Σάββας Καλεντερίδης: Περί προληπτικής διπλωματίας και «Γαλάζιας Παράνοιας»

Η Ελλάδα, παρά τις προειδοποιήσεις με άρθρα και δημόσιες παρεμβάσεις μας, που ξεκίνησαν από τις αρχές του 2019, επέτρεψαν στην κυβέρνηση μιας διαλυμένης χώρας, χωρίς πολεμικό ναυτικό και αεροπορία, να τολμήσει να υπογράψει στις 27 Νοεμβρίου του 2019 το κατάπτυστο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Τότε προτείναμε να οριοθετήσει πρώτη η Ελλάδα με την Κύπρο την ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα και να αφήσουμε την Τουρκία να τρέχει πίσω από τις εξελίξεις. Κάναμε το ακριβώς αντίθετο και τώρα εμείς είμαστε που τρέχουμε πίσω από τις εξελίξεις.

Τότε μάλιστα απελάσαμε τον πρέσβη της Λιβύης, Μοχάμεντ αλ-Μενφί, ο οποίος, παρεμπιπτόντως, είναι και φιλέλληνας και τώρα είναι πρόεδρος του Προεδρικού Συμβουλίου της Λιβύης, αντί να απελάσουμε τον πρέσβη της Τουρκίας, αφού η Τουρκία ήταν ο ιθύνων νους και όχι η Λιβύη. Δηλαδή, χτυπήσαμε το… σαμάρι και όχι τον γάιδαρο (και τι γάιδαρο) που λέει ο λαός μας.

Και αυτό που εισπράττει η διεθνής κοινότητα είναι ότι, αντί η Ελλάδα να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια, όπως σαφώς το ορίζει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, στην ουσία «προσαρμόστηκε» στις απειλές της Τουρκίας και δεν το έπραξε, ενώ από την άλλη πλευρά η Τουρκία οριοθέτησε εξοφθάλμως παράνομα την υφαλοκρηπίδα της με τη Λιβύη χωρίς η Ελλάδα να μπορέσει να το αποτρέψει.

Τώρα έρχεται μια άλλη καταστροφή για την Ελλάδα, πολύ μεγαλύτερη από το παράνομο και ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο όμως η Τουρκία το επιβάλλει είτε με την απειλή τον όπλων στο πεδίο, όπως έκανε στις 22 Ιουλίου 2024, είτε με ρηματική διακοίνωση που απαιτεί να της αποσταλεί για τις έρευνες του πλοίου που θα ποντίσει το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδος – Κύπρου, την οποία θα βαφτίσουμε «ενημέρωση». Πάντως και στις δύο περιπτώσει το πρακτικό αποτέλεσμα είναι ότι η Τουρκία επιτυγχάνει τον στόχο της επί του πεδίου.

Η άλλη καταστροφή έχει όνομα: πρόκειται για τον «Νόμο περί Ναυτικής Δικαιοδοσίας», όπως αναμένεται να ονομάσει το νομοσχέδιο που θα φέρει η Τουρκία μετά την ψήφιση του εθνικού προϋπολογισμού, πιθανόν εντός Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου, για τη ψήφισή του ως το τέλος του έτους. Να σημειωθεί ότι η Τουρκία δεν θα ονομάσει τη νομοθετική πρωτοβουλία «Νόμο της Γαλάζιας Παράνοιας», για να μην προκαλέσει την ελληνική κοινή γνώμη, ρύθμιση που πιθανόν να έγινε κατόπιν συνεννόησης με «κύκλους της Αθήνας». Γι’ αυτό ο Χακάν Φιντάν από το Παρίσι μάς ενημέρωσε ότι δεν υπάρχει νομοσχέδιο της «Γαλάζιας Παράνοιας». Γιατί θα έχει άλλο όνομα.

Γι’ αυτό ο υποναύαρχος ε.α. Γιανκί Μπαγτζίογλου, ο οποίος είναι σκιώδης υπουργός Αμυνας και αντιπρόεδρος του Λαϊκού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος (CHP), μιλώντας στην εφημερίδα «Aydınlık», είπε ότι «Η έννοια της “Γαλάζιας Παράνοιας”, η οποία σχεδόν αποφεύγεται να συζητηθεί στις μέρες μας, πρέπει να προστατευθεί με νόμο, διπλωματία και κρατικές πολιτικές».

Σύμφωνα με πληροφορίες που αναφέρει ότι έλαβε η εν λόγω εφημερίδα, ο στόχος είναι να παρουσιαστεί στη Βουλή η «Πρόταση Νόμου περί Θαλάσσιας Δικαιοδοσίας», γνωστή ως «Νόμος περί “Γαλάζιας Παράνοιας”», η οποία θα θεσπίσει νομικά τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της Τουρκίας στις θάλασσες μέχρι το τέλος του έτους.

Εχει γίνει γνωστό ότι το προσχέδιο, που διαμορφώθηκε από την κοινή εργασία του υπουργείου Εθνικής Αμυνας, του υπουργείου Εξωτερικών, των συμβουλίων προεδρικής πολιτικής και ακαδημαϊκών κύκλων, είναι τεχνικά έτοιμο. Υποστηρίζεται ότι ο «Νόμος για τη “Γαλάζια Παράνοια”» θα τεθεί στην ημερήσια διάταξη μετά τις συζητήσεις για τον προϋπολογισμό του 2027.

Πηγές από το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP), δηλώνοντας ότι σχεδιάζουν να φέρουν την πρόταση στο Κοινοβούλιο μέχρι το τέλος του έτους, ανέφεραν: «Οι τεχνικές προετοιμασίες έχουν ολοκληρωθεί. Είναι στις ημερήσιες διατάξεις μας μετά τον προϋπολογισμό. Μπορεί να συνταχθεί γύρω στον Νοέμβριο. Μπορεί να έρθει στο Κοινοβούλιο τον Δεκέμβριο».

Με αυτόν τον νόμο οι παράλογες και παράνομες διεκδικήσεις που παρουσιάζονται ως «νόμιμα δικαιώματα της Τουρκίας που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο», θα τεθούν σε ισχυρή και συστηματική βάση εντός του εσωτερικού της δικαίου. Αυτά τα «δικαιώματα και τα συμφέροντα στις θάλασσες» θα πλαισιωθούν για πρώτη φορά με μια ολοκληρωμένη εσωτερική νομική ρύθμιση.

Ο βασικός κανονισμός της Τουρκίας σχετικά με τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας περιοριζόταν στον Νόμο περί Χωρικών Υδάτων του 1982. Τώρα, σύμφωνα πάλι με πληροφορίες που επικαλείται η τουρκική εφημερίδα, το προσχέδιο ορίζει εκτενώς τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένων κυρίως των τουρκικών εσωτερικών υδάτων, των τουρκικών χωρικών υδάτων, της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, της τουρκικής συνορεύουσας ζώνης, της τουρκικής αποκλειστικής οικονομικής ζώνης και άλλων θαλάσσιων περιοχών.

Το προσχέδιο αναφέρεται επίσης ρητά στη Σύμβαση του Μοντρέ για τα Στενά. Επιβεβαιώνει τα υφιστάμενα δικαιώματα στον Βόσπορο, στα Δαρδανέλια και στη Θάλασσα του Μαρμαρά, τα οποία ήδη έχουν καθεστώς βάσει της Σύμβασης του Μοντρέ.

Στο προσχέδιο αντικατοπτρίζεται το «όραμα» και η αποφασιστικότητα της Τουρκίας για την ενίσχυση του status quo που η ίδια επιθυμεί να εγκαθιδρύσει στο Αιγαίο και στη Μεσόγειο. Επίσης, στο προσχέδιο η Τουρκία λαμβάνει ρητή εξουσία στην αποκλειστική οικονομική ζώνη και την υφαλοκρηπίδα της για τους υδρογονάνθρακες, τα ορυκτά, τους βιολογικούς πόρους, τα θαλάσσια ρεύματα, τις παλίρροιες, τις υπεράκτιες ενεργειακές δραστηριότητες που βασίζονται στην αιολική και ηλιακή ενέργεια.

Ο απόστρατος ναύαρχος ανέφερε ότι «η Τουρκία έχει ετοιμάσει τον δικό της χάρτη Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού και τον έχει υποβάλει στη Διακυβερνητική Ωκεανογραφική Επιτροπή της UNESCO. Ωστόσο, αυτό το βήμα πρέπει να υποστηρίζεται από μια ολοκληρωμένη νομική ρύθμιση».

To ζήτημα

Σύμφωνα με την εφημερίδα, πιο ευαίσθητο είναι το ζήτημα των νησίδων και των βραχονησίδων που η τουρκική πλευρά εντάσσει στη συζήτηση περί «γκρίζων ζωνών». Η πρόθεση να συμπεριληφθούν σχετικοί νομικοί ορισμοί στο νέο πλαίσιο επαναφέρει μια από τις βασικές εστίες έντασης στο Αιγαίο, καθώς η Ελλάδα απορρίπτει τις τουρκικές αμφισβητήσεις της κυριαρχίας της επί ελληνικών νησιών και νησίδων.

Οπως γίνεται αντιληπτό, ο εν λόγω νόμος, όποια ονομασία και αν λάβει, θα αποτελέσει τη σημαντικότερη εξέλιξη στις ελληνοτουρκικές σχέσεις από της ίδρυσης της Τουρκίας το 1923 και εντεύθεν. Η Ελλάδα πρέπει να χρησιμοποιήσει τώρα το μοναδικό «όπλο» που διαθέτει για να αποτρέψει όχι την ψήφιση, αλλά και αυτήν τη συζήτησή του στην Τουρκική εθνοσυνέλευση. Είναι η επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, η οποία θα αφαιρέσει μεγάλες θαλάσσιες περιοχές από τις πρόνοιες του νομοσχεδίου, αφού αυτές θα αποτελούν πλέον μέρος της εθνικής κυριαρχίας της Ελλάδος.

Το αν θα το κάνει η κυβέρνηση είναι δική της απόφαση. Εμείς λέμε ότι η επέκταση είναι το μόνο «όπλο» που μπορεί να προστατεύσει την Ελλάδα από έναν επώδυνο ακρωτηριασμό ανατολικά του 25ου και του 28ου Μεσημβρινού.