Στους όρους περιλαμβάνονται η δημιουργία κοινού αποθέματος ανταλλακτικών, η κοινοποίηση των αποτελεσμάτων των μελετών για τον ΕΜΖ, η παροχή υπηρεσιών εκπαίδευσης και καθοδήγησης σε συντονισμό με τους προμηθευτές
- Του Περικλή Ζορζοβίλη
Η «κυριακάτικη δημοκρατία» αποκαλύπτει σήμερα τα κύρια σημεία και το χρονοδιάγραμμα της εκτελεστικής συμφωνίας μεταξύ του υπουργείου Εθνικής Αμυνας και του υπουργείου Αμυνας της Ιταλίας για την προμήθεια δύο μεταχειρισμένων φρεγατών τύπου Bergamini και συναφών υπηρεσιών, που ενέκρινε το Κυβερνητικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας (ΚΥΣΕΑ) κατά τη συνεδρίασή του την περασμένη Δευτέρα 18 Μαΐου 2026.
Η εκτελεστική συμφωνία (Implementation Agreement) αφορά την προμήθεια των δύο πρώτων φρεγατών τύπου Bergamini, της ιταλικής έκδοσης της οικογένειας FREΜΜ που αναπτύχθηκε από κοινού με τη Γαλλία, που εντάχθηκαν σε υπηρεσία με το Ναυτικό της Ιταλίας. Πρόκειται για τη διαμόρφωση γενικής χρήσης (GP: General Purpose) Carlo Bergamini F-590 και τη διαμόρφωση ανθυποβρυχιακού πολέμου (ASW: Antisubmarine Warfare) Virginio Fasan F-591. Η πρώτη εντάχθηκε σε υπηρεσία στις 29 Μαΐου 2013 και η δεύτερη στις 19 Δεκεμβρίου 2013, δηλαδή κατά την παράδοσή τους στο ΠΝ το δεύτερο εξάμηνο του 2028 και το δεύτερο εξάμηνο του 2030 αντίστοιχα, θα βρίσκονται στο μέσο περίπου του σχεδιαστικού βίου τους, ορόσημο που σηματοδοτεί την υποβολή τους σε πρόγραμμα εκσυγχρονισμού μέσης ζωής (ΕΜΖ).
Παρότι υφίσταται δεδηλωμένη πρόθεση της ελληνικής πλευράς για την προμήθεια δύο επιπλέον μεταχειρισμένων φρεγατών του τύπου, σύμφωνα με τις πληροφορίες της «δημοκρατίας», στο κείμενο της εκτελεστικής συμφωνίας δεν περιλαμβάνεται αντίστοιχης σαφήνειας δέσμευση. Συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι οι δύο πλευρές θα εξετάσουν τη δυνατότητα και σκοπιμότητα πιθανών μελλοντικών συνεργασιών όχι απαραίτητα περιορισμένων στον αεροναυτικό τομέα, ακόμη και μέσω της απόκτησης δύο επιπλέον φρεγατών τύπου Bergamini, καθώς και της πιθανής απόκτησης των νέων φρεγατών τύπου FREMM EVO και οποιωνδήποτε πρόσθετων πλοίων.
Η πιθανή εξήγηση για την έλλειψη σαφούς δέσμευσης για την πώληση στη χώρα μας δύο επιπλέον φρεγατών του τύπου πιθανώς σχετίζεται με τη διαθεσιμότητά τους. Σήμερα το ναυτικό της Ιταλίας διαθέτει σε υπηρεσία συνολικά 10 φρεγάτες Bergamini σε τρεις διαμορφώσεις: τέσσερις GP, τέσσερις ASW και οι δύο νεότερες, που εντάχθηκαν σε υπηρεσία τον Απρίλιο και τον Ιούλιο του 2025, αντίστοιχα, GP αλλά με ενισχυμένες (enhanced) δυνατότητες στον ανθυποβρυχιακό πόλεμο (GP-e: General Purpose enhanced). Επίσης, υπό ναυπήγηση βρίσκονται δύο φρεγάτες της νεότερης έκδοσης FREMM EVO (από το evolution – εξέλιξη) που προβλέπεται να παραδοθούν τον Ιούνιο του 2029 και τον Ιούνιο του 2030.
Η παράδοση αυτών των φρεγατών κατέστησε δυνατή την πώληση των δύο πρώτων φρεγατών τύπου Bergamini στην Ελλάδα. Ομως, τον Δεκέμβριο του 2025 οι πληροφορίες για την απόφαση της Πορτογαλίας να επιλέξει τη FREMM EVO ως τη νέα φρεγάτα του ναυτικού της, στο πλαίσιο προγράμματος προμήθειας τριών φρεγατών, με προϋπολογισμό περί τα 3 δισ. ευρώ, που θα υλοποιηθεί μέσω χρηματοδοτικής συνδρομής από το ευρωπαϊκό μέσο SAFE, εφόσον επιβεβαιωθούν, μπορούν να αποτελέσουν την εξήγηση για την απουσία από την εκτελεστική συμφωνία της δέσμευσης για τις επόμενες δύο φρεγάτες τύπου Bergamini.
Καθώς η χρηματοδοτική συνδρομή από το SAFE περιλαμβάνει την απαίτηση για ολοκλήρωση των παραδόσεων των προς προμήθεια υλικών μέχρι τα τέλη του 2030, είναι πιθανή η μεταβίβαση στην Πορτογαλία μίας ή και των δύο FREMM EVO που ναυπηγούνται για λογαριασμό του ναυτικού της Ιταλίας. Δηλαδή, κάτι παρόμοιο με αυτό που συνέβη στο ελληνικό πρόγραμμα των φρεγατών FDI-HN, όπου προκειμένου να ικανοποιηθεί η ελληνική απαίτηση για όσο το δυνατόν συντομότερες παραδόσεις, το ναυτικό της Γαλλίας παραχώρησε τη σειρά του στο πρόγραμμα ναυπήγησης. Σε αυτή την περίπτωση το ναυτικό της Ιταλίας προκειμένου να διατηρήσει οροφή οκτώ φρεγατών είναι αναγκασμένο να διατηρήσει σε υπηρεσία τις δύο επιπλέον φρεγάτες Bergamini, τις οποίες επιθυμεί να προμηθευτεί η χώρα μας.
Η υπογραφή της εκτελεστικής συμφωνίας σηματοδοτεί την έναρξη των διαδικασιών για την κατάρτιση, την υπογραφή και την έγκριση της σύμβασης προμήθειας των φρεγατών, των συμβάσεων υποστήριξής τους και σειράς τεχνικών συμφωνιών για τεχνικά ζητήματα και κόστη που τυχόν θα ανακύψουν, τις διαδικασίες, τις αρμοδιότητες και την αναγκαία εκπαίδευση. Στη συμφωνία περιλαμβάνονται, επίσης, η δημιουργία κοινού αποθέματος ανταλλακτικών, η κοινοποίηση των αποτελεσμάτων των μελετών για τον ΕΜΖ, η παροχή υπηρεσιών εκπαίδευσης και καθοδήγησης σε συντονισμό με τους προμηθευτές, τη Fincantieri και την κοινοπραξία Orizzonte Sistemi Navali (OSN), που έχουν συστήσει οι Fincantieri (51%) και Leonardo (49%), και η προσαρμογή ελληνικού ναυπηγείου όπου θα λάβει χώρα η αποκατάσταση και η συντήρηση των ελληνικών Bergamini.
Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, τον Οκτώβριο του 2026 θα διεξαχθεί από κοινή επιτροπή των ναυτικών των δύο χωρών, της Fincantieri και της OSN, η πρώτη επιθεώρηση της κατάστασης των δύο φρεγατών, η αξιολόγηση της επιχειρησιακής τους αποτελεσματικότητας και η καταγραφή της διαμόρφωσής τους ώστε να επικυρωθούν οι τροποποιήσεις που απαιτούνται ώστε να ικανοποιηθούν οι τεχνικές απαιτήσεις του ΠΝ.
Στη συνέχεια, τον Δεκέμβριο του 2026 θα υπογραφούν οι πρώτες συμβάσεις. Το πρώτο εξάμηνο του 2028 για την παρακολούθηση του προγράμματος θα συγκροτηθεί από το ΠΝ το ναυτικό κλιμάκιο Ιταλίας, όπως έγινε και στην περίπτωση των φρεγατών τύπου FDI-HN με το ναυτικό κλιμάκιο Γαλλίας (Λοριάν). Την ίδια χρονική περίοδο θα λάβει χώρα η δεύτερη επιθεώρηση της πρώτης φρεγάτας, θα γίνουν οι απαραίτητες εργασίες για τη μεταβίβασή της στο ΠΝ και θα διεξαχθεί η εκπαίδευση του ελληνικού πληρώματος, επί το έργον από το ναυτικό της Ιταλίας και σε εγκαταστάσεις των ναυπηγείων της κατασκευάστριας Fincantieri.
Το δεύτερο εξάμηνο του 2028 προβλέπονται να γίνουν η μεταβίβαση της κυριότητας της πρώτης φρεγάτας, η ανάληψη καθηκόντων από το ελληνικό πλήρωμα, οι επισκευές και οι εργασίες που θα χρειαστούν για τον ασφαλή πλου προς Ελλάδα, με ενίσχυση του πληρώματος από προσωπικό του ναυτικού της Ιταλίας ή και της Fincantieri, και εάν κριθεί απαραίτητο με συνοδεία μονάδας του ΠΝ.
Το πρώτο εξάμηνο του 2029 θα διενεργηθεί η δεύτερη επιθεώρηση της δεύτερης φρεγάτας, θα γίνουν οι απαραίτητες εργασίες για τη μεταβίβασή της, θα διεξαχθεί η εκπαίδευση του πληρώματός της, με τον ίδιο τρόπο όπως για την πρώτη φρεγάτα, και θα λάβει χώρα η παράδοση της πρώτης φρεγάτας στο ΠΝ. Το δεύτερο εξάμηνο του 2029 θα επαναληφθεί η διαδικασία που περιγράφηκε για το δεύτερο εξάμηνο του 2028 για την πρώτη φρεγάτα, ενώ η παράδοση της Virginio Fasan F-591 στο ΠΝ προγραμματίζεται για το δεύτερο εξάμηνο του 2030. Οι δύο φρεγάτες πρόκειται να παραδοθούν με εγγύηση έξι μηνών και Εν-Συνεχεία-Υποστήριξη (Ε-Σ-Υ) για διάστημα τριών ετών.
Πώς θα διαμορφωθεί η τελική τιμή
Κατά τις πληροφορίες της «δημοκρατίας», η εκτελεστική συμφωνία προσδιορίζει την τιμή των φρεγατών στην παρούσα κατάστασή τους («as is») σε 238,8 εκατ. ευρώ για τη Carlo Bergamini F-590 και σε 229,4 εκατ. ευρώ για τη Virginio Fasan F-591. Ομως, περιλαμβάνει πρόβλεψη για τον επανακαθορισμό της τιμής μετά τις επιθεωρήσεις για την κατάσταση των δύο φρεγατών και την αξιολόγηση της επιχειρησιακής τους αποτελεσματικότητας, αλλά σαφώς ορίζεται ότι σε κάθε περίπτωση δεν θα υπερβεί το προαναφερθέν ύψος για κάθε φρεγάτα (φόρων, τελωνειακών δασμών και άλλων επιβαρύνσεων μη συμπεριλαμβανομένων).