Το παρασκήνιο της μεγάλης ευρωπαϊκής κόντρας για το ΕΣΠΑ 2028-2034
Σε πεδίο οικονομικής και πολιτικής «μάχης» μετατρέπονται οι Βρυξέλλες, καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες καλούνται να επανακαθορίσουν την ατζέντα μιας βαθιάς αντιπαράθεσης, που χωρίζει την Ευρώπη στα δύο.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, δηλαδή το επίσημο όνομα του ΕΣΠΑ για την περίοδο 2028-2034, με τις παραδοσιακές διαφωνίες μεταξύ «βορείων» και «νοτίων» να αποκτούν πλέον εκρηκτικές διαστάσεις.
Η εξίσωση για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι εξαιρετικά δύσκολη, καθώς ο νέος προϋπολογισμός δεν καλείται απλώς να χρηματοδοτήσει τις κλασικές διαρθρωτικές πολιτικές.
Η Κομισιόν βρίσκεται αντιμέτωπη με την ανάγκη αποπληρωμής των ομολόγων ύψους 680 δισ. ευρώ, που εκδόθηκαν για το Ταμείο Ανάκαμψης, γεγονός που απαιτεί τη δημιουργία νέων πόρων, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να εξοικονομηθούν επιπλέον κονδύλια για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας και της καινοτομίας.
Απέναντι στην πρόταση της Επιτροπής για έναν προϋπολογισμό ύψους 1,76 τρισ. ευρώ, ο Βορράς υψώνει τείχος. Οι λεγόμενοι «φειδωλοί», δηλαδή η Δανία, η Ολλανδία, η Αυστρία και η Σουηδία, έχοντας στο πλευρό τους και τη Γερμανία, αποτελούν τις καθαρές δότριες χώρες του κοινοτικού προϋπολογισμού. Οι χώρες αυτές όχι μόνο αρνούνται να αυξήσουν τη συνεισφορά τους για να συγκεντρωθεί το απαιτούμενο ποσό, αλλά αξιώνουν τη μείωσή του, ζητώντας παράλληλα από τώρα εγγυήσεις για τις επιστροφές των χρημάτων τους.
Στο πλαίσιο αυτό, και προκειμένου να κατευνάσει τις σφοδρές αντιδράσεις, η Κομισιόν είχε προτείνει στα τέλη του 2024 τη μείωση των κονδυλίων για την πολιτική συνοχής και τις αγροτικές επιδοτήσεις, με ταυτόχρονη συγχώνευση αυτών των δύο βασικών πυλώνων σε ένα ενιαίο πρόγραμμα.
Το Ελληνικό Διακύβευμα σε Αριθμούς
Για την Αθήνα, το διακύβευμα της διαπραγμάτευσης είναι ζωτικής σημασίας. Με βάση τον αρχικό σχεδιασμό που είχε παρουσιάσει η Επιτροπή το 2024, η Ελλάδα προοριζόταν να λάβει για την περίοδο 2028-2034 χρηματοδότηση ύψους 26 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό κινείται στα επίπεδα του τρέχοντος ΕΣΠΑ, διασφαλίζοντας ότι τα χρήματα για τη συνοχή και τους αγρότες θα παρέμεναν περίπου τα ίδια.
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της τρέχουσας χρηματοδότησης, κατά την περίοδο 2021-2027 η χώρα μας επωφελείται με 21,7 δισ. ευρώ από την Πολιτική Συνοχής και με 20 δισ. ευρώ από τις αγροτικές επιδοτήσεις.
Προκειμένου να προστατεύσει αυτά τα κεκτημένα, η Ελλάδα έχει συντονίσει τα βήματά της με μια ισχυρή ομάδα 16 κρατών-μελών, στην οποία συμμετέχουν μεγάλες οικονομίες όπως η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία. Το μέτωπο αυτό είναι έτοιμο να συγκρουστεί με τους «φειδωλούς» του Βορρά, απαιτώντας να μην υπάρξει καμία αρνητική αλλαγή στις διαρθρωτικές πολιτικές της Ένωσης.
Οι «16» είχαν καταστήσει σαφείς τις προθέσεις τους και με κοινή επιστολή στα τέλη Απριλίου, με αφορμή τη συζήτηση για την κοινή αγροτική πολιτική. Οι βασικές τους διεκδικήσεις επικεντρώνονται στην αύξηση της συμμετοχής των κρατών στον προϋπολογισμό και στην πλήρη κατάργηση των επιστροφών προς τις δότριες χώρες.
Η τρέχουσα Σύνοδος Κορυφής αποτελεί την πρώτη αναγνωριστική μάχη, όπου οι δύο πλευρές ανοίγουν τα χαρτιά τους, παρουσιάζουν τις θέσεις τους και χαράσσουν τις κόκκινες γραμμές για τις επόμενες συναντήσεις. Αν και η Αθήνα και οι σύμμαχοί της θα αποκτήσουν τώρα μια ξεκάθαρη εικόνα για τις προθέσεις του Βορρά, ο δρόμος είναι μακρύς. Η σκληρή πολιτική αντιπαράθεση για το ύψος του επταετούς προϋπολογισμού αναμένεται να διαρκέσει περίπου έναν χρόνο, με την τελική συμφωνία να τοποθετείται χρονικά την περίοδο που η Ελλάδα θα έχει αναλάβει την εκ περιτροπής προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
