Επικίνδυνα κλιμακώνεται η ένταση στη Μέση Ανατολή, παρά το γεγονός ότι η εύθραυστη εκεχειρία παραμένει -τουλάχιστον τυπικά- σε ισχύ. Τα γεγονότα των τελευταίων ωρών αποκαλύπτουν μια ταχεία επιδείνωση της κατάστασης, με επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ και τις ήδη τεταμένες σχέσεις μεταξύ Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν.
Η νέα κρίση πυροδοτήθηκε λίγες ώρες αφότου οι ΗΠΑ προχώρησαν σε επιχείρηση κατά ιρανικού πλοίου στην περιοχή. Σύμφωνα με τον Ντόναλντ Τραμπ, Αμερικανοί πεζοναύτες που επέβαιναν στο αντιτορπιλικό USS Spruance εντόπισαν το πλοίο στον Κόλπο του Ομάν την Κυριακή 19 Απριλίου 2026. Όπως υποστήριξε, οι αμερικανικές δυνάμεις ζήτησαν από το πλήρωμα να σταματήσει, ωστόσο εκείνο αρνήθηκε, με αποτέλεσμα να ακολουθήσει βομβαρδισμός και τελικά κατάληψη του σκάφους.
Η αντίδραση της Τεχεράνης υπήρξε άμεση και ιδιαίτερα σκληρή. Εκπρόσωπος του ιρανικού γενικού επιτελείου εθνικής άμυνας προειδοποίησε ξεκάθαρα: «Οι ένοπλες δυνάμεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν θα ανταποδώσουν σύντομα, θα λάβουν μέτρα αντιποίνων για αυτή την ενέργεια ένοπλης πειρατείας και εναντίον των Αμερικανών στρατιωτικών».
Παράλληλα, η ιρανική πλευρά κατηγόρησε την Ουάσιγκτον ότι «παραβίασε την κατάπαυση του πυρός» διάρκειας δύο εβδομάδων, η οποία ισχύει από τις 8 Απριλίου. Από την άλλη πλευρά, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ήδη καταγγείλει την Τεχεράνη για «πλήρη παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός», επικαλούμενος επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων, μεταξύ των οποίων και γαλλικά και βρετανικά.
Το σκηνικό περιπλέκεται περαιτέρω από τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ -μια από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες παγκοσμίως, από την οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το Ιράν ανακοίνωσε αρχικά την Παρασκευή την άρση του αποκλεισμού των Στενών, ωστόσο το Σάββατο υπαναχώρησε, επαναφέροντας «αυστηρό έλεγχο», ως απάντηση στη συνέχιση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.
Η ένταση στο πεδίο επιβεβαιώθηκε και από νέο περιστατικό: σύμφωνα με τον Τραμπ, αμερικανικό αντιτορπιλικό άνοιξε προειδοποιητικά πυρά εναντίον του ιρανικού φορτηγού πλοίου Touska, το οποίο, όπως δήλωσε, «προσπάθησε να σπάσει τον ναυτικό αποκλεισμό μας, και δεν πήγε καλά γι’ αυτούς». Την ίδια στιγμή, η γαλλική ναυτιλιακή εταιρεία CMA CGM επιβεβαίωσε ότι πλοίο της δέχθηκε «προειδοποιητικά πυρά» στην περιοχή.
Στον αέρα οι διπλωματικές προσπάθειες
Οι διπλωματικές προσπάθειες για αποκλιμάκωση παραμένουν στον αέρα. Ο δεύτερος γύρος διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, που επρόκειτο να διεξαχθεί στο Ισλαμαμπάντ, βρίσκεται σε αδιέξοδο, καθώς η Τεχεράνη δηλώνει ότι δεν προτίθεται να συμμετάσχει. Ιρανικά μέσα ενημέρωσης ξεκαθαρίζουν ότι βασική προϋπόθεση για την έναρξη συνομιλιών αποτελεί η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ έκανε λόγο για «πολλές διαφωνίες», επιβεβαιώνοντας το βαθύ χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών. Παράλληλα, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι αποστέλλει στο Πακιστάν τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, συνοδευόμενο από τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ.
Μέσω Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος επιχείρησε να πιέσει περαιτέρω την Τεχεράνη, δηλώνοντας ότι προσφέρει «πολύ δίκαιη και λογική συμφωνία», ενώ προειδοποίησε ότι σε περίπτωση άρνησης οι ΗΠΑ «θα καταστρέψουν όλες τις ηλεκτροπαραγωγικές εγκαταστάσεις και όλες τις γέφυρες στο Ιράν».
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης παραμένει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν έχει αποδεχθεί την παράδοση εμπλουτισμένου ουρανίου υψηλού βαθμού, κάτι που η Τεχεράνη διαψεύδει κατηγορηματικά. Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν απάντησε με έντονο τόνο: «Ο Τραμπ λέει ότι το Ιράν δεν πρέπει να ασκήσει τα δικαιώματά του σε ό,τι αφορά το πεδίο της πυρηνικής ενέργειας (…) Και ποιος είναι αυτός που θα στερήσει από το Ιράν τα δικαιώματά του;».
Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από την ανάλυση ειδικών. Ο Βάλι Νασρ, καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Τζονς Χόπκινς, σημείωσε ότι η συνέχιση του αμερικανικού αποκλεισμού ενίσχυσε τις ιρανικές υποψίες ότι οι συνομιλίες αποτελούν «δόλιο τέχνασμα» πριν από ενδεχόμενη νέα στρατιωτική επίθεση.
Εκρηκτικό το κλίμα στο Λίβανο
Την ίδια ώρα, στο δεύτερο μέτωπο της κρίσης, στον Λίβανο, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Παρά την εκεχειρία δέκα ημερών μεταξύ του Ισραηλινού Στρατού και της Χεζμπολάχ, οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορούνται για παραβιάσεις.
Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ Ισραέλ Κατς δήλωσε ότι ο στρατός έχει εντολή να χρησιμοποιήσει «όλη του τη δύναμη» εάν αντιμετωπίσει «οποιαδήποτε απειλή». Παράλληλα, συνεχίζονται οι κατεδαφίσεις κατοικιών σε παραμεθόριες περιοχές, στο πλαίσιο σχεδίου δημιουργίας «ζώνης ασφαλείας».
Η ανθρώπινη διάσταση της σύγκρουσης αποτυπώνεται στα λόγια κατοίκων της περιοχής. Στη Ναμπάτια, ο Αλί Ασί, στέκοντας μπροστά στα ερείπια του καταστήματός του, περιέγραψε την αβεβαιότητα: «Δεν ξέρουμε τι θα γίνει, δεν ξέρω αν πρέπει να ξαναφτιάξω το μαγαζί μου ή αν οι βομβαρδισμοί θα ξαναρχίσουν».
