. Η αγορά αποκτά «μνήμη» και η συνέπεια παύει να είναι άυλο χαρακτηριστικό, μετατρεπόμενη σε μετρήσιμο ψηφιακό δεδομένο.
Οι τράπεζες μπορούν να χρηματοδοτούν με μεγαλύτερη ασφάλεια, οι ιδιοκτήτες να διαθέτουν τα ακίνητά τους με λιγότερο ρίσκο και οι συνεπείς πολίτες να μην επιβαρύνονται από τη γενικευμένη καχυποψία που προκαλούν οι κακοπληρωτές. Το νέο σύστημα φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως ψηφιακή επιβράβευση της εντιμότητας και της συνέπειας, με στόχο την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στο σύνολο της οικονομίας.
